Chiếc khăn quấn đầu từ màu hồng đã phai , thân trên mặc một áo khoác đã bạc nhiều.

Tỉnh Thâm trong tay quyển sách , đầu nhìn một rồi ngẩng lên nhắm mắt đọc nhẩm.

nằm yên , không ho, cũng không thở .

Mẹ đế , duỗi một ngón tay ra dưới mũi cha, chốc lát sau về.

Động tác nhanh nhẹn mà vô .

Bà luôn len tôi, xám đục đảo tới đảo lui, trông cân nhắc điều đó.

Cân xem nên gì.

Từ khi Xuyên mất, tôi gần không .

trước kia rất nhút nhát rụt rè, chưa bao giờ lớn .

Cha đôi lúc ra , bà cũng không tránh, chỉ ôm ngồi thụp .

Nhưng từ Xuyên , bà dường như trở thành một khác.

Nói nhiều và giọng nên gay , sắc nhọn.

“Vì mày, mẹ nhiêu tủi trong cái nhà này. mang bầu , mẹ ăn không cái gì. Hồi đó linh lăng mới nhú, mẹ ngồi xổm trong hái mấy non , đến nỗi đi ra toàn màu .”

“Mày con, lúc sinh suýt nữa lấy mẹ. ăn khỏe, đến mẹ sinh Xuyên, đã cạn không còn .”

“Nếu không vì mày, ít b.ú sữa…”

Tôi đi gặt lúa mì, treo đầu, mồ hôi mù mịt che mờ mắt, choáng đầu óc, trong lòng cảm tội lỗi .

Thì ra vì tôi quá nhiều, nên Xuyên vừa sinh ra còn sữa để .

“Mày nhìn thử làng có gái nào đi học không? Một mười , mình chỉ có bảy tám mẫu đất khô, một được bao nhiêu , bán được bao nhiêu tiền?”

“Chẳng phải cũng là nhờ bò đó sinh bê mà nuôi mày đi học à? Bò mất rồi, mày gì tiếp? Kêu tìm bò, phải cũng là mày sao?”

Giọng bà lưỡi d.a.o sắc , ..é.m xuống tôi từ đầu đến chân.

Bà là mẹ tôi, biết rõ đâu là chỗ đau nhất của , thế nên cứ đúng nơi đó mà , từng nhát một, không nghỉ.

Sau này tôi lớn lên, từng oán bà, rồi lại dần dần hiểu bà đôi chút.

ra sức phục bản thân, tất cả đều là lỗi của tôi.

Chỉ có là lỗi , trong nhà này, ngoài tôi ra, bà thể làm ai khác.

Chỉ có thế, có buông , sống thoải mái một chút.

Có khi, làm con không giản là làm một đứa trẻ, mà còn phải gánh vác cả tội nghiệt của cha mẹ, chật vật mà sống tiếp.

“ Du đâu rồi? Sao không dẫn nó về?” – bỗng hỏi tôi.

Du con gái , năm nay tuổi.

“ còn phải đi .”

“Không cứ nó cha mãi, đến lúc đó nó chẳng thiết con nữa đâu.”

một câu nhẹ nhàng, không nặng chẳng nhẹ.

không lời.

Bàn tay giày của bà khựng lại một chút.

“Chiêu Đệ, cha con đi rồi, thì chỉ còn ba con mình là thân nhất. Tỉnh Thâm hành thường, cũng biết có đậu học nổi không nữa!”

“ không đậu thì phải đi làm, rồi còn lấy . Mà bây muốn cưới cũng khó , con gái thời nay quý như , mở là đòi , đòi .”

“Con nói xem, nếu con giúp Thâm, thì ai giúp nó?”

Tôi bà, không .

Tỉnh Thâm ngẩng đầu mẹ, lại nhìn .

“, con mà!”

Nó nhíu mày, trách .

“ bảy tuổi rồi còn nhỏ gì nữa? mày mười chín tuổi đã sinh mày rồi đó!”

Mẹ mắng gay gắt.

Tỉnh Thâm định gì , rồi đầu im lặng.

“Mẹ, con là mẹ sinh ra sao?”

Tôi hỏi, giọng rãi.

bà khựng , mím chặt.

“Sao lại không phải?”

“ vậy, sao lòng nào đối với con thế?”

08

"Mẹ đã đối với nào? Mẹ cực nuôi con khôn lớn, giờ có , mẹ bảo con giúp em một chút mà con cam lòng..."

Bà ném đế giày trong tay , đập đùi khóc , nước mũi giàn giụa, đi kể lại nỗi gian truân của mình.

sững sờ bà, thầm nghĩ vì sao một người vậy lại là tôi?

Cuộc bà đúng khổ thật— ngày đi học cũng không có, đến bảy tuổi vẫn có quần mặc.

tám gả cho cha tôi, ngày ngày làm ngơi tay, còn bị mắng nhiếc, em chồng thì chì , cha tôi thi thoảng lại ra tay đ..n. đập.

Hai đứa khôn được , đứa con gánh vác dòng họ thì lại chếc ngờ...

Bà mới năm tuổi, mà đã nằm trên hấp hối, chẳng được bao lâu.

Một đời như vậy, cay đắng khôn cùng— ra tôi thấy thương bà.

tôi không làm được.

"Mẹ, con hồi Xuyên còn sống, mỗi lần đ.á..h , mẹ đều cõng về nhà ngoại."

" lần mẹ cõng Xuyên một chiếc máy kéo đi nhờ, cũng muốn theo, mẹ không . đuổi phía sau, chạy đến mất một chiếc giày, mà mẹ trơ nhìn, chưa mang con đi theo lần."

" lòng mẹ, con Xuyên quan trọng hơn con nhiều lắm. Nếu chọn một trong đứa chếc, chắn mẹ không do dự con."

"Xuyên mất , con không dưới trăm vạn lần tự hỏi— sao phải con ? người chếc là con, có lẽ mẹ đã không ra thế ."

"Chung quy là con còn , nên mọi thứ không có lời giải."

"Những qua con tiền về, đủ để mua một căn ở rồi. Mẹ phải ép con, cũng dùng nói để đe dọa."

"Mẹ nhìn con xem, đã là đứa trẻ ngày xưa . Con đã thành, cũng là mẹ của một đứa bé."