Cuối 4 năm 1964, cũng tức là trước Đồng đợt 1 chính thực được phát động, toàn thể thanh niên tại Điền đều xao vì một thông tin, rằng sắp trên huyện sẽ mở đợt vận nguyện đi phong, đối tượng chủ yếu là các địa Thừa Thiên chung, huyện Điền nói riêng. Không kể trai, nhỏ .

mờ sáng ngày 30 tháng 4 trước cổng làng , hơn mươi người đứng nhốn nháo, chen chúc tạo một dài như tàu lửa. Người nấy cầm trên tay đơn tình nguyện, gương mặt rộ vẻ , vui , và còn một vài phía đầu hàng thì , sung sướng tới bật khóc khi thấy cán bộ ký tên xác nhận vô đơn của mình. Trong có đủ mọi , nhưng vẫn là độ mười tám gần ba mươi, loe chú nhóc mười , mười nép sau lưng các lớn. Những chú nhóc ấy trịnh trọng áo sơ mi cộc tay đóng thùng, đeo cái thắt bản to, mặt lém lỉnh, mắt chú chú nấy đều sự thông minh, anh. anh chị thấy mấy chú đều , rướn cổ, lẩm bẩm còn mấy người nữa tới lượt mình không khỏi tức . Một anh niên đứng giữa hàng chú nhóc đứng trước mình , :

- Mi mà lên một nữa, là ta què giò.

nhóc quay , mặt nhăn nhúm đáng .

- Anh có thì đánh đi. Chừ bị mà , đợi bị giặc bắn, chịu ?

ta nghe nhóc trả , chẳng không tức giận ngược lại ôm bụng , kéo theo những người đứng nghe câu chuyện cũng cười nốt.

- Chú mi gan rứa, hèn dám đơn đi tình nguyện.

- Có mỗi mình em mô. Mấy đứa trẻ làng , mô cũng gan. Tụi em kết bè với nhau, cùng nhau nguyện đó anh nờ.

- mi ốm hệt con tép, bộ ai lại duyệt đơn. Ít ra mi phải ta, cao lớn, lực lưỡng thì mới được.

- mà có võ. Rứa anh biết Thánh Gióng à? Thánh ba tuổi xin đi đánh giặc, ngồi trên con ngựa sắt thì hắn cao ra. Chừ chộ nhỏ rứa , chớ mô là em như , em mấy thằng Mỹ như mấy chim ơ lẫn.

nhóc chỉ lên cành đa, nơi mấy mấy con mào hàng dài đó. Em giắt hông , nhặt đại viên đá cuội dưới đất, Phốc! một con chim rồi chao đảo rơi bẹp xuống, trước con trầm , thán phục của mọi người. Hạ gục được mục tiêu, quệt mũi, ton chạy tới nhặt chim ấy lên trở về hàng, tự khoe người anh nãy còn chê mình, rằng:

- Cái tài mà cầm thiệt, là bách phát bách trúng chớ chẳng chơi .

nọ phá ha hả và đầu em, khen :

- Giỏi! Rứa giỏi ! Ta phải nói anh duyệt đơn tình của mi. Tới nớ, mi ra mặt mà bắn chết mấy thằng Mỹ ta nghe!

Một đứng cũng nói :

- Nhỏ nhỏ như , giặc nớ mới không cảnh giác. mô nỡ bắt chú thương như ri để họng tra khảo chớ.

có người :

- Răng mà tụi hắn không dám? Đám tụi còn con nữa mô. Chừ bị bắt, tụi hắn vô Chín hầm, tứa da tróc thịt nớ. Mà tau tin thằng nếu bị bắt, được. Chộ hắn nhanh nhẹn con sóc rứa .

Khi nghe có tới hầm, đôi chú bé đột nhiên mở to, tròng mắt đỏ kè, sáng rực như lên ngọn lửa. Chú vứt chim ra xa, siết chặt cán . Mọi người trong thấy chú nước mắt, vai gầy trơ nấp sau áo thình không ngừng lên bần bật. đều lặng người nhìn nhau, không do gì mà bé lại xúc động thế. Đúng lúc này, chú lên :

- Nghe nớ nhắc Chín hầm, em nhớ ba em quá. cũng bị tụi hắn nhốt vô đó tra khảo, rồi. Mạ em nói ba bị nhốt ở hầm số năm, nhưng chết, lại ngoài Côn .

lại hồi lâu kiềm xúc , chú tiếp:

- Lỡ sau em có bắt vô Chín hầm, em không chết ở đó mô. Em phải bắn chết cha tụi , chọi bom phá nát đủ tám cái hầm, một nhà gác thì mới hả dạ.

Dứt lời, chú oà lên thảm mọi người . chị đứng vây quanh ôm em, an ủi em những lời ngào hòng dỗ em nín. không nín được, gương mặt khuôn nhỏ của em cứ phát ra khóc choé tai, tiếng khóc lớn thành công hút mấy anh bộ đứng gần đó.

- Chuyện rứa mọi ?

chị cán bộ hối hả chạy tới. Bắt gặp một chú bé xíu đương khóc ngon lành, chị hốt hoảng hỏi dồn:

- Ui chao! lại ? răng em lại đứng ở đây ?

- Báo cáo cán , cũng đi nộp tình nguyện tụi tôi. Nãy chừ nói với nhau, vô nhắc tới nhà lao , hắn nghe Chín khóc lóc như rứa.

cán bộ khăn xoa mặt , ôn nói:

- em nhớ lại những kí ức chỗ nớ . Thôi nín đi, cho em .

rồi, chị đưa cho kẹo đậu . Chú bé khi nghĩ chuyện mình được đi xung phong lại yếu lòng khóc như đỏ mặt xấu hổ. Em cắn môi, nuốt nước mắt vào . Đôi mắt lúc này đã nghiêm túc trở lại, em đáp:

- Em rồi, không cần .

Em thanh cho chị cán bộ, rồi vạt áo chùi nước mắt.

- Ba trước khi chết có nhờ chú tê đưa thư cho em. dặn, con trai tuổi ni , tuyệt đối khóc.

Giọng nói thép, cứng cả sắt từ đứa trẻ mười một tuổi chị bộ và người ngàng. cán nước mắt, kéo em vào lòng, lên mái cắt , chị nghẹn thốt lên:

- ôi! Lớp trẻ thời ni gan dạ đó. không sợ khói , không cái chết răng? em đi , tỉnh ta có chú trinh sát, hoặc ba xuất chúng. , là ba em sẽ tự hào về em xem.

- Em sợ hết. nói bạn em rồi, khi mô đánh tụi và giúp cho Huế giải phóng, thì về. nhỏ không cầm súng , em có cái .

Em giơ ná cho chị cán bộ , nói đầy tự hào:

- Em dùng ná đá hạ tụi . Bắn vô chỗ nớ, thì Tây - lo (1) còn chết chớ huống chi mấy tên riu.

tươi rói như pha chú bé đã thành công người xao , đồng thời, nụ khiến chị cán bộ khơi lòng trắc ẩn. Đôi tay chị lưng chặt , nụ hôn chị đặt đỉnh em cũng thắm thiết . Chị sờ nắn hai cẳng tay gầy rộc, đen nhẻm như que củi của em, xúc trào dâng đã khiến không nên lời.

, thanh niên kéo đầu làng Phước Tích nộp nguyện đông không sao đếm xuể. chiến sĩ thay nhau bàn ghi tên, cử người để gìn . tới tối, người gia mới hẳn, còn chú tuổi cậu bé trưa đứng nỉ cán bộ chấp tờ đơn được bằng nét chữ xiêu vẹo như vẽ của . Năm, nhóc ấy chị cán bộ khác gì đỉa , tụi hết nài, hết nài rồi lại , miệng nào đứa đều mếu y , tụi hắn đều có chung một mẫu nhai đi nhai lại thế này:

- Anh chị, cô chú không cho đi đánh , em ăn vạ ở đây tới khuya luôn!

- em vạ anh chị cũng chỉ đứng nhìn thôi, chớ có làm chi mô.

Anh cán nạnh thở dài. Đứa nhỏ đương nằm dưới đất lồm bò dậy, lên:

- Em muốn đi đánh ! muốn đi đánh giặc!

- Đợi chú em lớn mới được chớ. Con nít chín tuổi, ai cho đi?

- Em không biết mô! Em không biết mô! muốn đi giặc!

Mấy đứa trẻ bạn khóc lóc mà cán bộ vẫn quyết , nó càng ức hơn. Cả bọn nhau, đồng hiệp thét lên một tiếng tai, tới nỗi mấy con chào mào trên đa giật mình mà lũ lượt đi mất.

- Tụi em muốn đi đánh giặc!

Nhóm cán bộ chiến sĩ tổng cộng người lớn, người nào cũng súng hẳn hoi, nhưng dám hó hé gì trước những tướng mũi sạch này cả. Mọi người đùn , liếc , song vẫn lực tòng tâm, yên cho những tướng muốn làm gì thì làm.

Khi này, có một gái từ đâu chạy tới. Vừa trông thấy ấy, đám lập tức kéo lùi ra xa cả thước, cũng nhăn nhó bịt mũi, chí có đứa còn nôn oẹ vì thứ mùi hôi hám bốc ra từ cơ người nọ. Cô mình mẩy đầy đất cát, rơm rạ phủ khắp cái áo mi cộc tay màu xanh mạ, ngó xuống dép đang thì càng buồn nôn hơn, vì nó phải phân , đó rõ. đôi dép ấy chính là nguồn cơn của mùi kinh dị phảng phất trung từ nãy tới giờ.

- Cán ơi, em với!

Nhìn xa thấy cô gái , cán ngớ nhau. Cô đứng trước bàn , mẫm trong túi quần hồi rồi lấy tờ tình nhăn nhúm. Hình như vì cán không ý tờ đơn như rác này, nên cô ra ép nó thật phẳng, nhưng vẫn chẳng cứu vãn được bao nhiêu. cán bộ cô loay hoay như thế thì liền hỏi:

- Em cái chi ?

- đương cho tờ giấy phẳng lại. bộ đợi em chút !

- Em đưa chị coi .

Cô gái đưa giấy chị cán bộ bằng hai tay, dáng ngoãn như đứa nít của chị cán bộ ngác.

- Đơn nguyện đây mà. Nhưng nó khác đơn mẫu rứa? tự viết ?

Cô gái gật đầu. Đám ngờ reo chế :

- Chị ngu như rứa cũng viết đơn tụi mày ơi!

- cười nứt ruột rồi đây. Khi bữa tớ còn ta đi , chân té cắm đầu xuống đất nữa. cười lắm!

trước ghẹo của đám , gái nọ không tỏ ra có kháng gì. Cô cúi , gò má ửng xấu hổ. Chị cán khi phát hiện ra sắp , liền trừng nhìn trẻ. Lũ trẻ bắt cái liếc đầy uy lực ấy thì , nép sát nhau. Chị cán bộ dịu dàng hỏi:

- tới nộp đơn nguyện không?

Giọng nói ngọt ngào điệu nhẹ nhàng ấy như nước ấm, mọi trong gái. Cô đầu chị cán bộ, gương mặt tèm lem mắt trộn lẫn vết nhọ nồi cô càng khiến chị cán bộ động lòng. Bụng chị lúc dưng thốt rằng:

"Răng cô bé lại đáng rứa?"

cán phụ trách việc số lượng lên tiếng.

- lỗi em, hôm ni đã đủ, tạm thời bên ban không nhận .

- Không... nhận thêm đơn hả anh?

gái run ngược lại, như vẫn không vào điều mà cán bộ vừa trình .

- Ừ, tụi anh không nhận . em tới trễ dữ ? Từ sáng toạ loạ xếp hàng.

có vẻ , chị cán bộ liền đỡ:

- Hay do em bận nhà nên mới ?

Vinh câu hỏi ấy, gái gật đầu lịa.

- có lí do đáng, cán bộ bỏ cho ni được không? bộ nhận đơn tình em ? cực khổ lắm mới viết đẹp như ri .

Vừa nói cô vừa tờ đơn được chị cán bộ giữ. Mọi người cùng qua đơn của cô, ngoạc viết bởi một đứa trẻ làm không thể đọc mô tê gì. Hai dòng chữ duy nhất mà cán có dòng ghi Quốc hiệu " hoà xã hội chủ nghĩa Nam" tiêu ngữ "Độc lập - Tự - Hạnh phúc" được cô viết hết nắn nót ở đầu tờ đơn.

Anh nhẩm đọc hồi lâu biết Thị , ở ấp 4 xã Phong Phong Điền, tức là cũng gần đây mà thôi. Trong đơn không thấy cô tháng sinh, cũng chẳng thấy tuổi gì hết. cán bộ ngó từ tới chân, thông qua dáng dấp nhắn, chủm và gương non búng sữa này, đoán cô cũng chỉ độ bốn, lăm tuổi . Còn về phần cô gái khi đưa đơn cho cán bộ, không họ nói gì, vậy mặt người người nấy đều sự khiến thẳng tột độ. Cô rằng không bộ có chấp xin đi xung không? họ chê cô chữ rồi đuổi ? Cô suy nghĩ nhiều lắm, nhưng chẳng suy nào hàng hay trề hy vọng cả.

Đợi mãi năm sau, cán vẫn lặng, này cô nhận không còn gì có thể cứu vãn nữa. mặt cô hiện rõ sự thất . đưa tay tờ đơn, anh cán bộ không đưa, đầu nhìn anh, cặp mắt tròn xoe cùng hàng lông mi vút ấy anh cán chút rung động. Không cầm lòng nổi, anh nói:

- Thôi em đợi kỳ sau mà đơn tiếp.

- Kỳ sau rứa anh?

- hai hoặc ba tháng nữa thôi.

Cô rĩ lắc , nói như sắp khóc:

- Rứa không được . Em năn mệ gãy lưỡi, mệ mới cho em đi nộp . không cho đi mà bắt em tới kỳ sau, sau làm răng mệ cho? Có bị đánh què .

Cô nói thì sịt, nấc tiếng. Chị cán để tay cô, từ bắp tay trở vẻo những đường lằn như , sơ cũng hơn chục lằn chứ chẳng chơi đâu, mà nào lằn nấy đều sưng , tím bầm tứa máu . đánh nhìn anh cán bộ, lén anh xem vết thương ấy. Anh cán bộ trợn hoảng hốt, định sẽ xem vì sao tay cô lại có những thương kỳ lạ này, nhưng còn kịp mở miệng thì cán đã nhéo vào lưng ra anh im lặng.

Cô gái cuống cuồng nài nỉ:

- Cán làm nhận đơn xung phong giùm với. Cán bộ mà không nhận em, không làm răng nữa. Em cán bộ nờ.

Chị cán bộ ra cô này có sự khác thường, hoàn toàn với những cậu thanh niên đi nộp đơn hôm nay. Nhưng suy đi mãi, không biết rốt cuộc cái khác thường ở điểm nào. Anh bộ hỏi:

- khổ ra răng? Nói tụi anh .

Trong đám ấy có đứa nói :

- hay mệ lắm. Ngày cũng thấy nớ bò, vừa khóc hu .

Mọi đứa nhóc và nhìn cô, bộ gặng hỏi:

- Có thiệt như rứa không ? Em bị đình ?

Cô gái mím , chậm rãi đầu.

- Ở thời mô rồi mà còn con như ?

Anh giận dữ la , đôi mày chau , chị cán bên cạnh anh , mặt nhăn nhó như vừa ăn phải một trái . Chị thở hắt ra, giọng :

- Ba mạ em mô?

Cô nuốt nước miếng , nhỏ giọng :

- Ba mạ em chết rồi. Ba chết hồi lúc em đẻ được tháng, còn mạ chết lúc em mới .

- Rứa chừ em với ai?

- sống với mệ và dì. Ở làng Văn tê tề, bên .

Đứa trẻ vừa nãy leo tiếp tục tiếng:

- chị nớ làm , chị nớ thì giặc giết!

trừng từ cán bộ tiếp về trẻ ấy, thậm chí lần này cái trừng sắc lạnh hơn nó khiếp. Anh cán biết nếu để trẻ ở đây nói bậy này thì sẽ ra chuyện hay, nên cả đi về hết. Ban đầu tụi nhóc không chịu và lăn ra ăn , nhưng chỉ cần doạ đem nó phá cán bộ kể ban xã , và cấm tiệt không duyệt đơn xin đi xung phong nữa, có như thì tụi nó chịu đi về.

Tới không còn ai, sáu chị trong chiến sĩ thoải mái với cô hơn. Một anh kéo ghế cho cô , chị kia lấy nước cho cô uống, nhúng khăn giúp cô lau sạch nhọ nồi lấm lem trên . Cô gái nhìn những xa lạ quan chăm sóc mình người nhà thế này cảm động không .

- tới chừ em đã ăn chi chưa? Ăn bánh không em?

- Bánh quy là cái rứa anh?

Anh bộ bật , rồi cho một hộp thiếc . mở ra, bên trong hộp chứa những cái bánh tròn màu vàng nâu như cỏ , tất cả đều toả ra cái mùi của bơ sữa, và một ngòn ngọt của đường bề . Đối với trẻ thành thị, thứ này ngửi tới phát ngán. với lũ vùng , biệt là đối với cô gái, thứ trước mặt kém chả phượng trong cung đình, nó có hút cô bất kì món sơn hào vị nào đời. Đôi mắt cô cứ dán chặt mười bánh quy giòn rụm lành ấy. Nước miếng cô rệu cả ra. Cô xuýt xoa, chút chần cầm cái bánh cắn nhai ngấu . Anh bộ thấy cô ăn như thế, họ vui nhưng cũng vừa đau lòng. Đau chẳng khác gì khi nhìn đứa con, đứa của đói.

Ăn , năm đầu còn sót vụn bánh, chẳng ngại những ánh mắt dòm ngó mình thản chụt những ấy. Anh bộ dúi vào tay cô vài cái bánh nữa, nói:

- Em ăn đi, thêm đi. Anh còn nhiều lắm.

Nhưng cô lắc đầu, :

- Em ăn một cái thôi. Ăn nhiều thèm nhiều. Lỡ khi mốt em thèm, biết lấy ở để ?

Câu trả lời hồn nhiên của khiến mọi người lặng . bộ quỳ chân xuống trước mặt cô, nắm hờ đôi tay gầy xương của cô, nhàng hỏi:

- Răng em muốn đi xung ?

Chẳng cần thời suy nghĩ, cô nói thẳng:

- Vì em .

- thoát , thì cách, cần chi phải đi xung phong?

- Không phải mô. muốn mình hết khổ, trước nhất làm cho Đất Nước nữa. Nước khổ, sẽ không khổ.

Chị cán bộ ngạc nhiên, vì sao mà cô bé như lại có và ra đó. Chị chuyện:

- Ai dạy em nói như rứa?

- ai em hết.

Ngẫm , chị tục :

- hồi chị nghe nói, ba em là Việt ?

Tới đây, nhoẻn miệng , đáp:

- Dạ phải. Ba là Việt Minh, thể ba làm trong quân đội. Mà hy sinh lâu rồi.

Chị xoa cô gái, như đồng cảm với những mát gia đình của cô, chị khẽ lên bàn tay mềm mịn ấy. ngờ, cô rụt tay về, nói:

- đừng hôn tay em. Em mới đi chăn về, tay dơ lắm.

- Không can chi . Mà em đi chăn bò cho ai?

- mệ nội em. Mỗi ngày phải chăn từ giờ sáng giờ chiều mới được về, sớm hơn bị mệ dì đánh.

- Những vết roi trên tay em cũng do họ , không?

Tới đây cô lại có chút ngập .

- .... Mà em bị đòn quen rồi, không đau . Mấy anh đừng mệ nghe!

- Răng em lại không muốn anh chị làm như ?

- anh chị bắt họ đi, thì em không còn nữa mô.

lại bồi thêm một cười tươi rói như nắng ngày , làm anh mủi cũng phải nén , âu yếm ngắm nhìn.

- Tờ ni do em tự ?

- Dạ tự viết. Em được thôi, không được nhiều nên cũng không biết viết làm răng cho . đọc không chỗ thì nói em để cắt , dịch cho.

- Lần bên Uỷ ban gửi mẫu đơn tình nguyện cho các hộ gia đình. Rứa đơn mẫu của em mô?

Điệu bộ cô bỗng ấp úng. đan tay nhau, cắn cắn môi. Hồi sau, cô thều thào đáp như câu mình bị ai :

- Mệ em xé rồi.

Những anh đứng xa không , thành bộ phải lặp lại câu nói của cho nghe. Vừa nghe xong có :

- Răng ?

- Cường, nói nhỏ thôi.

Chị cán bộ trầm giọng nhắc nhở bạn mình, rồi chị quay , giọng vẫn ngào cũ:

- có sẵn lòng kể mọi chuyện cho anh nghe không?

lấm lét chị bộ, sự ấm áp từ chị xoa từng đầu ngón mình, lòng cô mềm nhũn ra, sự căng cũng đi bớt. Rồi, cô chậm rãi thuật chuyện:

- Khi bữa gửi đơn mẫu các hộ gia có con em muốn đi phong, cũng chen chúc, dữ lắm mới được . Em đem về kĩ dưới gầm , vì mệ mà biết em có ý đi phong, mệ sẽ nát thây em luôn. Không em dối , mệ đánh thiệt đó. trước em cũng xin mệ cho đi bộ đội chị Như hàng xóm, mà mệ nghe xong roi , vừa đánh vừa ri:

"Mi đi như thì lấy chăn bò cho tau? Ai việc nhà ? Mi ưng chết ngoài nớ giống thằng cha mi à?"

Trận đòn đó làm em phải sấp tuần liền. Sau lần quá, không chuyện chi nữa. Nhưng cách đây bữa, lúc đi chăn thì nghe mấy chuyện, bạn nói là sắp có tinh đó , để ghi tên những ai muốn đi chiến đấu. Em có lân la hỏi mấy bạn, mấy chỉ thôi. Rồi ai cũng rê nhau đi ghi tên, có em không? Em lời biết. nó mắng em:

"Cha mi đi giặc, dũng cảm hy sinh như rứa mà mi lại nhát gan ! Ốt dột!"

Hôm về, cứ nằm suy nghĩ . Em nghĩ hắn em cũng . em anh dũng chiến đấu rứa mà lại vì sợ của mệ chấp nhận ở thì dột thiệt. suy nghĩ đáo lắm anh chị nờ, biết trình bày ra để chị hiểu hết nỗi lòng .

Trong kể, nước trào ra đẫm mặt. Những chị trong phải lại giúp cô lau nước mắt, nước. Đợi khi bình tĩnh rồi, cô tiếp kể:

- Ngay ngày mai, lúc bò thì em theo bạn đi lấy đơn. Ngặt do ngu , em không bò kĩ nó đi mất. Chiều em bị dì thêm một nữa, nhưng may là dì không phát hiện ra tờ em giấu túi áo. Đợi tới tối mọi người trong , lén chong đèn điền đơn. em không ngờ, dì em lại uống nước . Dì hiện em đương cụi cái đó, rồi dì lén lút sau em. thứ đương viết là nguyện, dì gọi dậy, rồi trước mặt mọi người, dì xé nát tờ đơn nớ và đánh chặp thứ hai...

Tới đây, cô gào khóc nức nở làm mọi người lúng . Chị cán bộ cuống cuồng xoa lưng, xoa đầu xoa tay dỗ . đội có một đồng chí nam nổi tiếng với tình cằn, nói cục súc, thế bây chẳng nhịn được đau lòng mà dịu khuyên nhủ cô. Hết thảy người đều xúm lại quanh cô gái nhỏ nhưng lại vô đặc biệt này, như quanh dành một đứa mới bị quở .

Biết cô không còn sức để , chị cán bộ ngắt ngang câu , bằng hỏi một câu khác:

- ý hơn, là em xin đi phải ?

Dường như biết ý cán bộ định nói là gì, đồng đội bên cạnh chị liền :

- !

Chị gạt phắt lời nhắc của đội, yếm nhìn cô, tiếp nói:

- cứ trả , không việc chi phải sợ.

- ...em muốn đi ạ.

- Năm ni ? chị nghe?

Lần này, sự lúng túng từ cô càng . Chị bộ trấn :

- Cứ từ nói. chi mô.

- mấy tuổi thì được xung phong ạ?

- Chỉ cần đủ can đối bom bay lạc, với tử thần lúc thanh đao đầu, mấy tuổi cũng . ở Huế có thiếu niên trinh , ở Nội có Đội niên Sắt, các em nớ cũng em, thậm là nhỏ hơn em. Nhưng của các thì quả thiệt người lớn có cũng không thể bì . Ở thời ni, cũng có thể giặc được. Chỉ cần là người Việt Nam, thì già trẻ, chi đó trọng. Quan trọng là em có chấp nhận "quyết tử cho Quốc " không .

nói thép, hào cán bộ như ngọn phực , thắp sáng trái cô một kỳ . Chưa bao được nghe một màn diễn xúc động màn diễn thuyết . Cô cảm có một dòng chạy dọc toàn cơ , kích thích từng mạch thúc chúng đổ về trái ngày một nhanh , mãnh hơn. Toàn thân rùng lên ngay sau chị bộ dứt câu, da gà cô dựng đứng, cặp mắt cứ chị bộ trân , như đương một người mình tôn , thần tượng.

Chị cán bộ trình xong , tiến tới bàn và cầm đơn tình nguyện mang lại cho cô xem. vào tiêu ngữ viết bằng nét chữ nắn nót hết mức khả năng cô, hỏi:

- muốn lập không?

Cô gái tức :

- Dạ có.

- có muốn do không?

- .

- có muốn Hạnh phúc không?

- Dạ .

- Rứa nếu đi xung phong, em có làm được ?

- Anh muốn em chi làm. Đi chăn bò đơn vị cũng được, nấu , nấu nước, giặt áo hay tăng gia sản xuất, nhiều lắm, cái em làm . Chỉ cần anh cho đi, hứa, em sẽ , sẽ mọi hết lòng mà.

Mọi đều hài lòng. Chị cán bộ nhờ đồng đội lấy cuốn sổ tên những thanh niên ngày nay tình tới, và tay ghi họ tên vào sổ.

" Thị Nhung, ấp 4 Hòa huyện Điền."

Ngay khắc ấy, cô cảm tưởng như cuộc sống mình đã bừng sáng trở lại tháng phải sống sự , đập của nội và dì. sung sướng tới mức muốn thét lên cho mạ trời biết rằng, cuối cùng có tiếp bước Cách của ba, trở thành người đứng trong hàng ngũ của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau buổi chiều hôm , anh cô về nhà đạc để ngày trung trước Uỷ , chính thức lên đường phục cho quốc.

Trước khi nhóm chiến sĩ thu dọn đồ đạc rời đi, cô đã kịp chị bộ từ tới đã hết đỡ, nói mình lại. Cô hỏi chị, trong niềm hở trào dâng:

- Chị tên chi ? Liệu rồi, em có lại chị nữa không?

cán bộ xoa cô, khẽ đáp:

- Chị tên Trang, làm nhiệm liên cho khu Dương Hoà. định có một ngày, ta gặp nhau.

...

Mỗi lần kể về chuyện mình được đi xung , Nhung đều khóc lóc mướt như thế, khóc chẳng thua kém chị Trang lần hỏi chuyện em là bao. Nàng Chi cạnh cũng chẳng thương xót, khăn xoa dúi vào tay , :

- Tôi . Cuộc em lại khổ cực như rứa?

Nhung gạt nước , em ho khan để lấy lại giọng và đáp:

- chừ em lên đây ở với người , em không còn khổ .

Rồi em cười.

hôm qua thấy nụ cười của , Chi sẽ ngầm rằng, sao mà có cười , hồn nhiên quá, nhưng bây giờ nghe câu Nhung, nàng chẳng thể khen em một đơn thuần trước được. sau nụ cười ấy, đã phải đựng khổ đau gì, khi mất mười sáu năm cuộc sống mồ côi, bị đánh đập, hành như một đứa ở chính người ruột thịt. không nhờ Trang kiên nhẫn khuyên răn, đi xung đúng nguyện vọng, Chi cũng không thể tưởng cuộc sống chốn địa Nhung sẽ còn dài bao lâu.

Lúc nàng ngậm về cuộc đời Nhung, thì cậu Nhất ngồi đối lên tiếng:

- Đương vui, dưng hai dữ rứa? Trời tối luôn rồi.

Chi nhìn ngoài, đúng thật trời bây tối thấy rõ đường đi nữa. Đồng treo vừa kim tới số , có một đuốc ô cháy rực lửa, tới châm vào mấy cây đèn bão treo ở trong và lán.

- Cậu Nhất có người nhà lên thăm đó à?

- đúng. Đây chị ruột tôi. ni chị ngủ lại chiến mình.

- đội đã sắp xếp chỗ ngủ cho o chưa?

Chi nhỏ nhẹ :

- thưa, vẫn chưa.

Đầu Nhung này chợt lóe một ý . dậy mọi người rằng:

- Rứa để chị ngủ cùng đội em . Tiểu em toàn mấy , không mấy anh mô. ngủ lại sẽ, thoáng mát .

Nhất hỏi nàng:

- Chị thấy rứa không?

- Chị thì ngủ ở cũng mà.

là tối hôm đó, Nhung đã xin đội cho nàng Chi ngủ lán của 3 qua , ngày sẽ đi sớm. Đội đương đồng , nhưng cũng cần báo này cho tiểu đội trưởng tiểu đội 3, là chị . Mà chị Trang giờ đương cùng đi làm nhiệm về, nên ra anh đội trưởng có nhờ đưa Chi về trước, đợi khi đội về thì đích anh sẽ nói việc chị sau.

Con thăm nuôi tới nơi ở đội khá xa, vẫn phải con dốc tới. Vì lán của chị xây bên cạnh suối, nên không mát hơn hẳn. , Nhung liền đưa nàng vào trong, còn đồng phụ mang rương đồ của , sau khi đặt rương trước bậc thềm thì về mất hút.

đứng từ ngoài nhìn vào, , mền gối được các nữ chiến sắp xếp ngăn đâu , càng làm cho không lán nên thoáng vô cùng. là lần Chi tới , nên chỉ ngồi đâu nàng ngồi đó, không dám xê đi nào. tới khi Nhung sực nhớ vẫn còn ngồi trước hiên, thì em mới hối hả chạy ra gọi:

- Chị Chi vô với .

làm theo. Nhung chỉ về hướng phản góc , nói:

- Đêm ni chị Chi ngủ em ở hí.

Chi , đáp:

- Ừ, rứa đêm ni ta ngủ chung.

- thường chỗ nớ là Phương , nhưng hắn xin mấy bữa rồi. Chi cứ nằm thoải nghe. Lúc em ngoan lắm, chị Chi mô.

Nàng Chi mỉm cười, coi như là đồng ý.

- Chừ chị đợi chút, đi nấu cho chị tắm.

- Bình thường người phải nước tắm không?

- Không, bình thường tắm ngoài tê, hoặc ra đây...

Em nắm tay dẫn nàng ra phía sau lán, tắm rửa được dựng lên tre, quanh là hai, ba vải ri để sự kín .

- Chi muốn tắm ở mô cũng được. là múc từ dưới giếng lên, tắm lắm. Em sợ chị Chi không quen, tắm lạnh giờ ni là bệnh chết queo.

đo một hồi, cuối Chi vẫn chọn ở cái nhà tắm , từ chối việc nhờ Nhung nước. Nàng nói, mọi người tắm nước lạnh được thì nàng tắm được, gì phải bày vẽ cho công. lại Chi tới đây ở cũng là ở nhờ, ngại lắm khi phải để mọi người ưu tiên một vị khách nàng, càng ngại hơn khi người mà không thoải . nên, trong buổi ở lán, Chi cố hết sức làm sao trở điều mà đội bận tâm.

Sau khi tắm , thì tiểu đội làm nhiệm vụ về . Nàng ra chào hỏi mọi người, bằng một độ hết sức ngượng . trái ngược với nàng, chị lại xởi lởi tay, niềm nở nói:

- Rứa o ăn chi ?

- Trước khi đi, tôi nắm rồi.

- Nắm chắc cũng tiêu hoá từ . O đói không? tôi có lương , ăn cho hí.

Chi từ :

- Thôi được rồi o, tôi không mô. Nắm xôi nớ tôi ăn là no tới mai luôn, răng nữa.

- Đồng chí Nhung đã chỗ ngủ cho o ?

Nghe có nhắc tên mình, đầu ra ngoài sổ, miệng nhai bông mà vừa nàng cho.

- Chị Trang em chi rứa?

- Mi chỉ chỗ cho o ngủ chưa?

- Em rồi. Chị cạnh đó.

Chị Trang vẫy tay kêu Nhung ra. Tới em ra , bất ngờ lên trán em cái nhẹ, mở lô lấy năm thanh kẹo đậu phộng được gói trong giấy . Đưa tất cả kẹo em, :

- Ăn thôi nghe ?

nâng mấy thanh kẹo tay, còn hơn là một viên kim cương quý, hay hũ muối đơn thưởng. Em ngoãn khoanh tay, cúi gập người và :

- Em cảm ơn Trang.

người tiểu đội đều phì trước dáng vẻ như con nít ba của Nhung, cả nàng Chi cũng thế.

Đêm đó, vì khách quý ghé chơi nên cũng nhộn hẳn. Bảy giờ mà được sinh do, nếu bình chị việc nấy. Người thì viết nhật ký, thì đi phơi đồ, giặt giũ, người nào mệt thì có trước. hôm nay mười hai đồng thuộc đội 3, Chi là mười người đều ngồi vòng tròn trước sân, tíu tít kể chuyện cho nhau . Nàng Chi cũng hòa nhập các em . cười rôm rả của hoàn không u ám, lẽo ở rừng thiên nước độc này, và cũng cho những cái vốn đã căng thẳng vì làm vụ thời gian nghỉ ngơi, thả lỏng.

- Chi ni mấy tuổi hè? tụi tôi mà xưng hô cho dễ.

Chị lân la mò tới chỗ Chi, và vai nàng như khoác vai một người bạn thân . ngay:

- Năm tám, còn hai sang mười chín.

- đây nhỏ nhất bé , sáu tuổi năm tháng. Chi tám, rứa cũng nhỏ nhì rồi.

- Dạ, rứa người cho phép em "chị", xưng "" phải phép hí.

người đồng loạt vỗ tay đồng tình. Hân chỉ về phía chị Trang đương ngồi cuộn tròn trong mền rằn ri, thì thầm nàng rằng:

- lớn tuổi nhất . Năm ni hắn đã bảy rồi.

tủm tỉm , đáp:

- quá. Từ nãy tới em cứ ngắm chị nớ mãi.

- Hắn được gọi là "Hoa khôi sông Tả Trạch" đó, mô.

- Thiệt à chị?

Hân gật đầu.

Chị Trang ngồi đằng thấy người họ rỉ rù rì nói chuyện mắt thì cứ sang mình, liền đanh hỏi:

- Mi nói cái chi về ta cho nàng biết , Hân?

Chị Hân liến láu đáp:

- Có cái mô, không phải nói mô chị sợ. Em chỉ nói với Chi, chị được cả chiến khu gọi là " khôi sông Tả " thôi.

- Mi lẻo mép là giỏi.

thì nói lời gỏng phũ phàng, chứ thực ra lòng chị sướng người ta khen .

Chị không nói nữa mà chỉ im nhìn ánh lửa từ cây đuốc ô cháy bập giữa sân. Lửa vào mắt, càng lộ nỗi sâu trong mắt .

quanh, những chị em tiếp tục giỡn với .

- Đội ta có tới bốn người được đặt biệt danh đó, Chi có muốn nghe không?

Nàng ham , nên lập tức gật đầu.

Chị Trúc đi tới từng chị em, chị Bình đương bó gối hí hoáy , chị nói:

- Kim Bình được gọi là "Nhà thơ sông Tả ".

Đi ngang chị Uyên, chị lại khoe:

- Uyên thì là "Mãnh thú của ".

Tới đây, Chị bật cười, hỏi:

- Răng là mãnh thú, Trúc?

Nàng Uyên hực liếc chị Hân, muốn lao đánh cái vừa mới gán biệt danh kỳ quái này. Chị Hân vẫn thích:

- tại vì hắn đó. Chi biết , mình đứng với ba đồng chí nam, vì ba chí nớ dám thất lạc một bao gạo cân của đoàn gửi . cãi nhau nớ lắm.

Uyên vội cãi:

- Cái đó gọi là khiển trách, ai là ? nói thì nói đúng đi chớ.

- ừ, rứa thì trách. Tớ xin lỗi.

Chị Hân gãi cười, một hành động có thể nói là tạm xoa dịu Uyên ngay lúc này.

- một người có biệt nữa, biệt danh của người hay lắm !

Chi thấy Hân cứ nhìn Nhung không . Biết người ấy muốn nói tới em, nàng vai Nhung, hỏi một cách thích thú:

- có biệt danh chi rứa?

Nhung nhìn sang Chi. Thấy bên mép còn vụn phộng, vội đưa tay, lướt ngón cái qua em em lau sạch chúng. Nhung cũng bởi vì cử chỉ dàng ấy nàng mà thờ, ngồi chỗ như kẻ mất hồn. đợi tới nàng hỏi lần thứ hai, thì em mới rùng mình tỉnh người.

- Chị ...

- Ừ, biệt danh chi rứa?

Nhung thanh kẹo phộng mình vừa ăn dở lên . Chi tưởng nói đó, không, em chỉ thẹn thùng vuốt rồi ngó lảng khác. người lại rộ lên. thay em, đáp trịnh trọng:

- "Hoạ của sông Tả " là biệt Nhung .

- Hoạ ? Rứa là em hát hay lắm phải không?

Nhung khe nói:

- Cũng...cũng bình thường ạ.

Nhung dứt câu, chị Hân đã , chưa tới một phút chị ra sân, trên tay còn cầm cây đàn ghi ta. đưa Nhung rồi về chỗ ngồi. Nhung ghi ta mà đập trong ngực. Từ trước giờ đã chơi ta mặt mọi người rất nhiều lần , thậm chí số lần trình diễn nhà nhiều gần như đôi chí Phước - người được mệnh là "Cây văn nghệ của chiến khu" lúc giờ. Nhưng chưa lần em lại có cảm giác hồi hộp, run toát tay như này cả. Không biết vì sao nữa? Ngộ quá!

- Hát đi Nhung! Lâu rồi mi không hát, chừ tiểu có khách thì hát chớ!

Một loạt nồng nhiệt lên từ mọi người khiến máu nghệ sĩ trong người sôi sùng sục. Rồi tự dưng, em ngó trộm nàng Chi, thấy nàng ngồi sát bên cũng trông ngóng thể mình, em thấy có chút gì xao .

- hát .

nhẹ nhưng lại chan chứa niềm yêu của nàng Chi làm mang tai đỏ ửng lên cà . để ghi ta, tay vuốt nhẹ cần , tay phải thì để sẵn ở .

- Rứa...em .

Nàng Chi gật đầu. Nhung hít thở sâu , tiếng đàn ghi ta phú em khắp cả màn đêm, vào từng mạch nước sông Tả Trạch. Nó khiến tre rừng, sim rừng, và những cành phải đong đưa từng nhịp của em. Nó khiến chim muông hót phải câm nín, ngả mũ thán phục cái giai điệu hào được phát từ nghề chơi đàn bẩm sinh của cô niên xung phong. hát bằng trái tim của mình, em trọn ấy, chỉ dành riêng ấy cho hùng vĩ sông vùng Dương Hòa. mắt lúc nào chứa nước, ánh lửa đuốc lồ ô , càng làm cho long lanh, một viên đá pha lê qua con ngươi láy.

"Dậy mà , mà đi

Ai chiến thắng không hề chiến bại

Ai nên khôn khốn một lần

Dậy mà đi, dậy đi

mà đi ..."

...

thích:

(1) Tây - : Maxwell D. Taylor