Chương 4. Câu của cờ-lê cha gõ nhẹ

Sau khi cánh cổng khép , con đường trước nhà trở về với vẻ vắng lặng vốn có. nói cười của Đốm và Cỏ dần, trong gió, khuất sau lũy đầu ngõ. Cha cũng nổ máy , chiếc xe máy cũ lên một “bình bịch” đều , làn xăng dần trong . Ngôi còn lại người mẹ, và chú vẹt xanh vẫn lặng lẽ đậu trên thành chiếc cửa .

Đó là khoảng thời gian căn nhà trở nhịp thở chậm ngày. Không còn tiếng trẻ con í ới gọi nhau, không dép lẹp xẹp của ra hiên đọc báo, cũng chẳng tiếng cửa mở cửa đóng . Tất chỉ còn là một sự tĩnh lặng mênh mang, thứ nặng , mà giống lặng giữa nốt nhạc – và . Nắng bắt lên cao, qua khế , sân gạch đồng tiền vàng lấp lóa. Gió mùi gỗ mới từ phía nhà, quyện với mùi hồ và hoa khô từ bàn đồ handmade của mẹ, tạo nên một rất riêng, rất đỗi bình yên.

Lam đậu trên thành chiếc gỗ, ánh buổi dịch thêm khoảng, bây giờ rọi thẳng vào vết xước trên mặt ghế, nó nổi bật lên như một đường chỉ tay thời gian. vẹt đầu, đôi đen láy chăm chú theo từng động người mẹ. chỗ ni, nhìn thấy như mọi . Thấy mẹ chiếc chăn còn hơi trên ghế sofa, những ngón tay phẳng từng nếp , nhàng đang vuốt một ký ức. Thấy bà mở từng cánh cửa sổ cho nhà thoáng hơn, để gió và , đánh thức những còn ngái ngủ. Và nhìn đôi tay thuộc ấy từng mặt bàn, từng kệ gỗ, như thể đang một khu nhỏ, nơi mỗi món đồ đều một cái cây cần được tưới tắm quan tâm.

Ngôi nhà không nói, nhưng mỗi ngày, mẹ đều trò với nó bằng những việc như . Bà lau đi bụi trên mặt tủ, cuốn sách của lệch trên , nhặt chiếc tất gầm bàn, rồi cười khi thấy vết mực tím con bé lem bữa trước vẫn in trên mặt học. Tất ấy không có tên, không ghi bất kỳ danh sách công nào, chúng lại chính là những sợi dây hình cho ấm áp ngăn nắp. Lam từng bay qua nhiều nhà, từng thấy căn lạnh tanh không một bóng người, những lộn như vừa qua một . Nó nhận rằng, một có được thương hay không, không nằm ở việc nó hay hẹp, cũ mới, nằm ở điều nhặt mà đó âm thầm làm mỗi ngày.

Khoảng chín giờ, người mẹ giỏ treo sau cánh cửa. Chiếc giỏ đã , quai xách bị sờn , vẫn . kiểm tra ví , đếm thầm vài tờ bạc , mới bước ra sân. Trước khi , bà nhìn quanh nhà lượt – bếp , sổ một khoảng đủ cho gió sợ tạt, chiếc khăn phơi ngoài hiên đã được cẩn thận bằng hai chiếc kẹp . Chỉ ấy, mới yên . Lam vỗ cánh , chú vẹt quen đi chợ cùng , như một thói quen không cần lời hẹn.

Khu chợ cách nhà không xa, mười lăm phút bộ con đường làng rợp bóng phi . Đó là kiểu chợ đã có từ rất , từ thời những người già nhất làng còn ra đời. mái bạt màu mưa , những sạp rau kê trên mấy viên gạch , hàng thịt cá lủng lẳng, và mặt người bán hàng như ai cũng tên nhau thuở nào. Mẹ dừng lại ở quầy rau đầu tiên, nơi cô bán hàng có đôi bàn thô cầm cuốc, nhưng nụ thì lúc cũng rói.

“Cải tươi quá ha chị.” mẹ , chạm vào những chiếc lá còn đọng sương.

Cô bán hàng cười, tay thoăn thoắt bó rau: “ em mới cắt ngoài đấy chị . Lấy một bó về nấu canh cho bọn nhỏ đi.”

Mẹ lựa một bó nhỏ, mua thêm quả chua , ít lá , một khúc cá diêu còn tươi rói, và nửa ký bò thăn. Những vừa cho bữa cơm , không , ít, vừa vặn chính cuộc sống của gia đình - giản dị đầy.

đậu mái che một sạp trái cây, chú vẹt chăm chú dòng qua . Ai cũng có việc của , ai cũng nghĩ chi . Có người cúi mặc đồng , có vội vã chen qua đông, có người đứng lại hỏi thăm nhau dăm ba câu chuyện . người giống đường trong chợ – mỗi đi hướng, nhưng cuối cùng, đều mong trở khi trời tối. Và trong người ấy, bước đi thong thả, xách giỏ, mắt mọi lạ . Bà không vội, không , bởi bà biết rằng, căn bếp nhà đang đợi, và những trở .

Cùng lúc ấy, trường , chăm chú viết bài. tay nhỏ xíu nắn nót từng nét chữ, đầu lưỡi khẽ vào môi – một thói quen mỗi khi tập cao . Cô giáo quay lưng bảng, con bé đã giơ tay, giọng trong : “Dạ thưa , xong rồi .”

Cô giáo mỉm , bước xuống xem vở: “Giỏi lắm. Cỏ viết đẹp và tuần trước rồi đấy.”

xuống, khuôn mặt lên vì . Ở bàn cạnh, một bạn gái nghiêng người sang, thì : “Cậu viết nhanh thiệt đấy. Có bí không?”

Cỏ cười tít mắt: “Mẹ bảo, làm việc cũng phải tập trung. Tập trung thì sẽ nhanh thôi.”

xong, con bé lại xuống tô tiếp bông hoa trong vở, cánh hoa được tô hồng cẩn thận, không lem ra ngoài . thế giới của trẻ thơ, những lời mẹ dạy luôn là , kim nam cho mọi động. Và Cỏ tin điều đó, cả trái tim non nớt của mình.

Còn trung học cạnh, đang ngồi lớp . Bài bữa học rất nhiều – trình với những con số và lẫn lộn, đường thẳng cắt nhau trên mặt tọa độ. chỗ cậu chưa hết, nhưng vẫn cố gắng ghi thật cẩn vở, từng dòng chữ ngay ngắn, gạch . Thỉnh , lại lời nói hồi đầu : “Không thì . Không biết thì học. Đừng ngại.” Lúc ấy cha chỉ nói một câu ngắn gọn thế, giọng trầm như gỗ khô va , nhưng Đốm vẫn nhớ. Có lời người lớn nói ra rất ít, nhưng ở lại rất lâu, như một mầm vào đất, đến ngày đó mầm thành cây.

mười mươi lăm phút, người mẹ đã về đến nhà. Bà giỏ đồ ăn lên bàn bếp, bắt đầu chuẩn bị trưa. rau. Vo . Cắt cá. Nắng ngoài bắt đầu gắt hơn, trong vẫn nhờ tán khế rợp phía . Tiếng vang đều – “cộp… … cộp…” – nhàng như bài không lời. phi lan khắp bếp, , nước và mùi cá , nên một thứ hương vị đến lạ. Lam trở về chiếc ghế gỗ cửa , chú vẹt mẹ đi qua đi lại trong bếp. Bóng dáng ấy xuất hiện ngày, đến người ta dễ quên mất. Nhưng nếu một không còn nhìn nữa, có lẽ căn nhà trống đi rất nhiều.

một giờ ba , tiếng tan học vang lên. Âm thanh quen thuộc ấy lan qua từng dãy lớp, rồi theo gió bay ra khỏi trường. Chỉ lát , sân đã rộn ràng nói cười. Đốm dắt chiếc xe đạp mình ra để xe, cậu không . Vẫn mọi , cậu đứng dưới gốc phượng trường trung học, vịn ghi-, mắt phía cổng trường tiểu học bên cạnh. Ít phút sau, phía cổng ấy, Cỏ dắt xe đạp nhỏ vàng nhạt chạy tới. Con bé vừa nhìn anh cười : “Anh Đốm ơi!”

“Ừ, về thôi em.”

“Bữa ni em được cô khen đấy.”

“Anh rồi.”

“ anh biết được hay thế?”

“Nhìn mặt em là biết. Mắt em sáng như .”

Cỏ bật cười , tiếng veo như sớm. Hai anh em đạp . đường giữa trưa vắng sáng, những hàng ven đường gần như yên trong , chỉ vài cơn mang theo mùi từ cánh đồng xa. xe trên mặt đường nhựa, thỉnh thoảng kêu “ cạch” vì vài viên sỏi .

Ở nhà, mẹ múc vào tô. cơm cũng vừa , hơi nóng bốc nghi , mang theo mùi gạo mới thơm . Bà nhìn đồng hồ treo tường, giờ đã gần chạm đến số hai. mỉm cười – lẽ hai anh em cũng sắp đến cổng. Đúng lúc ấy, ngoài sân vang lên đạp “kít”, rồi tiếng chống chân chống xuống măng “cạch”.

“Mẹ ơi! Chúng con về rồi !” Cỏ từ cổng vọng vào, náo một khoảng sân im .

bước ra hiên, tay lau vào chiếc dề: “ rồi à. Rửa tay rồi vào ăn cơm.”

“Dạ.” Đốm lễ xe vào góc , sang dựng xe của em. Thấy hơi nghiêng, cậu chỉnh lại tay lái, bóp thử , rồi mới yên tâm .

hí cởi chiếc lô, con lấy ngay quyển vở trong cặp, chạy vào bếp: “Mẹ , mẹ xem nè! Bữa ni con được bông nữa rồi!”

Người nhận lấy , bà từng chữ nót con gái. Đầu ngón tay bà khẽ bông đỏ cô giáo vẽ, một nụ cười dịu dàng nở môi: “Đẹp lắm. Cố gắng giữ nét chữ như nghe con.”

“Dạ.” Cỏ tươi, cả căn như bừng lên.

Sau khi rửa tay sạch sẽ, hai anh em ngồi . cơm, đặt canh rau giữa bàn, mùi cải với mùi kho thơm . Bữa chỉ ba người, ghế của cha vẫn . Cỏ nhìn sang, đôi đũa khẽ gõ bàn: “Mẹ ơi, về muộn mẹ?”

Mẹ gắp con một miếng cá, cẩn thận gỡ : “Chắc cha ở xưởng. Mẹ có lại đồ ăn cho rồi, các cứ ăn đi.”

“Dạ.” Con bé , đối với Cỏ, điều đó chi . Có những bữa cha về giờ, có những bữa nhạt đi mới tiếng xe ngoài cổng.

được một lúc, Cỏ ngẩng lên, đôi mắt chớp : “Mẹ … Mẹ chừ làm không?”

hơi ngạc nhiên, tay nơi tô : “Sao con lại hỏi ?”

Cỏ chống cằm, vẻ nghiêm túc như nhà : “Bữa ni cô giáo … cần được nghỉ. đi chủ nhật hoặc được nghỉ. Đốm đi cũng ngày nghỉ. Còn mẹ… sao bữa mô thấy làm việc vậy ?”

Căn bếp bỗng chút. Ngay cả Đốm cũng đôi đũa, ngước lên nhìn mẹ. hỏi của bé viên sỏi vào mặt lặng, làm lan sóng lăn tăn trong lòng mỗi người.

mẹ không trả ngay. Bà múc thêm hai con, rồi mới mỉm nhẹ, nụ cười chứa bao điều không dễ : “ cũng có lúc nghỉ chớ.”

“ ạ?” Cỏ hỏi dồn, mắt lên đầy mong .

“Khi nhìn thấy hai con ăn . Khi nhà đủ quanh cơm. Khi buổi khóa cửa xong, biết mọi đều về nhà… Mẹ thấy thế là được rồi.”

Cỏ mắt, bé vẫn chưa hiểu . Ở tuổi của mình, “nghỉ” được , là được thêm, là không phải làm bài tập. câu trả lời của mẹ nghe giống điều chi đó rất khác - thứ “nghỉ ” nằm ở tay, mà nằm ở sự bình yên trong lòng.

Đốm lặng lẽ mẹ, cậu không nói chi, chỉ ăn , nhưng trong lòng một rất nhỏ vừa khẽ lay . Cậu nhận ra rằng, những người bà trong nhà thường có cách ngơi rất riêng - họ bằng những người được no , an lành.

mười giờ bốn lăm, cổng mới vang lên xe máy . “Cha về!” Cỏ đặt đọi xuống, chạy ton ra hiên. Cha vừa , áo sau buổi làm việc đã thấm mồ hôi nơi lưng. Ông tháo mũ bảo hiểm, thấy Cỏ chạy tới, ông mỉm cười: “Bữa ni có ngoan không?”

“Dạ có ạ. Con cô bông hoa cha.”

“Giỏi.” Cha xoa đầu bé, tay thô nhưng ấm lạ thường. Ông sang Đốm: “Bữa con thế nào?”

“, cũng tốt . toán khó quá, con chưa hiểu .”

Cha : “, tối ni đưa ra cha xem .”

Mẹ thêm cơm: “Ông vào cơm đi. còn nóng.”

“Ừ.” tay ngoài , đôi cũ đặt ngắn hiên, chân vào, chậm . Lam trên thành cửa sổ, chú vẹt nhìn năm chiếc quanh ăn. Lúc chỉ ba người, thêm một người nữa. Không nói nào lớn, nhưng căn dường hơn. hiểu : những bữa cơm ngon phải vì có nhiều món, mà vì chiếc ghế vẫn đợi được người về.

Bữa thúc nắng đã bắt hắt xuống một vàng nhạt. quạt trần vẫn , mang theo mùi canh rau vương gian . Không ai đứng dậy ngay. đặt đôi đũa xuống trước, nhìn quanh mâm cơm: “Các con ăn no ?”

“Dạ rồi ạ,” đáp. Cỏ cũng gật đầu: “, con no ạ.”

Mẹ mỉm : “Thế thì giúp mẹ dọn bàn nghe.”

“Dạ.”

Đốm bưng nồi bếp, cậu đi , hai giữ chắc nồi còn hơi ấm. chồng đọi nhỏ, con bé bước từng bước cẩn thận, đến cửa bếp còn quay lại nhìn anh: “Anh , em mang được rồi nè.”

“Ừ, nếu thì gọi nghe.”

“Dạ, nặng . lớn rồi mà.”

Mẹ bên bồn rửa, từng từ tay hai con. Nước chảy róc rách, đọi khẽ chạm , canh một bản nhạc nhỏ. Trong căn bếp, cũng có việc để làm – mẹ , Đốm cầm khăn khô, Cỏ xếp lại những chiếc ghế quanh bàn. mình, ghế của , ghế , ghế của mẹ. Rồi cuối cùng, con còn đưa tay chỉnh ngay chiếc ghế gỗ cạnh cửa . Nó biết vì sao mình làm vậy, thấy ngay ngắn thì đẹp . Lam cúi đầu nhìn – có lẽ chiếc ghế thích được người ta nhớ đến.

cha không vào phòng nghỉ ngay. chiếc khăn lau bàn, lặng lẽ lau những hạt cơm còn sót lại trên mặt gỗ. tác rãi, mỉ, như bào một thanh gỗ trong xưởng. Lau xong, ông gấp chiếc khăn vuông vức, đặt lại chỗ. khô đôi : “Ông nghỉ một lát đi.”

Ông đầu: “ nghỉ .”

“Dạ.” . Cỏ một cái , con ôm chú bông chạy lên thang: “Em buồn lắm rồi.”

bật cười: “Đi , lại vấp như trước.”

“Dạ, em rồi. Không cần nhắc .”

. Chiếc quạt quay , tiếng ve ngoài vườn rõ hơn. nằm chiếc tre sổ, một cánh tay trán. Chỉ ít phút sau, hơi thở của ông đã . Mẹ bớt , rồi ngồi chiếc ghế cạnh bàn may. áo phục bị sứt chiếc cúc. Bà xâu , lặng lẽ , mũi kim rồi xuống đều đặn nhịp thở của gian.

Lam thành chiếc ghế , chú không . Loài chim ngủ ít ban ngày, thế chú có nhìn cả căn nhà trong giấc nghỉ trưa. ngủ về , Toán vẫn trên giường. Cỏ ôm gấu bông thật chặt, môi còn cong lên mơ một mơ đẹp. Cha ngủ , đôi tay vẫn còn vết dầu mỡ kịp rửa hẳn. Mẹ là người chưa nghỉ – bà khâu áo, vừa ngước đồng hồ, thoảng lại đứng xem nồi nước trên , cũ. nghiêng đầu: những ngôi ghé , có một người ngủ cùng, cũng là người thức dậy nhất.

Khoảng giờ chiều, một cơn nhẹ lùa qua , rèm khẽ lay. Người cha mở mắt. ngồi dậy, đưa nhẹ sau gáy, ra sân. Chiếc đạp của vẫn dưới gốc , ánh mắt cha dừng lại ở bánh . Ông hơi nheo mắt, vừa nhận ra một điều chi đó. hình đã non hơi từ lúc . Người Đốm, ông chỉ dậy, bước về phía .

Ông khẽ thử bánh sau. Quả , chiếc lốp đã hơn bình thường. Ông không gọi ai, chỉ lặng lẽ mang bơm góc nhà ra, lấy hộp sắt nhỏ vẫn đặt trong kho. Chiếc hộp đã cũ lắm, hộp có vết trầy xước, bên là cờ-, tua-vít, miếng , giấy nhám, và vài món đồ lặt khác. Đó là chiếc hộp dụng ông dùng để mọi thứ nhà – từ lề kêu két, đến chiếc bị rò rỉ, và giờ là chiếc xe con trai.

từ trên khế xuống hiên, đậu trên gỗ, lẽ . Con người có một điều rất lạ: khi đồ vật , họ tìm trước. Chỉ không sửa được nữa, nghĩ đến việc thay. lẽ đó cũng họ điều trọng.

ngược chiếc xe lên, hai xe chầm chậm quay trong không trung. Ông xoay bàn đạp vòng, . Tiếng xích vẫn , nhưng bánh sau phát ra một âm thanh rất nhỏ – tiếng xì thủng li . Ông cúi , đưa tay kiểm tra từng nan hoa, con ốc, xe ra bằng đôi tay thuần . Đúng lúc , Đốm từ trong nhà bước ra. Cậu ngủ dậy, mái tóc hơi , mắt vẫn ngái ngủ. cha đang ngồi hiên, cậu ngạc nhiên: “Cha? Cha tháo bánh xe con làm thế ?”

Cha lên: “Dậy rồi à? Lốp xe của con rồi. Cha xem thử có bị thủng không.”

“, con .” Đốm .

lắc đầu: “Con ngồi , xem trước đã.”

“Dạ.” Cậu ngoan ngồi chiếc ghế thấp cạnh, chú động tác của cha.

Cha chiếc săm vào chậu . Những vòng nước lăn tăn, rồi một bong bóng nhỏ nổi từ một chỗ rất nhỏ. Ông đưa ngón tay chỉ: “Đây, chỗ ni .”

Đốm chăm chú nhìn. ra, chỉ một thủng bằng đầu tăm cũng đủ xẹp dần. lau khô săm, giấy nhám chà nhẹ quanh , quét một lớp keo mỏng. không vội, qua . Đợi lại, miếng vá lên. ngón ông ấn thật , nhẹ chắc. Đốm nhìn không mắt.

“Cha, sao phải chờ ?”

Cha chú miếng vá, giọng trầm đều: “Nếu vội, vá sẽ không bám. Làm cũng cần có gian.”

Đốm gật : “Dạ.” Cậu thêm, nhưng câu nói ấy vẫn ở lại lòng. việc không vì muốn.

lát , đưa chiếc bơm Đốm: “ thử .”

“.” Đốm lấy. đầu tiên tự bơm bánh , cậu đạp mạnh , đầu bơm bật ra, hơi xì ra ngoài: “Hụt rồi.” Cậu ngượng ngùng cười.

trách, ông cúi , chỉnh đầu : “ chắc ở đây. Bơm đều , .”

“.” Lần , Đốm làm cẩn thận hơn, từng bơm xuống đặn, mồ hôi lấm tấm trên trán. Một lúc sau, lốp căng trở lại. Cha đưa bóp thử, rồi gật đầu: “Được rồi.”

Đốm , một nụ cười nhưng rất vui, giống vừa được một quan trọng.

Lam nghiêng đầu. khu rừng, những con chim non bằng cách tự vỗ . rơi , lại lên. Con người – họ học rất nhiều đôi của người lớn. Không chỉ để biết làm, mà còn để một ngày nào đó, có thể tự sóc chính mình.

Đúng lúc ấy, chạy từ trong nhà . Con bé ôm cốc nước : “ ơi, mẹ bảo con mang cho cha.”

Cha nhận lấy, uống một ngụm: “ ơn .”

“, không có đâu ạ.” Cỏ chiếc , : “ Đốm sửa xe giỏi chưa cha?”

Đốm cười: “. đang . Nhưng mốt hỏng, anh sửa cho.”

cười tít : “ nha!”

“Thiệt.”

bé đầu mạnh. Trong mắt trẻ nhỏ, lời trai luôn đáng , như những vì sao bao tắt.

Chiều dần dịu xuống, mặt trời nghiêng về phía hàng tre cuối xóm. Mẹ bưng quần áo đã khô sân vào, cha con vẫn ngồi , bà cười: “Hai con xong ?”

Cha lắp chiếc bánh xe, rồi xoay thử bàn . Bánh xe quay đều, tiếng kêu trước. “ rồi.”

dắt thử vòng quanh sân. Chiếc xe êm, nhẹ hơn . Cậu dừng lại : “ cảm cha.”

Cha đầu: “.” Rồi ông phủi hai bàn tay đã lấm , một cử chỉ thuộc.

Buổi tối, sau , lấy khăn lau lại chiếc xe. Cậu nan , từng lái, chuông nhỏ cũng được lau sạch . Người cha ngang qua, ông nhìn thấy. Khóe môi cong , không nói chi, ánh mắt dịu hơn mọi ngày.

trên chiếc gỗ, chú hai cha con. Suốt chiều, họ chỉ nói nhau câu ngắn. Không có lời , có cái ôm, cũng những điều cảm động. Thế nhưng, khoảng cách dường đã lại chút. Có , yêu thương không phải cần được ra. Đôi , nó nằm đôi bàn tay chỉ cách vá săm xe. trong cậu con lặng lau sạch chiếc xe sau khi cha giúp.

Đêm dần yên xuống. Đốm dựng xe ngắn mái hiên. Bánh căng, chiếc xích sẽ, chiếc chuông nga một tiếng rất nhỏ khi tay lái nhẹ. Bên cạnh, dép của cha vẫn đặt ngắn, của Đốm . Mỗi đều có . khẽ khép đôi , chú nhìn khoảng đang chìm dần trong ánh đèn vàng. mai, xe ấy sẽ , mang vá nằm kín trong bánh xe. Không thấy, nhưng nó ở đó, thầm cho chiếc xe tiếp tục bánh.

Lam … Có những yêu thương cũng giống miếng ấy. Lặng lẽ, ít ai nhắc đến, nhưng giúp con người quãng đường rất dài. Và câu hỏi của trưa - “Mẹ có chừ mô nghỉ làm không?” - vẫn ở lại trong lòng mẹ, một làn gió chưa . Có lẽ, câu lời nằm những mẹ nói, mà nằm trong chính những điều mẹ làm mỗi , trong những miếng vá mà cha dán , trong thắc mắc nớt một đứa đang lớn. cả , âm và bỉ, chính là sợi dây giữ cho ngôi nhà ni bao thực sự .

------

Con mẹ có khi
Được nghỉ lá cành ngủ ?
Mẹ cười, tay vẫn thoăn thoắt
“Mẹ nghỉ thấy các con yên bình.”

Cha ngồi cờ-lê
Miếng vá nhỏ xíu, chở che tháng .
xe lăn dưới nắng dày
Lặng thầm như bàn tay không lời.

Có thương trên đời
Giản đơn ru hời trong đêm.
Mai sau, nếu lỡ quên tên
Vẫn gió những niềm yêu thương.

chương 4

************

Chú

1. “ni”

- Trong : “ , chú nhìn thấy mọi thứ.”
- Nghĩa: này - “chỗ ni” = này.

2. “chi”

- Trong câu: “ bí quyết không?”
- Nghĩa: gì - “bí quyết chi” = bí quyết .

3. “ ni”

- Trong : “ giữ chữ như ri ni nghe con.”
- Nghĩa: như thế này - “ri” = thế , “ni” = này; “ri ni” nói miền Trung chỉ “ vầy, như thế ”.

4. “nghe”

- Trong câu: “Cố gắng giữ nét như ri ni nghe con.”
- Nghĩa: - trợ từ dùng dặn dò, nhở.

5. “chừ mô”

- Trong câu: “ chừ mô làm không?”
- Nghĩa: khi nào, - “” chỉ thời điểm, “mô” = nào/; “chừ mô” nghĩa “khi nào”.

6. “”

- câu: “Mẹ cũng lúc nghỉ .”
- Nghĩa: - trợ định.

7. “bữa mô”

- câu: “Sao bữa mô cũng thấy mẹ ạ?”
- Nghĩa: , - “bữa” = ngày/bữa, “mô” = .

8. “đọi”

- Trong câu: “Cỏ đặt đọi , chạy lon ton ra hiên.”
- Nghĩa: , - từ chỉ bát ăn .

9. “thiệt”

- Trong câu: “Thiệt nha!”
- : thật – “thiệt” là nói miền Trung/Nam của “thật”.

10. “”

- : “Cải bữa tươi ha .”
- Nghĩa: nhỉ, - trợ từ cuối câu hỏi, thường miền Trung, tương đương “nhỉ” phổ thông.