Chương 3. lộng và đôi dép lặng lẽ bên hiên

tan vang lên giữa trưa, lan từ cổng trường òa trong . tia cuối xuân không như hồi đầu mùa, mà bắt sang vàng sậm, rọi đường nhựa trước trường thành từng mảng sáng chang. từ phía đồi trống thổi về, cuốn theo rơm rạ mới gặt và mùi bụi đất khô đặc trưng của miền Trung những ngày mưa. Nhưng ni gió không khô , mà mang theo một chút ẩm ướt , như hứa hẹn một mưa giông sắp đến.

sinh ùa trường đàn ong vỡ . Có đứa vừa vừa , có đứa cúi mặt bài kiểm tra không được như ý, có đứa ăn nốt ổ bánh mì mẹ dúi tay sáng sớm. Tiếng xe đạp, tiếng dép lê xẹp mặt , rao rong quán đầu ngõ – tất cả hòa vào nhau thành một hợp xướng ã mà bình yên của trưa học.

Đốm chiếc xe màu đã theo cậu từ Năm, cái có vài chỗ bong tróc, lái lệch sang trái chút hồi học. đạp xe ngay, mà đứng nép dưới bóng cây phượng già trước cổng, đôi dõi về phía cổng trường tiểu học bên kia đường. phượng ấy đã chứng kiến ve kêu, che bóng cho bao thế học chờ sau giờ . Vỏ , vài nhánh nổi lên trên đất như những đường guốc, lá vẫn xanh , đung đưa gió một khổng lồ đang phe .

Chỉ phút sau, từ cổng trường tiểu học, một chiếc xe chầm ra. chân xíu của đạp đều , chiếc ba hình mặt trời sau lưng khẽ lư theo từng bánh . bé đội chiếc vải nhạt, vành mũ che nửa , không giấu nổi đôi mắt sáng lánh khi nhìn anh trai đang đứng đợi. Nó tít cả , nhanh thêm vài , rồi phanh lại tiếng “kít” nho nhỏ.

“Anh Đốm ơi! Bữa ni được cô một bông hoa đấy!”

Đốm bật cười, vịn lấy -đông xe của em cho khỏi nghiêng:

“Thiệt hả? được điểm hả?”

“Thiệt sao! khinh thường em quá !”

Cỏ cẩn thận mở cặp, ra quyển vở luyện viết. Những ngón nhỏ xíu lật từng trang, lại một giấy có đóng một bông hoa màu đỏ chói cùng dòng chữ của cô giáo: “ chữ đẹp, gắng phát huy nhé!”. bé chìa trước anh, đang khoe một báu .

“ nè, xem đi! Em đẹp lắm !”

Đốm xuống nhìn, mắt dừng lâu hơn một ở nét tròn trịa, hàng. Cậu mỉm , xoa nhẹ mái tóc lòa xòa trước trán em gái:

“Giỏi quá. nhà với , thể nào mẹ cũng vui lắm.”

Cỏ ôm quyển vở vào , hở:

“Em sẽ với nữa. Lam nữa chớ!”

Đốm phì cười: “Lam có biết chữ khoe.”

“Không sao. Em sẽ cho Lam ,” con ngước bầu trong , giọng bơ như là điều hiển nhiên nhất đời. “Lam đậu trên cây, em đọc dưới gốc. Lam nghe tai chim của nó.”

Đốm nói chi thêm, khẽ đầu cười. Trong thế giới của trẻ thơ, điều đều có thể ra. vẹt có thể , một cái cây có thể chuyện, và bông hoa cũng có thể làm cả ngôi sáng lên trong trưa.

Hai anh em lại lên xe, chậm về đường làng. Đường từ trường nhà không dài, chỉ hơn cây , nhưng đủ để đi những hàng me già đang mùa thay , tạp hóa nhỏ bà chủ lúc cũng cười , mấy thửa ruộng đã gặt , gốc rạ khô trơ lại trên đất . trưa trải dài trên mặt đường nhựa bong , nhưng từ đồi thổi về mỗi mạnh hơn, làm dịu đi cái oi . Những tà trắng của học sinh bay phấp phới gió, nói râm ran khắp con đường nhỏ.

Đốm đạp xe , tay ghi-đông thật vững, thỉnh thoảng lại phía . giữ nhịp đều, không nhanh , không quá, cốt Cỏ không bị tụt lại. Chiếc xe nhỏ của con bé cà tàng, xích lạch cạch, nhưng cố đạp theo anh, thở phì phì.

“Anh sao cứ lại ?”

“Sợ anh quá, em theo .”

Cỏ phì cười: “Em rồi. học lớp Hai rồi mà.”

“ Hai thì sao? Thế chắc không cần anh chờ hỉ?”

“Không được!” Con bé nhảu đáp, rồi ngừng một lát, như đang tìm lý thật chính đáng. “… vì em em của . Mà em của anh thì phải chờ chớ.”

Đốm cười, lồng ngực ấm một vui tả: “ rồi, vậy thì anh vẫn sẽ .”

Đi ngang tiệm tạp hóa đầu xóm, cô hàng đang xếp những chai ngọt mới lên kệ. hai đứa trẻ, tay, nhoẻn cười:

“Các tan học rồi à?”

“, chào cô ạ.” Đốm lễ phép , Cỏ cũng cúi theo anh, giọng trong veo: “Con .”

“ học ngoan ?”

“Dạ có ạ! Cô xem nè!” lại mở cặp, quyển ra, vào bông hoa đỏ chót. “Con được giáo thưởng .”

hàng xòa, với tay xoa đầu bé: “Giỏi ! gắng ngoan nữa .”

“Dạ!”

Đi thêm một , đường dần. Chỉ còn tiếng ve ngân từ những tán cây, và tiếng gió rít qua hàng phi lao ven đường. đạp song anh, bỗng nhiên , giọng trầm xuống hẳn:

“Anh ơi… lên lớp Sáu có khó không anh?”

Đốm hơi bất vì câu đột ngột. Cậu nghĩ một lát, rồi đáp: “Cũng . Khó nhất là bài tập hơn. … có thêm mấy môn nữa.”

“Thế bạn bè thì sao? Bạn cũ có còn với anh không?”

Đốm im lặng. nhìn về phía , con đường đất đỏ ngoèo triền . Một mới nói: “ thì bạn bè. Có mới, có người cũ. Cũng có người… nhiên ít đi.”

“ vậy ?”

“Chắc rồi. rồi thì ai có việc riêng.”

Cỏ im , con bé vì sao lớn lại có thể khiến người ta với nhau hơn. Ở tuổi Cỏ, chỉ cần nhau kẹo, mai đã có trở thành bạn . Vậy mà người - những người sắp thành người lớn anh Đốm - dường như cần hơn , hoặc thế, để giữ mối quan hệ. Con bé không hỏi thêm, câu trai trong nó như một mầm chưa nảy.

Đầu con đã hiện ra, thấp thoáng mái ngói rêu phong của nhà. xa, thấy tán cuối vườn vươn lên khỏi rào, xanh um trong nắng. Và cành xoài , một nhỏ đang đậu. Lam nhìn thấy chiếc xe đạp rất . Đôi của chú khẽ chớp, rồi chú vỗ cánh bay xuống rào, một lời chào thành tiếng.

“Dạ, con về ạ!” Đốm dừng xe trước , cất tiếng . Cánh cổng lên một tiếng “kẽo ” quen . Từ trong bếp, giọng mẹ vọng ra, dịu dàng như nước mát: “ . rửa đi, cơm mẹ dọn sẵn rồi.”

“.”

Hai anh dựng xe ngay ngắn hiên. lại của em gái đang sang bên, thận rồi mới bước vào. Cỏ nhìn anh, khẽ cười. Có việc vẫn luôn làm, nhặt đến chẳng ai buộc ơn. nếu một ngày không còn những cử ấy , có lẽ con bé sẽ ngôi nhà thiếu đi một rất lớn.

Buổi trưa trôi qua trong bát chạm khe khẽ và những câu chuyện vặt về trường lớp. khoe mẹ bông hoa điểm mười, mẹ cười, hôn nhẹ trán . Cha ăn , ra hiên ngồi nghỉ, tay cầm nan phẩy. trưa qua mái tôn bộp, như một bản nhạc không lời cả nhà vào ngắn. Đốm vào học, còn Cỏ cũng húi bên chiếc bàn nhỏ với bài tập thủ công dở.

Khoảng hai giờ chiều, gió bỗng nổi lên mạnh hơn. phía cát trắng, cơn gió nồm ùa , theo thở của biển cả xăm và cái se của đất đai khô hạn. Những tán trước sân bắt đầu lay động, đầu tiên những cành thấp của khế, rồi đến những tàu lá chuối sau vườn, và cuối là cả hàng phi lao ngõ - chúng rào, xạc, như hàng trăm tay đang nhau trong một tay không dứt. Gió len qua từng khe cửa, làm tấm trắng phòng phồng như , rồi lại hạ xuống thật nhẹ. lùa bếp, khói củi ban sáng, quyện với mùi mới bào từ xưởng của cha sau vườn, tạo một thứ vị rất của buổi chiều miền Trung - vừa mặn mòi, vừa thân thuộc, vừa gợi lên lòng ta nỗi nhớ không tên.

đang ngồi bên chiếc bàn học cạnh cửa sổ. Cậu mở , từng quyển sách ra xếp ngay trước mặt. vở còn bỏ dở, hình có lem nhem. Cậu cằm nhìn ra , những ngón xoay chiếc bút. làm sợi tóc mai trán cậu bay , mát rượi. Mùi cỏ cơn bữa vẫn còn phảng phất , hòa cùng mùi lá chanh thơm dịu vườn. Cậu nghĩ về tập, mà nghĩ về điều mơ hơn - về những đứa bạn cũ nay ít gặp, về những kỳ vọng âm thầm của , về cái cách mà cậu đã bắt biết buồn những rất nhỏ.

Ở nhỏ bên cạnh, Cỏ cẩn tô màu bài thủ công. Bữa ni cô giáo dặn vẽ ngôi yêu thích nhất. Con đã vẽ rất lâu, lưỡi khẽ chạm vào môi khi tô những nét . Bức tranh ra ngôi nhà có mái đỏ, bức tường kem, một cây khế cao đứng vườn, một ô cửa sổ đón nắng, và một chiếc đặt ngay bên . nghía tác phẩm mình, rồi bỗng quay hỏi anh:

“Anh Đốm ơi, chữ ni em viết đúng chưa?”

Đốm đặt xuống, kéo quyển vở . Cậu dòng chữ nắn nót “Nhà em”, chỉ tay vào một nét: “ rồi, nhưng nét ni cong thêm một nữa sẽ hơn.”

“Dạ, để sửa.” Cỏ chăm chú nhìn, rồi cẩn thận viết . chữ lần ni mềm mại hẳn. bé cười sung sướng: “ ơn nha.”

“, có .”

lúc một mạnh. Cánh sổ bật ra một tiếng “cạch” nhỏ. Đốm đứng dậy, giữ cánh , định khép hẳn lại, nhưng rồi chỉ bớt một nửa. Cỏ ngẩng đầu hỏi:

“Sao anh không hẳn lại?”

“Còn gió. đóng thì trong nhà . Mình để hé một gió vào.” Đốm mỉm .

“ gió có vào được không anh?”

“ chớ. len qua khe cửa dễ lắm. Nó nhỏ xíu à, cần cửa to đâu.”

Cỏ gật gù, lại cúi xuống vẽ. với con , những giải anh trai lúc nào cũng hiểu ấm áp.

bếp ra, tay là rổ quần áo vừa giặt. Mùi xà phòng mát lây phây trong . với vào : “Đốm ơi, con giúp mẹ ghế sân phơi với.”

“, ra ngay.” dậy, ra hiên, chiếc ghế cũ mà nắng bên cửa sổ ra khoảng sân trước. Cậu ôm ghế bằng cả hai , chân chậm rãi. Mẹ trải từng chiếc áo phơi, gió vừa lúc , làm trắng, bay phần phật những .

chạy , hộp kẹp xanh, líu : “Mẹ ơi, để con đưa kẹp mẹ!”

, bé lại nhanh nhẹn một , đặt vào mẹ: “ .”

“Cảm con gái.”

“, không có ạ.”

Cha bước hiên. Ông vừa giấc sau ngắn ngủi, mái tóc hơi , má in . Thấy một đầu dây phơi bị gió kéo trùng xuống, ông lặng đi đến, lấy làm điểm tựa, trèo lại nút dây. Đốm vội lại:

“, con giữ .”

Cha cúi xuống con trai, ánh mắt ánh lên một tia ấm áp: “, con đứng giữ chặt nghe.”

Hai cha con, một người giữ ghế, một dây. vài động tác đơn giản, sợi dây căng lại. qua, những chiếc áo trên căng phồng lên trong chiều, no gió và sống. Không nói thêm chi, nhưng ấy, dường mọi khoảng cách đều tan .

Lam từ cành xuống, đậu trên thành ghế. nghiêng đầu nhìn mọi người. Gió làm bộ lông xanh của chú lên từng đợt, nhưng chú không . Chú thấy chiếc khô đang tròn trong gió, có chiếc rơi đất, có lại được gió lên, đi xa . cũng những thứ không lay chuyển – cây khế, chiếc ghế , mái nhà ni, như những con người đang bên nhau buổi chiều lộng .

Chiều nghiêng, nắng còn gắt nữa mà cả khoảng sân một màu vàng mật ong. chiếc áo trên dây phơi khô cong, bay nhè trong . Cỏ trên bậc , hai chống cằm, chăm chú đếm từng chiếc lá đang bay trong gió. lẩm : “Một… … …” Nhưng gió thổi mạnh , lá bay loạn xạ, thế là nó quên mình đã đếm đâu.

“Lại ?” Đốm ngồi xuống bên cạnh, khì.

“Dạ. Em quên suốt. Tại gió làm nhanh quá.”

“Ừ. Có những đúng là nhanh thiệt.” Đốm lên trời, môi khẽ cong. vẫn thổi, mang theo mùi nắng, mùi cỏ, và cả cười veo của hai đứa . Có lẽ, một buổi mà rất nhiều , bất chợt nghe gió qua hàng cây, ai đó trong ngôi ni nhớ đến.

Bữa tối ra trong ắng. Những gió ban chiều đã dịu bớt, chỉ còn nhẹ ô sổ . Trong bếp, đèn tỏa ấm áp, soi rõ đọi cơm, đũa, bốn cái thìa. Cả nhà ngồi quây quần bên cơm, bát thỉnh va vào nhau khe khẽ. Sau , hiên , dọn dẹp, anh em lại ngồi vào bàn .

Buổi tối thật chậm. Đèn ngoài hiên mẹ bật lên, một vùng sáng nhạt trên nền . đó, trên tay là chiếc hộp gỗ nhỏ đựng kim và mấy chiếc đinh vít - những thứ linh của người thợ mộc luôn mang theo bên mình. dép đi của đã gót, phần quai bên hơi bong sau một dài đứng xưởng. Ông một đinh nhỏ, cẩn thận trí, chiếc búa con nhè . “Cốc… cốc… cốc…” búa lên đều đặn, không nhanh, , chỉ vừa quai dép bám trở . Dưới ánh đèn vàng, dài trên bức , hơi xuống vì mệt, nhưng đôi tay vẫn tỉ mỉ đang chạm khắc một phẩm gỗ .

Lam đậu trên khế ngoài , lặng khoảng sân. Chú thấy dép của cha đặt ngay ngắn hiên, cạnh đó là đôi dép của mẹ, của , và nhỏ màu hồng của . quay mũi vào , ngay ngắn một thói quen không ai . ngôi nhà từng bay qua, nơi dép để lộn xộn khắp lối, có nơi thấy đôi dép nào cửa.

ở ngôi ni, bước vào, cũng xuống xếp dép của mình. Ngay cả Cỏ, dù lúc lệch , cũng sẽ chạy ra sửa là một quan lắm. vì sao - loài chim không cần dép, chúng chỉ cần đôi . Nhưng , người vẫn luôn những cách rất riêng để nói : “ đã .”

Đốm trong nhà ra, cầm cốc nước mát. đưa cho , rồi ngồi xuống hiên cạnh. Ánh mắt cậu trên đôi dép cũ, :

“Cha … dép của cha hỏng rồi ạ?”

Cha ngẩng , vẫn chiếc dép: “Cũ . vẫn còn đi được.”

Đốm ngừng một , rồi , giọng nhỏ nhẹ: “Hay là… cuối tuần ni đi cha ra chợ mua đôi mới nghe?”

đầu cười, một nụ cười khẽ, sợ làm đi sự tĩnh lặng của buổi tối: “Không sao con. Đôi ni còn được. Đồ vật cũng như con người nếu còn sửa được, thay.”

Đốm lặng, cậu đôi dép. Những vết mòn nằm chồng lên , chỗ đã màu , có chỗ chút xi cũ từ những lần cha sửa sang nhà cửa. Đôi dép ấy đã theo đi qua biết bao ngày nắng , qua những con đường đất đỏ lầy lội mưa, buổi sớm cha ra khi tối. không đẹp, nhưng nó là một của – một phần lặng lẽ bền . Có lẽ những chi bó nhất con người không phải là thứ nhoáng, là những đồ cùng mình đi qua năm tháng.

nhà, tiếng mẹ vọng ra:

“Hai con vào uống đi, tối , ngoài hiên lạnh đấy.”

“Dạ, con vào ngay.” Đốm đứng dậy, tiện tay xếp lại đôi dép của cha ngay ngắn hơn chút, dép hướng thẳng cửa. Cha nhìn thấy, không chi, chỉ đặt tay vai con nhẹ. Rồi hai con cùng bước vào .

Đêm khuya. Cả căn đã bớt đèn, chỉ đèn hiên vẫn thức, ra vùng sáng mờ ảo trên gạch. Bốn dép cạnh nhau – dép to cha, đôi dép đã bạc của mẹ, đôi thể thao của , và đôi dép nhỏ màu hồng của Cỏ. Mỗi dáng vẻ, một hành trình riêng, nhưng tất cả cùng hướng về phía cánh , như những con thuyền nhỏ cập bến một ngày lênh đênh trên biển.

Lam vẫn đậu trên cành . Gió đêm hơn, mang theo hương bưởi thoang thoảng từ nhà ai. Chú nhìn đôi lâu, rồi khẽ lại. Chú nghĩ, con người không có tổ như loài chim. Nhưng có lẽ, mỗi tháo đôi dép hiên, lần họ biết mình đi hết một ngày, đã trở về đúng nơi mình về.

hôm , bầu trời còn phủ màu nhạt, vẫn đọng trên những lá chuối sau vườn, long lanh . Tiếng sâu rít gọi nhau hàng rào dâm , tiếng gà gáy vọng ra từ xóm, lẫn trong tiếng chổi một nào đó đang quét . nhà vẫn còn yên ắng, mẹ đã thức. Bà nhẹ mở cánh gỗ, để không sớm vào, mát lạnh khiết. Bà cúi , xỏ đôi dép cũ - đôi đã mòn gót, quai bên ngả một bên vì dùng lâu, nhưng bà vẫn đi rất quen, người quen con đường đến nhìn.

Mẹ sân, tay chiếc chổi . Tiếng quét nhẹ nền gạch - “… xạc…” - đều đặn thở của buổi sớm mai. Bà cúi vài chiếc lá khế đêm, lại tiếp tục quét. Lam từ cành bay xuống, đậu trên tường, mẹ. Chú thấy con người có thật nhiều quen kỳ lạ. sáng, đều gần như những việc giống nhau: cửa, sân, đun , nấu cơm. Ngày nào cũng , không phải vì ấy mới mẻ, mà có bởi một nhà được giữ gìn chính những đi mỗi ngày. Loài thì khác, bay , theo gió, theo nào còn nhiều quả chín. Chỉ con người mới luôn tìm đường cùng một mái hiên.

phòng, Đốm trở mình. Cậu dụi , nắng còn chưa chạm đến cửa sổ, nhưng chổi tre của lọt qua khe . Đó là thứ âm thân mức chẳng cần hồ cũng giờ. Cậu gấp ngay ngắn, rồi mở cửa . Vừa bước xuống cầu thang, cậu đã thấy đôi dép cha đặt trước bậc , ngay ngắn như bữa. Đôi dép thì vẫn ở ngoài , đôi dép màu hồng của còn nằm trước cửa phòng – con bé vẫn đang ngủ. Đốm cúi , nhẹ nhàng dép của , hướng mũi dép về cửa, như cách vẫn thường làm với của cậu cậu để lệch. Có những điều lớn không dạy bằng , mà dạy bằng chính cách họ sống mỗi ngày.

Một lát , cha cũng thức dậy. Ông bước ra hiên, đôi dép cũ chạm xuống nền gạch. ngẩng lên, tay cầm chổi:

“ nó rồi à?”

“Ừ, tôi dậy .”

“ lại ấm trà.”

“Ừ, cảm ơn .”

Chỉ vài câu nói ngắn gọn, nhưng đó đã đựng tất cả sự tâm mà họ suốt bao . Cha bình , tưới mấy giấy trước . Những giọt nước long đọng trên cánh hoa hồng nhạt, chậm rơi , thấm vào lòng khô cằn.

“Anh Đốm ơi! Em dậy rồi!” Tiếng vang từ cầu , bé chú gấu bông chạy , mái còn bù. “Chào ! Chào cha!”

“, công dậy rồi à?” Mẹ cười. “Lại đây mẹ cho.”

Cỏ ngoan ngoãn đến, rồi không quên cúi xuống xếp đôi dép của mình vào hai dép bên cạnh. bé tự nhiên, như đó là một phần sáng, thể thiếu, giống việc đánh răng mặt. từ mái hiên, nơi bốn đôi dép nằm cạnh nhau - đôi , đôi , , đôi mới. Không đôi nào giống đôi nào, nhưng tất cả đều cùng hướng căn nhà.

cơm lại lan khắp gian bếp, tiếng dầu sôi lách , tiếng bát đũa khẽ chạm . Ngoài sân, len qua tán lá, chiếc gỗ cạnh cửa lại được phủ lên một màu vàng dịu. Lam vỗ , đáp xuống ghế, nhìn ra cổng. Một lát nữa , thay dép cũ bằng đôi giày đi làm, Đốm lại dây giày trước khi đến , Cỏ cũng sẽ mang đôi giày nhỏ có hai chiếc quai . Chỉ có đôi dép là ở lại, lặng , đợi đến khi , đợi bước chân quen trở . Chú hiểu, những vật ra để đi hết quãng . Chúng chỉ yên nơi, mỗi lần trở , người ta biết rằng một nhà đang chờ.

Ngoài đầu , trống trường lại ngân giữa buổi sáng trong . Cha khép cổng, dặn hai em cẩn thận. Tiếng “!” của Đốm và Cỏ hòa vào ríu cành cuối . Rồi ngõ lại tĩnh. còn , chiếc ghế gỗ, và chú vẹt Lam lặng lẽ nhìn theo người vừa khuất hàng rào.

Có những sáng thường như thế. Nhưng năm sau, người ta nhận đã nhớ chúng từ lúc nào.

------

Gió về tán khế thưa
Cuốn chiếc lá sang mùa nhẹ .
Trước dép chờ bên
Đợi chân ai về đêm nồng.

Có giữa mênh mông
lại dòng thời gian.
Dép mòn , áo
nguyên một tình đầy nắng .

sau lỡ
Nhớ chăng gió thổi hoài trước sân?
Đôi dép cũ vẫn thầm
Giữ nhau những gần .

chương 3

************

thích

1. “bữa ni”

- câu: “Nhưng ni khô khốc...”
- : nay, bữa nay - “bữa” = /, “ni” = này.

2. “thiệt hả?”

- Trong câu: “Thiệt hả? Lại được mười nữa ?”
- : thật hả? - “” cách nói miền Trung/ của “thật”.

3. “thiệt chớ sao”

- câu: “Thiệt chớ ! Anh khinh em đi!”
- Nghĩa: thật chứ sao - “thiệt” = thật, “chớ” = .

4. “chớ”

- Trong : “...anh chờ chớ.”
- Nghĩa: chứ - trợ khẳng định, thường cuối câu.

5. “nghe”

- Trong câu: “Cố học nữa nghe.”
- : nhé - trợ từ cuối để dò, , rất phổ ở miền Trung.

6. “”

- câu: “Thế chắc anh chờ hỉ?”
- Nghĩa: hả, - trợ hỏi, thường ở Trung, tương đương “hả” trong phổ thông.

7. “”

- Trong : “Không nói thêm ...”
- Nghĩa: gì - “ chi” = nói gì.

8. “mần”

- : “Bữa ni cha chi ạ?”
- : làm - “mần” = làm, “chi” = gì. Cả cụm “mần cái ” nghĩa là “làm cái gì”.

9. “”

- Trong câu: “...chữ ni chưa?”
- Nghĩa: này - “chữ ni” = này.

10. “không có ”

- Trong câu: “ nha.” - “Ừ, không có chi.”
- Nghĩa: không gì - “” = gì. Đây là lại lời ơn miền Trung ( ).

11. “đọi”

- câu: “... bốn đọi cơm, bốn đũa, bốn cái .”
- Nghĩa: bát, - “đọi” miền Trung chỉ ăn cơm.