Chương 2. Dưới khế , vết nứt trên miệng cốc sứ

mưa cuối xuân đến bất chợ như một cái mắt của trời. Nó ạt, dai dẳng như mùa hạ, chỉ vừa đủ làm ướt mặt sân, đủ gột sạch bám tàu lá chuối sau vườn. mưa dứt, lại bầu không khí trong veo đến lạ, không mang theo mùi ngai ngái của đất , tanh của rêu , và mùi hăng ngọt của lá cây vừa được tắm gội. Vòm trời phía trên lũy tre làng như vừa ai đó đi lớp mờ, hiện ra nhàn nhạt, bình yên đến nao .

cành khế , nơi những chiếc lá còn đầy . Mỗi khẽ cựa mình, vài giọt nước lại rơi – “tách” – tiếng nhẹ cỏ. Chú nghiêng đầu nhìn xuống. Dưới gốc cây, những viên gạch tàu rong rêu vẫn ướt , phản mờ bóng mây trôi. già đứng đó, thân xù , vỏ nâu sẫm hằn những đường nứt dọc như vết chân chim nơi mắt người già.

Không nhớ cây được trồng từ chừ . Cha bảo, khi mua , cây đã cao hơn mái hiên. lại nói, ngày làm , cây vừa đủ bóng mát một chiếc tre. Mỗi một cách, nhưng cây khế vẫn đó, lặng lẽ chứng mọi của ngôi nhà, chứng không .

Tiếng mẹ vọng ra từ phía bếp, ấm dịu dàng chính làn bếp lên trong muộn:

“ , ra vườn mẹ lá chanh nghe.”

“Dạ, ạ?”

“Ừ, hái nhanh vào mẹ ướp cá.”

“, con ra ngay đây.”

Cỏ đặt quyển đang dở xuống gỗ cạnh cửa , xỏ vội đôi nhựa màu đã mòn gót. Được bước, con chợt , quay đầu vào :

“Mẹ ơi, gọi Đốm cùng nghe.”

Tiếng trả lời, cái nhẹ nhàng nước :

“ chớ. Nhưng hai nhớ đừng leo cây . còn ướt, trơn .”

“, biết rồi.”

bé tít , rồi gọi vọng lên :

“Anh Đốm ! Đi lá chanh em!”

trên , giọng vọng xuống, hơi làu bàu nhưng giấu nổi cười:

“Nghe rồi… việc ấy mà cũng kéo anh theo.”

“Em với không .”

“Rồi rồi, đợi xuống.”

anh em bước lối gạch dẫn cuối vườn. Con đường nhỏ men theo bờ tường rêu , hai bên là bụi mười giờ đang cụp cánh sau , cánh hoa còn đọng long lanh như thủy . Đất còn mềm, mỗi đi in hằn một vết dép nhỏ xíu. đi trước, con thích phá. Nó xuống ngắm chú ốc sên bò viên vỡ, cái vỏ xoắn bóng loáng mưa. Rồi nó lại đứng trước một bụi cỏ, nơi con bọ rùa bò lên ngọn lá. Tất mẻ, kỳ diệu, thể sau cơn mưa, cả thế giới được sinh ra một lần nữa.

“Anh Đốm ơi.”

“, chi?”

“ sên có nhớ đường nhà không ?”

Đốm hai tay sau gáy, nhìn theo kiến bò qua gạch:

“ có.”

“Sao anh biết?”

“ nhớ thì bữa lạc mất. Mà lạc thì nhiều sên trong mình thế.”

gật , trả lời ấy có hợp với trí tưởng của một lên bảy. Một lát , con bé lại hỏi:

“Vậy thì sao anh? có nhớ ?”

“Có.”

“ cũng nhớ hả anh?”

nhìn lên cây. Lam vẫn đang đậu đó, bộ xanh lấp lánh chiều muộn. Chú nghiêng đầu nhìn hai trẻ, đôi mắt đen láy phản cả trời sau mưa. Đốm mỉm , một nụ cười mơ hồ sương :

“Chắc là nhớ. Lam ở nhà mình. Mà biết đâu… có nơi không , muốn quay về.”

lặng một , nhét câu nói kho ký ức nhỏ xíu mình. chưa hiểu, nhưng nhớ. Trẻ thế - chúng cất những điều lý vào một góc rất sâu trong , và rồi nhiều năm , một buổi chiều , tự chúng sẽ bừng hiểu.

Cuối vườn, cây chanh và khế cạnh nhau như hai người già. Cây thấp , lá sum tỏa ra một thanh khiết. cần nhẹ tay vào lá, đầu ngón tay đã lưu lại mùi tinh the mát, như nhắc nhở của thiên nhiên về dịu cần . khế cao lớn , rộng một chiếc khổng , che rợp cả một . Dưới tán cây ấy, chiều xuyên qua kẽ lá, rơi thành những đồng vàng lóa nền còn ướt. Không gian đây cũng thoang thoảng hương của trái chín, dù mùa khế đã qua từ trước. Nhưng bằng cách thần kỳ , cây vẫn lưu cái ngai ngái, chua ấy trong từng , đường lá.

bên cây chanh, tay ngắt nhánh non. Cậu làm rất , như sợ cây đau. Mẹ vẫn thường dặn: “ chanh thơm hơn, nhưng đừng ngắt nhiều quá. Cây cần gian để lớn.” , Đốm ý nghĩa của câu ấy. Cậu từng cây cối xanh như , sẽ mãi lại. này mới thía rằng điều trên đều cần thời gian – cũng được đối dịu dàng. Những lá được đặt vào chiếc tre, ngay ngắn cách mẹ vẫn làm.

Trong khi , Cỏ đã sang gốc khế. Con bé ngồi xổm tán cây, chú nhìn đất. nó lên:

“Anh Đốm ơi! Ở ngôi !”

“Làm có sao nào đất ?”

“Có mà, anh nhìn !”

bé tay ra. gọn trong lòng bàn nhỏ xíu một quả khế đã khô, năm múi còn vẹn, màu nâu sẫm của thời gian. Nhìn từ trên xuống, nó y một ngôi sao nhỏ rơi từ nào rất xa.

Đốm cúi xuống nhận lấy. Quả khế , lớp vỏ nhăn nheo làn da . lẽ nó nằm dưới gốc từ trước, lẽ khô theo năm , chờ một bàn tay nhặt .

“ quả ni không lớn lên nữa ?”

Đốm xoay khế tay, rồi nhìn lên . Những lá vẫn mướt, gió vẫn qua. Trên cành cao, Lam khẽ nghiêng chiếc đầu nhỏ đang .

“Hết mùa rồi Cỏ ạ.”

“Hết mùa là sao ạ?”

Đốm . những câu hỏi của trẻ con tưởng chừng giản, ngay lớn cũng chưa chắc đã trả lời trọn . Một lát sau, cậu nói:

“Là… có những điều sẽ ở lại với mình một gian. Rồi đến lúc chúng nhường chỗ cho những điều mới hơn.”

Cỏ cúi nhìn quả khế, nó long lanh khóc:

“Vậy nó có buồn không ?”

Một cơn gió nhẹ vừa đi ngang . Những chiếc lá khế chạm nhau – “xào xạc… xào xạc…” – như một lời an . Đốm nhìn tán cây, nơi những chồi non đang lặng lẽ lên sau mưa, xanh mởn và tràn đầy nhựa .

“Chắc là . có những cũ rụng xuống… thì mùa sau sẽ chẳng có những quả mới.”

Cỏ ôm khế vào , không nói chi thêm. Nó chỉ gật đầu, như thể đã hiểu, dù thật ra thì chưa. Nhưng sẽ có một ngày, khi lên, mỗi một già rụng xuống, con bé nhớ đến buổi ni. Nhớ đến anh trai ngồi , đến đất mưa, cái cách thế giới dàng giải thích về mất mát.

anh em quay vào nhà nắng đã bắt ngả vàng . rổ chanh phía trước, trần lên vũng nhỏ sót lại, miệng không cho mẹ “ngôi sao” gốc khế. chậm rãi bước theo , tay vẫn cầm chiếc lá khế cậu nhặt được. Lá còn ướt, lá đã bắt se lại, đang ở ranh giới mong manh tươi xanh và úa tàn. Cậu đặt chiếc lá bàn gỗ cạnh cửa sổ, bên chiếc ghế đã bạc . Rồi cậu đứng đó, nhìn sân vừa có qua, lòng dâng một cảm giác thật lạ – không hẳn là , là một nỗi bâng khuâng rất tên.

vẫn đậu trên cành . Chú khẽ vỗ cánh, một nhịp, lại thôi. Chú không đi, chuyển cành cao xuống thấp hơn, hơn với ghế cửa sổ, gần hơn với ánh sáng đang bắt đầu nghiêng về phía . Chú nhìn trẻ khuất cánh cửa. những buổi chiều có biệt ra. Nhưng chính những chiều ấy, sau ni, là thứ khiến ta .

hôm ấy qua thật lặng lẽ. Cơn mưa ban chiều tất thảy bụi của ngày , lại một bình trong trẻo đến lạ lùng. Sáng hôm sau, trời như một tấm vừa ai đó . non rót xuống hiên nhà thành đốm sáng nhỏ, lanh như những thủy tinh. Mặt ẩm, những bụi dại tường vươn mình ướt sũng, rung rinh trong gió .

Lam đến từ sớm, đáp xuống cửa sổ . Chú nghiêng đầu nhìn vào trong bếp. Mẹ thức từ lâu lắm. Ấm trên bếp vừa sôi, một khói trắng mỏng manh bay lên, mờ ô cửa kính trong phút chốc. Bà tủ gỗ nhỏ bếp – tủ tay cha đóng, từng đường còn thô nhưng chắn. Bên trong , chiếc bát sứ, đĩa men , và mấy chiếc cốc được . đưa tay lấy chiếc cốc, rồi khựng lại. bà chiếc cốc ở góc cùng.

là một chiếc cốc trắng, đã màu ngà của . Trên cốc một vết nứt rất nhỏ, từ xuống quai cầm. Vết mảnh như một sợi tóc, nếu không kỹ sẽ chẳng ai nhận . mẹ ra. Bà nhàng chiếc cốc lên, ngón tay lướt dọc theo nứt. Rồi bà mỉm cười – một nụ rất khẽ, như vừa ký ức cũ.

Cỏ lẹp xẹp ngoài cầu thang:

“Mẹ , con xuống ạ.”

“Ừ, rửa đi con. Sữa mẹ sắp rồi.”

“Dạ.”

phút , Đốm cũng bước xuống, mái tóc còn rối vì ngủ, mắt mở. ghế vào bàn, giọng lè nhè:

“Con chào mẹ sáng.”

Mẹ lại, tay vẫn lau cốc khăn mềm:

“Đêm qua con ngủ không?”

“Dạ, ngon ạ.”

“Vậy thì mau rửa mặt vào sáng. Bữa ni mẹ làm trứng ốp với .”

“Dạ.”

Mẹ nóng chiếc cốc nhỏ cho các con. đón bằng hai tay, lễ phép: “Con cảm mẹ ạ.” Đốm làm theo. Chiếc cốc vết riêng trên mặt bàn, không ai đụng tới. Nó nằm đó, khiêm và lặng lẽ, như một người bạn đòi hỏi chú ý.

Cha từ ngoài sân vào. Vai ông vương chiếc , có lẽ ông quét sân xong. Ông đặt cây chổi tre vào góc hiên, qua loa vòi nước, rồi mới vào . Mùi vẫn quanh ông – mùi bào, sơn ta, của những thanh gỗ xẻ. Đốm đồng thanh:

“Chào cha buổi sáng .”

đầu, giọng ấm: “Ừ, đi con.”

Ông kéo ghế ngồi xuống. Mẹ đưa cho đúng chiếc cốc có vết nứt, rót đầy nóng. Cha , không , không hỏi. Cứ thể là thói quen đã có rất lâu, như thể bàn ông đã với đường tự chừ mô. nhấp một ngụm trà, làn mỏng lên, phủ mờ gương mặt giây lát.

Đốm chiếc cốc. đã nó từ hồi nhớ, đây cậu thực sự để ý đến vết . Cậu hơi ngập , rồi khẽ lên :

“ …”

“Hửm?”

“Chiếc cốc … nứt phải không cha?”

Cha cúi nhìn chiếc trong tay, ngón tay cái xoay nhẹ trên đường nứt.

“, có vết thôi.”

“Sao cha ạ? Nhà mình vẫn còn .”

Người cha im lặng. Mẹ tiếp tục phết bơ lát mì, động hơn một chút, như thể bà đang lắng nghe. Một lúc sau, cha mới đáp, giọng chậm rãi như tiếng :

“ vẫn dùng . Chỉ mình thận một chút, thì vết nứt ấy không vỡ thêm.”

Đốm khẽ đầu: “Dạ, con hiểu .” Cậu hỏi , ánh thỉnh thoảng vẫn hướng vết trên thành , như thể đang nghĩ điều chi xôi lắm.

diễn ra như ngày. Cỏ huyên thuyên kể về bài tập thủ giao – con bé sẽ làm ngôi bìa cứng, “ cả cửa sổ nữa mẹ ạ, và con sẽ làm một cái . Chỉ cái thôi, đặt ngay cạnh cửa sổ.”

Mẹ khựng lại rất , rồi mỉm cười: “Ý hay con.”

lẽ , khi hoay mứt lên bánh mì, ông liền tay lấy con dao nhỏ: “Đưa đây cha làm cho.” đều một mứt mỏng, vừa đủ, rồi đẩy đĩa bánh về phía con gái.

Cỏ cười tít mắt: “Con cảm ơn cha ạ.” Nụ cười một nắng nhỏ, sưởi ấm cả gian bếp.

vẫn cửa sổ, nắng mai chiếu xiên qua khế, rọi chiếc cốc trên bàn. Đường nứt nhỏ phản chiếu một sáng mảnh, long như chỉ vàng. Nó còn nguyên , không vỡ . Có những đồ mang trong mình một vết nứt rất lâu. Người ngoài nhìn vào thường nghĩ chúng nên được thay mới. người vẫn giữ chúng , đôi khi điều đáng quý không nằm sự vẹn. Mà là, chúng vẫn đó.

Sau bữa , Đốm và Cỏ chuẩn bị đến trường. khóa cặp cách, tiếng dây nhẹ gạch. Mẹ đứng , lượt lại cổ áo cho hai con, dặn dò cái dàng nước:

“ cẩn thận nghe. Đến lớp nhớ nghe lời thầy cô.”

“Dạ, con nhớ rồi ạ.”

Người cha dắt chiếc xe đạp ra trước cổng, bóp lốp xe, chỉnh chiếc yên lệch Cỏ. ai nhờ, vẫn làm. Đốm ngần ngừ chút tiếng:

“Cha, chiều về muộn một chút, lớp con trực . đừng lo nghe.”

, gật đầu: “Ừ, đi đi .” Ông không nói nhiều, khẽ phủi đi một trên áo con trai. Một cái tay , nhưng gói một trời yêu lời.

Khi tiếng xe đạp của hai đứa trẻ đã khuất sau lũy tre, cha mới khép cánh cổng lại, quay vào nhà. Trong bếp, mẹ đang dọn dẹp nốt. Cha đến bên bàn, chiếc khăn những giọt nước đọng trên gỗ. Mỗi người một việc, chậm rãi ý đến lạ. Cả bếp chỉ còn tiếng chảy, tiếng bát đũa vào nhau khe . Họ nói chi, nhưng sự im hề nặng nề. Nó một nhịp thở – rất , biết vẫn còn người ở bên .

Mẹ chiếc nứt , định mang cất tủ. Cha khẽ :

“Bà nó ở đó đi. Chiều tiếp.”

Mẹ nhìn ông, rồi nhẹ nhàng đặt chiếc lại đúng cũ, lệch đi một . Bà không hỏi , chỉ chiếc khăn mềm lau đi hạt ti bám nơi cầm. Cái bà vào chiếc cốc ấy – , nâng niu – thể không chỉ là món , mà là một mà bà muốn giữ.

, ánh nắng đổ xuống sân. Cây khế vườn đứng im, những chiếc lá xanh sẫm khẽ rung rinh gió nhẹ. ghế cửa sổ , đầy nắng. Và chiếc sứ bàn cũng đứng im, nứt mảnh mai phản chiếu tia sáng. cành khế bay vào, cửa sổ. Chú nhìn cốc, rồi ra khoảng sân vắng.

Trong thế của loài , một chiếc cốc chỉ là vật để đựng nước. con người gửi gắm rất nhiều điều . Có người một chiếc đã , có người không nỡ bỏ đôi dép đã , vẫn uống trà mỗi từ chiếc mang một vết nứt rất nhỏ. . chú nghĩ, vật cũng giống . , chỉ lặng ở lại, chứng mọi buồn vui, mọi hợp tan của con .

Lam cây già ngoài bìa rừng, nơi chú trú qua một mùa . cành cũng có một nứt, hằn sâu tận lõi gỗ. mà sau mùa , chính nứt ấy, chồi non đã nhú lên, xanh mướt và đầy sức sống. Lam không biết đồ vật có lên như cối không. Nhưng chú tin, không phải vết nứt đều hiệu sự kết thúc. những nứt nhắc người nhớ rằng, đã có nhiều đi qua, đã có rất nhiều thương lặng lẽ ở lại.

Chiều muộn, dịu hẳn, tiếng xe của Đốm và Cỏ lên cổng. Tiếng rít lại tràn ngập khoảng . Mẹ từ trong bếp ra, trên tay vẫn cầm chiếc nứt, lần ni để một ấm trà mới cho cha. Cha đang ngồi chiếc cửa sổ - hiếm hoi ông ngồi đó - tay cầm tờ báo, nhưng mắt thì nhìn xăm phía tán khế vườn. Không ai nhắc về nứt. không ai hỏi vì sao chiếc cốc ấy vẫn còn ở đây. Họ chỉ đơn cùng nhau tục bình , họ đã làm suốt bao năm qua.

lẽ, giá đồ không nằm ở nó còn nguyên vẹn hay không. Mà nằm những đã kiến, những bàn tay đã nâng niu , và những buổi sáng bình – khi nhà quây quần bên mâm cơm, và chiếc cốc nứt vẫn đó, lẽ, như một lời nhắc nhở dịu dàng : tổn không có là vô giá trị, và yêu khi chính chấp nhận những vết nứt nhau.

------

về lay tán khế già
còn đọng giọt trên .
Quả thành ngôi sao gầy
Trong tay nhỏ, ngày khô .

Chiếc cốc
ngồi nhấp trà, mẹ còn đi.
thương nào có sá
Nếu tay còn , vì còn thương.

Mai sau có dặm trường
Vẫn trong nắng mùi hương khế vàng.
Vết nứt nào nắng
đời , mùa sang .

Hết chương 2

************

Chú

1. “ ”

- : “ ai nhớ cây được trồng mô.”
- Nghĩa: từ bao giờ, nào - “chừ” chỉ thời , “mô” đâu/.

2. “ đất ”

- : “...khi ông mua đất ni, cây mái .”
- Nghĩa: miếng đất này - “ni” = “này”.

3. “bữa ”

- Trong : “Nếu nhớ thì bữa nó lạc mất.”
- Nghĩa: hôm nào, - “bữa” = ngày/bữa, “” = /đâu.

4. “mần”

- : “Làm chi có ngôi sao dưới đất ?”
- Nghĩa: làm - câu này “làm gì”, “mần ” = làm .

5. “chi”

- Trong câu: “...không nhắc chi nứt.”
- : - “nhắc chi” = nhắc .

6. “sau ”

Trong câu: “Nhưng chính những buổi ấy, sau , lại là thứ ta nhớ lâu nhất.”
Nghĩa: - “” = này, nhưng ngữ cảnh này “sau ni” mang nghĩa “ , sau”.

7. “ni”

- Trong : “ ni mẹ làm trứng la với ” (mẹ nói).
- Nghĩa: nay, hôm nay - “bữa ni” = bữa nay, .

8. “nghe”

- Trong câu: “Mẹ ơi, con gọi anh Đốm đi cùng .”
- Nghĩa: nhé (trợ cuối dùng để dò, nhắc ).

9. “ ”

- câu: “ ni mẹ làm trứng ốp với bánh .”
- Nghĩa: - “bữa” = bữa/ngày, “ni” = .

10. “tự chừ mô”

- câu: “...như thể bàn tay ông với đường tự chừ mô.”
- Nghĩa: từ bao giờ - “” = , “chừ mô” = khi nào, bao giờ.

11. “”

- Trong câu: “Không về vết nứt.”
- Nghĩa: - “nhắc chi” = nhắc gì.