23: HƯƠNG TRẦM CHỨNG KIẾN / HIÊN ĐỔI TIẾNG HỒI HƯƠNG

hôm , mù giăng kín lối, đặc đến mức đứng ở nhà ngang cũng lòng rõ hàng Bát Tràng ngoài sân. Tiếng gà gáy lạc lõng trong màn sương ẩm tăng thêm vẻ u ám, lạnh lẽo của một buổi sớm mùa . Hơi sương len khe cửa bức bàn, bám thành từng giọt nhỏ trên phiến kê chân cột, khiến cả khoảng trước nhà như chìm trong một tấm màn trắng , ảo .

Gian nhà lớn của phủ Trần dựng theo lối gian, cột lim đen bóng nước gian, mái ngói dương rêu phong phủ viền mái. Gian nhà lớn đặt bàn được bài trí trang nghiêm hơn hẳn ngày : đỉnh đồng ba đặt chính giữa hương , bên là hạc đồng , trên treo bức hoành phi sơn son thếp vàng đề bốn Hán lớn, hai cột cái treo đôi đối chữ cũng sơn son. Khói hương trầm từ đỉnh đồng trên bàn thờ gia tiên ra , vởn quanh những bức phi, đối sơn vàng, hòa lẫn vào làn còn từ ngoài tràn cả vào trong qua gỗ để ngỏ. Tất cả không trang nghiêm càng thêm ngạt, nề.

Tường chiếc ghế trường chạm rồng chính giữa sập gụ, mình khoác áo gấm lam , đen quấn chỉnh tề. Gương ngâm, thoảng liếc về phía cửa. Bà khép nép bên hầu , mình khoác chiếc nâu sồng quen thuộc, khăn quạ vấn , bưng khay trà men đặt cạnh sập, trên môi nở cười nhẹ đầy ý.

Lam Điền giữa sảnh lớn, trên nền gạch Tràng vuông vức, dài phẳng , chít khăn xếp gọn gàng đúng lễ. mặt có chút nhợt thức trắng đêm nhưng đôi mắt lại sáng, lưng không chút dao động.

"Thầy Vũ !"

Tiếng ở đứng cửa khẽ reo ngoài . bóng người thong bước ngưỡng cửa . Hôm Vũ mặc chiếc dài màu tràm giản dị, thêu hoa văn cầu như áo ông Tường, chỉ viền một đường chỉ sẫm màu nơi cổ áo, mái tóc búi củ gọn gàng gáy, ngoài quấn vấn màu thâm che đi nếp nền nã. Trên tay thầy bưng một chiếc khay gỗ nhỏ, bên ba cuốn cùng lông thuộc. Đó đồ đã gắn bó cậu suốt thời đèn sách. Bước đi vẫn , điềm tĩnh, tà xanh tràm khẽ động chân chậm nền gạch. Như cái không khí ngột trong gian nhà tuyệt thể làm chàng.

tiến vào giữa sảnh, dừng lại trước hương án, cúi đầu vái chào ông theo đúng nghĩa:

" ông lớn, vãn sinh đã đến lời hẹn."

Ông hắng giọng một thật to, đứng dậy khỏi trường kỷ, tà lam buông rủ xuống. Ông tay sau bước tới hương , đứng luồng khói đang tỏa nghi . nhìn Yên , lại liếc sang đứa con trai nghịch tử của mình, cất giọng oang oang đầy thị uy:

" đã đến. Thằng nghịch tử này Trần, vóc họ nhưng tâm nghịch, mình đủ cánh để xuất sư sang Tây chữ nghĩa mới. , trước mặt bài vị tổ tiên, Vũ tay làm lễ giải trừ, trả lại do cho đạo học của thầy, kẻo sau này lại bảo nhà họ Trần nuôi ong tay áo, dung cho phường vong bội nghĩa!"

ông Tường sắc lẹm, cố tình nhấn mạnh hai "phản " đóng vai thầy nghiêm học trò. Thế nhưng, Yên Vũ chẳng hề nao núng. ngước mắt nhìn bàn thờ gia tiên, ánh mắt bức hoành son thếp vàng, rồi quay sang nhìn vào Lam Điền. ánh mắt chạm nhau lẩn .

Yên chiếc khay lên chiếc bàn tiên vốn để những dịp giỗ chạp, hôm nay được riêng ra một góc cho thức này, chậm cất giọng:

"Bẩm ông , xưa nay cốt Tùy và chữ Duyên. Cậu Điền tính tình phần phóng , bộc , nhưng lương thiện. Nay sự giao thời, Tây tràn , cậu có ra biển lớn, thu cái văn minh mới để giúp đời, đó là cái dòng họ, chứ nhiên phải tội phản nghịch."

Chàng lại Điền, tà áo xanh tràm sượt khẽ gạch, lấy cây bút lông khay gỗ đặt vào lòng tay cậu, giọng nói trầm nhưng vô cùng trang trọng:

"Chữ nghĩa hiền của ta, bấy nhiêu đã đủ làm một người chính trực. Nay chuyến đi vạn phương xa đợi, ta mặt tổ tiên họ và làm thầy, chính tuyên bố: ngày , mối duyên giữa Vũ và Lam Điền xin được vẹn toàn giải đây. Chữ đã xong, đoạn đường trước... xin cậu Cả thượng lộ bình an, đồ cẩm ."

Lam Điền bút lông trong tay, hơi từ bàn Yên Vũ một lần nữa truyền qua , chạy thẳng vào tim . quỳ đầu như nghi lễ thông , mà đứng thẳng, tà không lệch. chắp tay cúi người thật trước người đàn áo xanh tràm trước mặt.

"!"

Tiếng bàn tay ông đập mạnh xuống ghế kỷ vang lên chói tai, cắt bầu lặng. mặt, chòm dê run tức , mắt ti hí trừng nhìn con :

"Lam Điền! Thằng nghịch tử ! Trước tổ tiên, trước mặt thầy học mày dám trơ như phỗng thế à? cho phép mày vô giáo hóa ? xuống !"

nhưng, Lam Điền vẫn như cây thông giữa , tà phẳng phiu không một nếp chuyển. Cậu ngẩng cao đầu, nhìn thẳng vào người ruột thịt đối xử với cậu bằng người dưng, dõng dạc nói:

" cha, thầy Vũ bảo nghĩa đã xong, đạo thầy trò bấy lâu trọn . Con kính trọng đức độ của nên mới chắp vái lạy tận đáy lòng. nay sang , không còn là học trò thầy nữa, con xin được đứng thẳng để bước đi trên con đường của riêng con."

"Mày... cãi lời ?" Ông Tường lên bần , định nhổm người bước xuống.

lúc lôi đình của ông sắp sửa trút xuống con trai, Yên Vũ đã bước bước. Tà của chàng khẽ lay động, khéo léo đứng che đi thân hình Điền trước tầm mắt của . Chàng chắp tay, nghiêng mình vái ông lớn, nhẹ nhàng gạt đi bầu căng thẳng:

"Bẩm , xin ông lớn bớt giận. Nghi ở tâm, cậu Cả hành lễ cung kính, lòng thấu tiên dòng họ tôi rồi. Giờ lành cũng đã qua, chữ nghĩa bàn giao xuôi. Lát nữa cậu vẫn còn buổi , tôi xin ông lớn được về nhà ngang để chuẩn bị giấy bút."

Nói , chàng xin phép rảo bước đi, lại đằng luồng khí bừng bừng ông Tường và cái nhìn tiếc rẻ của bà Tư.

Kể từ hôm đó, Lam Điền và Lam Châu gấp chuẩn bị trang rời đi. phủ họ Trần chìm trong không bật, rộn rịp, này tiết trời đang rậm rịch bước vào giáp Tết. Sương giá giăng đầy trên những tán trước ngõ.

Đêm trước ngày khởi , Lam Điền trằn trên phản gỗ, tấm chăn bông dày sụ mà trống hoác, mãi không sao chợp mắt được. Từ hôm lễ giải , cậu nữa, thành ra cũng chẳng còn cớ gì gặp Yên Vũ. Giờ đây, trong phủ họ chỉ còn mỗi cậu Lam tuổi , người uốn nắn chữ nghĩa, nên Yên vẫn phải lưu để lo chuyện bút nghiên.

Chuyến viễn chẳng biết sẽ dài lâu, dăm ba năm hay dằng dặc cả ? Cậu sợ hãi đến ngày mình trở về, liệu đó có còn tay lặng lẽ dưới kia , hay phiêu bạt chân mây mặt chốn nao rồi?

“Đêm lưng chẳng bên giường

Cũng vì nỗi người thương lời

Trao chẳng trao duyên

Để thương để thảm, để phiền cho nhau”

(Ca )

Nghĩ tới nghĩ lui, ngọn lửa cồn cào trong rốt cuộc thiêu rụi rụt rè cuối cùng. Cậu tung chăn, khoác chiếc áo, đẩy bước ra . Đôi chân không được mà thức thẳng đến gian tách biệt .

Đêm cuối , khuyết treo lửng lơ một lớp mây mỏng, ánh nhợt nhạt rắc xuống mái ngói rêu phong một bạc, lạnh . căm qua kẽ lá, cuốn theo vài lá khô trên gạch, va vào chân cột kêu lạo xạo khe khẽ. Cả dãy nhà trong tĩnh mịch, còn tiếng côn trùng rả rích đâu đó dưới gốc và hơi đục phả ra chân vội vã.

đến nơi, ngạc thay, phòng Yên Vũ tối , còn ánh đèn dầu vàng hắt qua khung giấy như mọi bận chàng vẫn thức khuya luyện chữ. vào đó, Vũ bơ vơ hiên vắng, tựa vào cột gỗ, tà áo phần phật trong gió đông, người mảnh khảnh khẽ lên theo từng cơn lùa qua, biết đã hóng gió lạnh ở đó giờ.

dáng liêu ấy in lên đêm nhàn ánh trăng, khiến Lam Điền lại cuộn lên trận thôi thúc xót xa. Cậu dậm chân bước tới, mấy chiếc khô xào , tiếng vội vã tan sự tĩnh lặng của .

động, Yên khẽ chớp mắt, đầu lại. Từ , chàng đã ra dáng cao lớn thuộc ấy in trong bóng lờ mờ.

"Cậu Cả ngày mai phải đi sớm, sao giờ này chưa ngủ?" cất , giọng phần ngạc nhiên thanh âm , ấm dịu dàng mọi khi.

"Tôi... ngủ không được." Điền đứng lại chàng bước, hơi thở còn vì vừa bước gấp, hai giấu trong vạt áo rụt rè vân vê, ánh mắt chốc lại len liếc lên rồi vội xuống.

"Không phải... cũng chưa ngủ à?"

Yên Vũ rũ hàng mi , che giấu đi chút xao nơi đáy mắt. Chàng khẽ thở dài, thở hóa thành sương mỏng manh không trung lạnh :

"Tâm có ... nên ngủ không được."

Lam Điền sững . Câu nói nhẹ bẫng của Yên Vũ như một viên đá ném thẳng xuống mặt hồ tĩnh trong cậu.

có muộn phiền? vì gì? ... là vì mai phải ?

ngực Lam Điền khẽ phập . Cậu cắn chặt môi trong, muốn gặng hỏi ra nhẽ, nửa lại nhát sợ án vốn hề liên quan mình.

Thấy Lam Điền cứ ngây , đôi khẽ chau lại đầy tâm sự. Vũ nhẹ thu lại ánh nhìn miên man tối mịt, cất giọng ôn tồn phá khí tĩnh :

"Còn , ngủ? Lo ngày mai viễn sao?"

" phải..." Cậu hít hơi cái khí giá vào ngực, ấp úng : " hỏi một ..."

Chữ "" ra khỏi khiến Lam Điền nhíu mày. bao lâu sâu vào cửa , thật không sao sửa cho đặng. Cậu hắng , tỏ ra rành :

"Chưa đi bao lâu... tôi về, còn ở đây ?"

Yên Vũ rũ mi dài, đi chút sóng nơi đáy mắt, tĩnh :

"Cậu Ba Thế mới ba, học còn . Chắc sẽ khá lâu... ta vẫn ở phủ này gian ." Chàng ngừng , ngước lên cậu, mắt dò hỏi:"Cậu Cả sao này?"

Lam Điền ngẩng phắt lên, nhìn chàng, buột miệng đáp nhanh như sợ kia ý, có chút gấp gáp:

"Tôi... tôi đã với cha chốn khác vì học cạn chữ của thầy. thì thầy phải ở đây cho đến tôi mà nhìn quả !"

Yên khẽ bật tiếng, tiếng tênh vào trong đêm. Nụ cười trong , hiếm hoi người ngẩn , đứng chân tại chỗ một lúc.

Điền rối gãi đầu, lưỡi bắt ríu, lộ lúng túng:

"... thì... từ hôm , tôi và ... không phải... ..."

Thấy bộ dạng vò đầu cũn cỡn đứa trẻ xác, Yên Vũ giọng hỏi, điệu vương kín :

" Cả vậy?"

"Ý tôi là..."Lam lấy đảm, lên một , khoảng cách giữa người thu đến có thấy mùi hương bồ thoang từ tóc , hơi thở nhịp: " còn là thầy tôi nữa, tôi đổi cách xưng hô ?"

Vũ hơi mở to , ngạc ra mặt, thoáng bất ngờ:

" xưng ? Cậu muốn đổi thành gì?"

vành tai Lam Điền lúc đỏ lên, không biết vì lạnh ngượng. cà lăm, ra vội vã, giọng nói dồn dập như sợ nói sẽ mất đảm:

"... là... tôi đã nói rồi . Thầy... không, ý là người tôi có bốn, năm tuổi, tính ra không thể gọi là hơn quá . Giờ trò nữa... tôi có thể bằng ... hoặc gọi bằng '' ?"

" anh" lọt thỏm không lặng, chỉ có tiếng gió khuya lùa qua tàu lá chuối phía sau hè khe khẽ lời. Nghe vừa ngang , bỉnh lại vừa mang theo sự khao khó mà che được

Yên Vũ sững sờ. Chàng chớp nhìn thiếu đang cúi gằm trước mũi mình, dường lồng ngực cậu dữ vì hồi hộp. Đạo cương ngàn năm vốn rất khe, trò dẫu cũng hiếm ai dám thầy dạy chữ của "anh".

Thấy Vũ lặng quá lâu, Lam Điền hoảng hốt rụt cổ , nửa , lí nhí chữa , giọng như muốn lại lời nói:

"Ý... ý là... tôi vậy thôi... được thì..."

Yên thở dài, thanh ngày càng dịu dàng :

" thầy trò xưa nay vốn . ở ngoài mặt người ta cậu gọi ta như ... e rằng miệng sẽ bêu riếu, chê trách vô , khinh nhờn nghĩa..."

Nghe đến , ngọn lửa hy vọng nhóm trong lồng ngực Lam Điền lập tức bị dập tắt ngúm. Giọng cậu ỉu xìu, hai vai thõng :

"Vậy thì ..."

rũ , chặt môi, buồn nhìn chằm chằm vào mũi , cứ vô thức chà Bát Tràng lạnh như đứa trẻ kẹo.

Nhìn cái nghỉu đến tội ấy, lòng Yên lại một nhũn. Chàng khẽ hắng giọng che đi nét cười dung túng đang nhen nhóm nơi khóe môi:

"Nhưng... như nói, ta đâu còn là thầy . Thế , thực lòng không muốn gọi thầy... thì những vắng vẻ có ta cậu, có thể gọi như cậu muốn. Dù sao thì nết bướng bỉnh của , có cản... cũng cản được."

Vừa dứt tiếng, thiếu cúi gằm mặt bỗng phắt lên. Đôi mắt đen màn chợt bừng rực rỡ như vào. Nỗi ban nãy bị quét sạch sành sanh. Lam Điền mừng đến mức , lồng ngực đập thình thịch, vội vàng đáp lời như sợ người kia nuốt lời:

"Vậy... vậy thầy nói rồi đấy !"

Vừa thốt ra thói , cậu giật mắt, đưa lên gãi đầu, khóe nhếch lên một nụ cười ngây ngốc:

"À không... ... anh hứa rồi ."

"" lạ khiến Yên Vũ mình. lòng như có chiếc vũ mỏng manh lướt , dấy mơ . dời tầm mắt, đưa tay vờ lại để xua chút bối rối đang lỏi.

"Ừm..." Chàng cố nén tim đang một nhịp: "Vậy sự buồn bực cậu nay... như gỡ được rồi chứ? cũng nên nghỉ sớm đi... kẻo mai khởi hành đường sá xôi, thiếu ngủ sinh ốm đau."

dịu dàng khiến nụ cười trên Lam Điền càng thêm rạng rỡ. Cậu gật đầu cái . Một "anh" đã lọt tai, cậu liền mượn đà đổi luôn cả xưng của bản thân cho trọn vẹn.

", ... về ."

, quay gót, chân tựa như có thể nhảy cẫng lên chạy trong màn . đá đè nặng trong suốt mấy ngày cuộc đã được nhấc bổng đi, để lại một niềm hoan rạo rực. nhưng, chạy chừng mươi sải, bóng lưng bỗng . Cậu như nhớ ra một điều cùng hệ , liền lật đật gót, cóc chạy ngược trở , đứng thở phò ngay mặt Yên Vũ.

Cậu ngước đôi mắt sáng , đăm đăm mặt, dè cất :

"Ngày mai... anh sẽ đến tiễn... tiễn ?"

Yên Vũ nhìn vạt áo của cậu vì chạy vội mà hơi xộc xệch, lại nhìn mong ngóng, hồi hộp đợi chờ trả lời, lại mại đến mức không thể cứng rắn nổi nữa. Chàng khẽ , khóe môi một nụ mỏng tựa đêm:

" mai cậu sớm, học của cậu vẫn chưa đầu. Ta... sẽ ."

Nhận được câu ý, gương bừng sáng, hớn hở hệt như trẻ vừa được người lớn dành giúi cho một nắm kẹo ngọt . Lần , khoăn trong gỡ sẽ, thực sự an tâm quay gót chạy đi.

Yên Vũ đứng mái hiên, dõi nhìn vạt áo đang khuất dần vào màn sương đùng đục. Đợi cho bóng dáng ấy màn nuốt chửng, chàng mới lắc đầu. môi mỏng từ giờ vẫn cố giữ vẻ mực giờ mới thực lỏng, khóe cong lên nụ cười tắn dịu đến lạ.

Giữa khoảng đất vắng ngắt chỉ còn tiếng bấc rít gào qua cây , Yên Vũ thu tay lại cho lạnh. ra một hơi mỏng, lẩm mình:

"Nhìn dạng ấy... có giống một con cún chứ."

-----

tác giả: cún nhỏ biến thành chó sói rồi đó thầy ơi :)))