CHƯƠNG 1: NGƯỜI VỀ GÕ HỎI NHÀ / ĐÂU DUYÊN LA ĐÀ ĐÂY.

Quê nhà có ruộng có trâu

Nhưng sông vắng cá, nhưng trầu vôi

tìm thành đôi

lửa người bén duyên.

(Ca )

chớm xuân tàn, trời vẫn còn lất phất những rặng bụi giăng mờ nẻo đường . Yên Vũ khoác chiếc tay nải sờn mép, tay cây dù giấy mộc mạc, thong đo nhịp guốc nền đất còn ngậm sương đêm. Màn sương la đà vất qua luỹ ngà, phủ lên cảnh vật lớp voan mỏng manh, hư hư thực thực.

Cơ ngơi họ Trần ngự ngay thế đất đầu làng, nức tiếng hộ , cự phú bậc nhất này. từ xa, dải gạch Bát đỏ sậm chạy , gờ tường ủ lớp rêu phong , che chắn cho cánh tam quan lợp ngói âm dương vút cong . ngữ bên cổng là hàng cau thẳng tắp, tàu lá vươn cao đung đưa đón gió hiu.

Dừng bước trước cổng , Yên khẽ ngước nhìn bức hoành phi son vàng dẫu nhuốm màu thời gian vẫn oai bệ vệ bốn chữ: "Thi Lễ Truyền Gia". thư sinh điềm nhẹ vạt áo the , hít một hơi căng mùi ngai ngái của cỏ cây cõi trần, mới nhấc chân bậu cửa.

lõng chàng là sân rộng , điểm xuyết khóm đơn đường độ nức nở trổ tú cầu muộn màng. Căn chính năm sừng , gỗ lim nước nhánh bóng. Mái ngói thâm nghiêm. Đôi câu thếp vàng rực treo trước chái hiên lấp lánh trong sương mỏng. trong phủ rộn ràng qua ; tiếng quang gánh kẽo nước, tiếng chổi tre xào quét sân, tiếng cười nói lao xao xen lẫn lụa lách bên thành giếng . Không gian lên vẻ nghiêm quyền uy vẫn phất , của áo vải.

Thấy bóng lạ, một bà vú đẫy đật buông chổi, tới chắp tay:

“Dạ thưa, không biết thầy tìm ai ?”

Yên khẽ cúi đầu, chất nhặn xuân:

" sinh là Yên Vũ, bái phỏng ông chủ Lam Tường để việc bút nghiên cho các cô .”

Bà vú liền rỡ hai mắt, xởi lởi mọc:

“ à, hoá là đồ mới đến! thầy, mời thầy vào gác trong, con bẩm ông ngay !”

Chưa tàn nửa nén nhang, một người trạc tuần bước ra. Ông khoác tấm áo đen tất, đầu chít khăn xếp ngắn, dáng người gầy, trán hằn sâu uy nhưng mắt lại từ. Ấy là Trần Lam Tường - chủ họ Trần.

“Thầy Vũ đến rồi, rước thầy vào dùng chén nước nhạt.”

quy củ chắp hành lễ:

“Vãn sinh Yên Vũ, cúi chào cụ lớn.”

Đôi bên an tọa trên sập chè chạm trổ lân . Người hầu rón rén bưng khay trà , hương sen Bách Diệp mộc mạc lấp đầy không gian tĩnh mặc. Lam đích thân châm trà, giọng trầm ngâm:

“ tăm học rộng tài cao, lại nề nếp khéo léo, lão phu tỏ từ lâu. Nhà họ Trần có ba con mọn đương , nay trăm sự nhờ thầy .”

Yên Vũ tồn đáp:

“Vãn dốc hết lòng . Chẳng tính ba vị nhà sao, để sinh liệu bề lấy khuôn cho vặn?

Lam Tường nghe đến đây buông chén trà, áo não, cười hon sự lực:

“Hai đứa thì lời ngoan . ngặt nỗi ... e phải nhọc công hao tổn trí nhiều rồi.”

còn , từ phía vườn sau nhà dội lại chặp ào nháo. Lam thì sa sầm, vội vã đứng bật dậy:

“Thôi , cái thằng con này lại sự!”

Thấy chủ nhà hấp bước đi, Yên cũng khép vạt gót theo sau, lòng lên một hiếu kỳ tả.

Chui khoảng sau, một đời náo phơi bày trước mắt. Dưới xoài cổ thụ gốc vằn vện rêu , đám người hầu xúm thành . Kẻ thì tay liên hồi, luống cuống dang chực bứng , mồm miệng nhau oái:

“Cậu Cả... cậu ơi là cậu…”

“Cậu tụt xuống kẻo gãy chân què giờ!”

“Trời ơi, bà chủ mà thấy cảnh này bọn con mất!”

Giữa âm hỗn loạn ấy, Yên Vũ khẽ nheo mày, ngước mắt nhìn . Xuyên qua từng lá lốm đốm tia nắng mai, thấp thoáng một bóng hình đang vắt vẻo chạc ba vươn chót vót. Người nọ một tay bám chắc cành, một tay ung với hái quả, dáng thong như thể mọi sự chẳng mảy can .

Đó một thiếu niên trạc chừng lăm, mười sáu . Dẫu tư thế trèo có phần ngỗ ngược lôi thôi, nhưng lớp áo lụa gấm thượng màu khói lam khoác tố cáo cao . Từng đường kim mũi chỉ thêu chìm xảo lấp lánh dưới nắng - lụa mà cái làng này chỉ Trần kham nổi.

Gương thiếu niên sáng , trắng , đôi loé nét nghịch. Mái tóc nhánh, vài sợi vương rối dính lọn cành lá khô, phác nên tranh mâu thuẫn: vừa ngông cuồng như một trẻ nghịch ngợm chưa chịu , lại lên khí phách rực các cái nhà giàu “ngậm thìa ” từ nhỏ.

“Không ! Mắc mớ gì tao ?”

Giọng thiếu trên cao xuống, trong vắt mang đậm ngang , phách lối. Cậu khẽ , vội quả xoài , cứng ngắc, chẳng nể nang mà chọi thẳng hầu chầu chực bên dưới.

“Ái ! Mẹ ơi!”

người hầu kêu lên oai , luống cuống lùi dạt ra xung , xô đẩy nhau né quả rơi sân gạch.

Ông Lam Tường chứng kiến , đến run bần bật, mặt mũi tía tai. Ông gõ mạnh trúc nền đánh "cộp" một tiếng rõ , quát lớn:

"Cái này! xuống ? Thầy mới tận nhà , mày còn định làm xấu này đến bao giờ nữa hả?"

Nghe cha , Điền lơ đễnh ngoáy lỗ tai, định thêm cãi bướng mọi bận. nhưng, chưa kịp thốt ra miệng, ánh mắt cậu chợt khựng , ý dồn vào bóng người vừa hiện phía cha mình.

Quả xoài xanh ban nãy lên trên mặt sân , lông lốc vài vòng rồi yên ngoan ngoãn sát mũi mộc của Yên Vũ.

Giữa đám kẻ hầu đang sợ sệt nháo vị gia trưởng bừng nộ khí, Yên Vũ đứng đó, bình thái như một mây khỏi thế ồn . từ khom người, vươn bàn tay thon dài, những đốt ngón tay vẫn còn vương chút hương mực , nhẹ nhặt quả dính đất lên. Phủi nhẹ bụi, từ từ ngẩng .

Khoảnh ấy, xuyên qua vòm lá rậm rạp những tia nắng chói của ban trưa, ánh mắt bất ngờ vào .

Ánh mắt Yên Vũ , và sâu thẳm bóng nguyệt đáy hồ.

Chạm nhìn hoảnh , Lam Điền chợt sống nảy lên một cảm là lạ. vội vàng ngẩn , phủ lên mặt lớp vỏ ngạo nghễ thường . Cậu hất , vắt chéo chân lên cành cây, đễnh tung hứng xoài kéo dài giọng giễu cợt:

“ mới ?”

Lam bật cười khẩy, mày khiêu khích.:

"Ông thầy già lần trước cũng hùng vác roi mây , dạy ba đã khóc lóc bỏ đi rồi. trông khảnh này... sợ gió một cái bay mất, trụ được mấy ngày?"

Lam nghe trai buông hào, nóng não, thì can trúc mắng:

“Mày.. thật hết thuốc !”

Yên Vũ khẽ tay lên, điềm tĩnh cản lại cơn nộ của gia chủ. Ánh mắt chàng vẫn lướt từ đỉnh đến lụa quý giá trên Cả, rồi khóe môi khẽ một nụ cười .

“Cây cao gió lớn, cậu vẻo kia, không sợ trượt tay ngã gãy xương sao?”

Giọng Yên êm đềm, rành rọt từng chữ, theo điểm hiếp hay dữ, nhưng cái giọng điệu , phất chút trêu chọc ấy lại phải lại. Lam một tiếng:

“"Ngã? đây chưa biết gì!”

đoạn, Cả chẳng thèm víu thân , trực tiếp tung người vọt từ chạc xoài cao ngất ngưởng xuống đất.

"Bịch!"

đám người hầu che mắt hét ré, cứ cậu phen này giò. Thế nhưng, Lam Điền đã vô cùng . Vạt gấm khói lam bay lên rồi xuống nhẹ bẫng.

Trùng thay, cậu xuống chỉ mũi guốc mộc của Yên Vũ nửa bước.

Khoảng ngột thu hẹp, Yên Vũ nhướng khi nhận ra được chủ thân “ ranh” này vẫn còn thấp mình cái đầu.

Điền cố tình bước một bước, cúi đầu xuống, áp sát khuôn mặt ngỗ ngược lại mặt đồ. Ánh sắc bén lướt hàng mi và làn sinh nhợt nhạt Yên , cậu Cả hạ , buông câu:

“Thầy xem, xương tôi còn lắm. roi mây của chưa vào da , đã tự gãy đôi mất rồi.”

Yên không hề lùi lại nửa bước. Chàng khẽ ngước mắt nhìn sâu vào đôi con ngươi hừng hực tính hiếu Lam Điền. từ , vươn tay, quả xoài dính đất ban vào lòng bàn tay dở của thiếu niên.

ngón mảnh, man mát Vũ lướt mu bàn nóng hôi Lam Điền. Yên nhẹ hai cái vào tay cậu, ung dung :

“Cốt cách cứng tốt. Sáng mai tới , cậu đây cầm cũng vững vàng như lúc trèo cây.”

, Yên Vũ , thững theo chân ông bước về hành lang viện sau. Gió tà áo the thâm mộc mạc, để một hương thơm bồ kết .

Dưới gốc xoài, Lam đứng ngây ra . Cả Lam cúi đầu nhìn xoài lấm bùn đất tay mình, lại nhận dư vị man , nhồn nhột nơi mu bàn tay bị người kia . Lam siết chặt quả , lầm trong miệng, đôi lông màu lại vẽ ranh mãnh, nhếch cười nhạt:

“Thầy mới.... xem trụ bao lâu!”

Sau việc xảy ra sau cậu Cả dưới gốc xoài, ông Lam Tường đi bên Yên cứ chốc lại thở , mặt mũi nổi ái ngại. dẫn chàng rẽ một lối đi có mái , đi men theo súng mùa tàn để gian buồng ngôi nhà.

Trần vốn chu , sớm đã dẹp sẵn một biệt để làm ở cho . Gian buồng này nép dưới bóng một rặng trúc xanh ngắt, tách biệt hẳn với vẻ ồn của . Qua gian buồng, thêm vài bước nữa là tới phòng dùng làm nơi dạy hằng ngày, rồi mới đến dãy buồng ở của các cậu trong nhà, cùng nằm nối liền nhau trên một trục về , tạo thành một dải riêng hẳn với khu trong của bà ở tây.

trong buồng, không thoảng nhẹ mùi xoan đào và trầm ngát. Một sập gỗ kê sát cửa sổ để nắng, đặt sẵn mực đá và cây bút treo ngay trên giá . Đẩy cửa sổ ra là nhìn thẳng xuống mặt lặng lờ, mấy đóa tàn sót lại mùa khẽ đưa mặt nước.

Tại góc phòng, bộ đệm bằng thô nhuộm màu nâu sồng được xếp gàng, dị nhưng sạch .

Tường tự cánh cửa sổ gỗ để đón gió xuân lành phòng, ái ngại phân trần:

"Nhà cũ sơ, thầy không chê nơi này hẻo lánh. Tôi gian buồng Đông này thầy tiện bề yên đọc sách, lại ngay sát phòng , vài bước tới. Bên nữa là ở của nhà tôi, thầy bề trông nom luôn ."

Vũ nhẹ nhàng đặt chiếc tay nải sờn mép lên sập, khẽ lại vạt áo the rồi cúi đầu tạ ơn:

“Ông chủ chu , sinh nơi yên thế này là cái của người học chữ. Xin ông cứ .”

Ông Lam Tường nhìn dáng vẻ thong , tự tại của trẻ tuổi trước mặt thì lòng cũng vài lắng. Ông dặn vài về giờ cơm nước, rồi chắp tay sau lưng đi ra, cho Yên Vũ khoảng không gian riêng để thu đồ đạc, chính thức bắt những tháng ở đây.

Buổi chiều hôm ấy, gian nhà thờ họ Trần được quét dọn tinh , trầm thoảng vấn vít gian. Trên án , nhang nghi ngút khói, hai biện quả cùng đèn sáng trời chưa .

Ông Lam Tường đích thân đứng ra chủ , dáng vẻ nghiêm cẩn khác hẳn giận dữ hồi sáng. Ba đứa của gia đình được gọi đầy đủ, xếp ngay ngắn trước án thờ tổ.

Hai nhỏ nhất, một trai một gái, đứng khép ngoan , thỉnh liếc vị đồ với ánh mắt tò mò lẫn rụt rè. Chỉ riêng Điền đứng , hai tay khoanh trước , gương mặt vẫn nét phục, mắt nhìn Yên như dò xét, nhả.

Yên đứng án , dáng người thẳng tắp, chàng khoác thêm một áo ngoài , búi gọn khăn xếp giản dị. Trước ánh mắt của cả đình, chàng hành lễ, giọng nói vang vọng rành không gian :

“Vãn sinh Yên Vũ, nay được ông Lam tin tưởng giao phó việc dạy dỗ cô . Xin thề bàn tổ tiên, sẽ đem hết sở học, dốc lòng dạy bảo, không phụ tin .”

Ông Tường gật gù hài , quay sang ba con, giọng nghiêm khắc:

“ nay, thầy Vũ là bậc khai tâm mở trí cho các con. Mau ra làm lễ bái , dâng trà tỏ tôn .”

đứa nhỏ răm bước , quỳ xuống chiếc đệm gấm đã sẵn, nâng chén kính cẩn lên. Yên Vũ lấy, đầu, mắt dịu như dòng nước mùa xuân.

Đến Lam , cậu chần chừ một thoáng, ông nhắc nhở mới miễn cưỡng . Cậu xuống, động tác cứng , tay bưng chén trà lên ánh lại cố tình tránh né, nhìn thẳng Yên Vũ.

“Mời ... dùng trà.”

Bốn ấy được thốt răng, chẳng chút tâm nào. Đám đứng xung nín thở, chỉ sợ Cả lại trò gì đó giữa buổi nghiêm.

Yên Vũ khẽ cười, tay lấy chén trà. Khi những ngón tình chạm khẽ vào nhau, chàng hạ , chỉ hai nghe thấy:

“Trà ngon dở, còn lòng dâng trà. Cậu dâng trà mà mày như đang uống đắng, là trà này khó nuốt .”

Lam Điền , ngước phắt nhìn vào Yên Vũ, trong lóe ngạc xen lẫn . Nhưng chưa kịp đối đáp nào, Vũ đã ngửa cổ, cạn chén trà một hơi, thần dung tự tại thể nói vừa chưa từng thốt .

Lễ bái sư kết trong bầu không trang vừa ngấm gió.