kể , ở làng Vĩnh Hoá xưa có một đồ tên Vũ Lĩnh, tình nảy, ưa, chẳng những ông ở các lân cận khác. gặp chuyện không hợp , thay dặn lòng cho , lại gân ầm lên. Một thầy đồ miệng chua , cộc cằn như thế, ấy vậy người tìm ông ông dạy đông như kiến tha mồi tổ. Năm cũng , cứ độ mỗi sáu, trước sân nhà Lĩnh lại tụ nào là , nào mới, hoặc nào cho ông dạy đều xếp hàng sớm ngoài đường, đợi trong nhà vang lên ba hồi kẻng, sáu hồi trống thì mới vô nói thầy thầy trò trò, rần rần cả một làng. Lần lần , nó thành lệ của làng Vĩnh Hoá nói chung, và của thầy đồ Vũ Linh riêng hồi không biết.

Quan hơn, thầy Vũ Lĩnh một con gái tên Chi, đẹp người, đẹp có tiếng làng. Hay ! Một người khó như ông, thế mà lại đẻ ra được đứa gái vừa dàng, duyên dáng thế này . Chi năm nay đã mười , còn gả đi, thế nhưng, người đòi tới mắt Chi thậm chí nhiều hơn số học trò năm tới để ông Lĩnh dạy . ngặt nỗi, tám lứa, có thanh niên tứ xứ tụ về đòi rước đi chăng nữa, thì ông Lĩnh nhất không lý do cũ mốc xì của mình:

- Con tau, tau để phụng tau. Làm mà tau cho qua ở để dưỡng kẻ ?

để chắc chắn về sau không ai dám bén mảng tới con nhà mình, ông Lĩnh đã tự thân ra "ba " những người nào có định tưởng cưới Chi, hòng cắt được bám dai như đỉa đói ấy. Nhưng chẳng ai biết tường tận, "ba tử" mà thầy Lĩnh đặt cho kẻ đó, rốt cuộc là .

Nghe nhiều người trải , ở ải thứ , ông đem bao miểng ra và rải từ cổng thềm nhà, bắt người nào muốn thì phải giẫm đống miểng chai để vào, coi như là tiên thách thành nào muốn con gái này. Đương nhiên, làm có ai mà tự hành xác mình chỉ để một ông già khó ăn khó ở như được. Cũng có người quyết tâm làm theo, với muốn là được bước một chân vào làm rể nhà thầy đồ cho tấm thân, nhưng khi chỉ mới được ba bước, đã la oai oái đòi bỏ với cái lí do là miểng chai đau , giẫm vào chỉ nước chảy máu chứ được ít gì. Đi hết một con đường miểng này, thì thịt nào chịu cho nổi. Cứ như vậy cho tới hai năm sau, chẳng có ai dám hoàn thành cái ải thứ nhất để ải thứ hai, thứ ba, và nhiên, đời Chi cũng vì những cái ải oái ăm ấy mà sống đơn không chồng cho tới năm mười tuổi.

Thiếu nữ ở làng này, sáu tuổi cưới chồng, mười tuổi đã đẻ . Chi người trang lần lượt cưới chồng, xúng đẹp, áo voan trắng, tay trong tay với ý trung nhân mà không khỏi đỏ mắt. Thú , Chi cưới chồng lắm. rồi, được chồng thương, chồng , đẻ thì nhà chăm con, lo chuyện cơm nước. Đời người phụ nữ nhàn nhã như , tội gì mà lấy chồng. Và là ước của Chi, gieo trong lòng một nỗi khát khao mãnh liệt từ mùa này mùa nọ, năm này tiếp sang năm kia. , Chi muốn chồng.

Đời con gái ta sớm hơn con trai, mười mà có mối nào gả thân, lỡ già, , xấu xí, thì ma trù ma quế thèm lấy. Vậy , Chi buồn lắm. Chi có phải hạng đàn bà , hay nhan ma chê quỷ hờn bị đàn ông khinh ghét . đẹp, làng. Ngặt , do cha Chi khó, Chi nỡ . Vì những do , nó khiến . Buồn ruột. tới nỗi, sông Ngự Hà dù cấp mấy, cũng khó chứa hết nỗi ấy năm của Chi.

một hôm, cái sự đơn độc và thèm khát ái của gái tuổi mới đã sai khiến con tim Chi, làm lú lý của Chi, sau cùng, làm cho Chi nảy một định vô bạo. năm , Chi nhất định phải . trai làng Chi như vầng trăng sáng, nhưng lại cha Chi ngán một món ăn ăn tới chê, thế , mấy ai chịu lấy Chi nữa? vắt óc suy , vẫn không nào để thứ ái tình như ý . Đôi lúc, thấy gì khó quá, thôi. Vốn là con thầy , cha dạy cẩn thận, nên Chi rất biết giữ , giữ tính. Chi , mạ mà biết đầu Chi toan tính những suy nghĩ đê hèn rẻ mạt ấy, thì nhất định mắng . Chi cái uy , sợ thất vọng của mạ, và đương , một thời gian nhận ra, ái muốn có thì phải đợi tới lúc duyên chín muồi, tự muốn hái quả ngọt thì phải đợi tới mùa mới được , nếu hái thì gặp quả chua chát. Ái tình, tương tự như vậy.

Dân gian có câu: "Trời phụ lòng người". lúc tưởng chừng như mình đã chấp nhận chuyện ái cá đấng sinh thành toàn quyền định, lại có một sự việc trọng khiến Chi phải nghiêm túc nghĩ về cuộc đời thân, rung động ái tình mà đêm khát. Sự việc vào nhóm chiến làng Vĩnh để vận động sơ tán khi có tin giặc chuẩn bị ném bom xuống Huế.

Chi rõ, ấy ngày 12 tháng 12 năm 1964.

Từ lúc tờ mờ , làng Vĩnh Hoá đã tấp nập lại. cổng làng, có chàng thanh niên trai tráng những tấm vải đỏ dài chừng hai người lớn, trên tấm vải ghi một dòng chữ quốc ngữ viết bằng sơn vàng bự : " , như cá với nước". người niên bắt hai cái tre vừa tầm với cổng làng, trèo lên, mỗi người cầm vải căng và treo vải lên giữa cổng. Tấm khi căng, một tấm tuyên được làm dã chiến, dòng chữ ngữ tuy được viết bằng thứ mực đắt hay vẽ kì, nhưng nó lại rực lên một màu vàng sáng lánh tựa sao, sẵn sàng thể hiện tình tương tương ái dân lính trong thời thế loạn này. trong làng, các o đương bật những trái vả và bò bị vả trộn đãi nhóm chiến . Không nào trong làng cũng có sẵn thịt nấu như . Thịt bò, thịt trâu đắt lắm, và cũng có nhà nào gan dạ hy sinh một con bò đương sức cày chỉ để nấu một bữa ăn . Chỉ khi phải tiếp khách , như các cán hay chiến ghé thăm, thì người làng mới để nấu thôi. còn bình , người làng vẫn cứ xoay với rau , dại hay khoai mì sắn, và bụng dành tẩm bổ anh chị bộ đội đường xa tới cái cho ngon miệng. Bên đó, còn có nhẻm sôi ùng ục cơm, mùi thơm từ gạo trắng nấu chín thịt xào dậy lên một mùi quyến , bay ngào khắp làng, khiến đám nít, và đều thòm thèm.

Đương lúc làng còn hoay với chào đón quý, thì bảy , tiểu được phân công tới làng để vận động người dân đã quân đi được đoạn khá xa.

Khác những toàn là đàn ông con trai, lần này, tiểu được phân công mười hai người, đủ mười hai là con gái hết thảy. Những nữ chiến sĩ bộ quân đã phai màu, màu xanh lá đậm thành màu bạc, đội cối, vai những khẩu súng nặng . Mồ hôi lấm tấm trên những vầng trán, rủ những tóc tới bết dính với nhau. Và , họ cảm nặng và . Mặt mày cô nào , đều nở nụ cười tươi những . Làn đen do phải dãi nắng mưa ngoài trường cũng chẳng làm xấu nét mặn mà ấy. mắt , ngời ngợi phơi phới sức sống tuổi trẻ. Từng bước đi thuỳ mị nhẹ , cỏi kiên cường chẳng kém nam chiến sĩ là bao. Vừa đi, các cô vừa nghêu hát, , trong vang khắp cả một vùng:

"Giải phóng đội ta

Tiến quân trở về mùa này hoa nở

Miền Bắc bừng

Bản mường nương lúa trồng

Kìa em bé giữa đồng nắm xoè hoa."

Đương hát như thế, chị Trang tiểu trưởng thổi còi chói , đó là còi hiệu lệnh . Tiếng vừa dứt, nào người nấy đều dừng đốn lại hàng ngũ. Có vì đi mỏi chân , lén bi đông ra hớp một ngụm nước, nhưng sợ ánh sắc của chị tiểu đội trưởng nhắn ấy, mà lại thôi không dám . xốc lại ba cùng súng trên , ngó nghiêng hàng liệu có không. tới khi chắc chắn tiểu đội mười đều có đầy đủ, thì chị giả vờ đanh mặt, bằng xứ Quảng rặt:

- em mình không?

vừa câu, phía sau đã tiếng trả vọng lại. , người trả lời nói bằng xứ Nghệ:

- mệt hơi tai, mi nỏ thấy à?

Tiếng cười rộ lên rần rần, át hoàn toàn giọng nghiêm nghị của chị tiểu trưởng. Trong , mười chị em còn lại bụm miệng, thúc vai nhau cố gắng nhịn , đương lúc tiểu đội trưởng công nhiệm vụ thế này mà , coi phải phép gì hết. Chị Trang đỏ phừng , liếc mắt nhìn phạm vừa câu kia. khó người là ai. Trong đội này, người hay giả Nghệ chỉ có chứ ai hết. Con bé Nhung , mới lâu mà bày nghịch phá, táo tợn thế rồi. Ai chịu cho nổi?

- Đồng chí Nhung! Ra khỏi hàng! - Chị gằn ra lệnh, cùng lúc , tiếng cười tiểu đội cũng .

Nhung từ cuối lập tức bước ra, đó một thanh phong nhỏ nhắn, mét rưỡi hơn. Dù bé nhất tiểu , nhưng ai công nhận, Nhung đứa lì lợm và nhất trung đoàn. Em có gương trái xoan, đôi đen sáng như đêm, mi và dài suôn mượt nào cũng tết đuôi sam gàng. Cả ánh mắt, và gương tuy hiện nét hiền dịu, mắt em lại một sự gan dạ . Khuôn miệng chím của rộ lên nụ cười thật tươi, lộ ra hàm trắng đều tăm tắp. Em thực hiện tác đi đều cách vụng . Đứng trước đội , em giơ tay chào, ngực oai như một nữ tướng, và giọng nói trẻo như nước suối của em khiến đội cảm thổn thức.

- Báo cáo! Tôi có mặt!

- Răng đồng chí giỡn trong ?

- Tôi có giỡn mô. Tiểu , trả lời.

- đồng chí trả lời. Nhưng đây là trong thể đội đang làm nhiệm vụ, muốn lời thì lời chuẩn mực.

vai, bĩu môi. Em hì, đáp:

- đồng muốn lời , phải hỏi đúng đã . Đồng chị em với , tôi tưởng đồng chí trả lời .

Nét mặt thơ câu của Nhung chị Trang tức độ dạ lên ùng . Không biết cách để lời bé còn hôi sữa này, phủi tay hiệu hãy về , trong sự của cô niên xung phong còn chập chững trên con đường đánh giặc. Nhung chạy ngay và phía cuối , em tự đắc vỗ , thể hiện tiểu đội trưởng cho người bạn mặt . Em kéo vạt áo người kia, thì thầm hỏi:

- Mi thấy ghê không?

Đối phương cười, rồi đưa ngón trỏ chỉ chỉ về chị Trang đương chuẩn bị điều gì đó với tiểu đội, họ trả lời:

- Mi ghê , dám trả treo với đội trưởng. về, chạy khắp chiến khu.

- Tau sợ. Chạy cho bắp giò.

Câu nói lạc quan của Nhung đã thành khiến cả hai người cùng cười. Đầu hàng, Trang thổi một . Những người đứng gần chị, co rút vai, len lén bịt cho phải . Trang kiễng để mình cao ngang bằng với chị đương , và cũng để thể , mình một người đội hẳn hoi.

- tới làng Vĩnh Hoá, đồng chí khi gặp tươi cười chào hỏi. Cấm không ai được khóc, nếu thấy mình khóc xót. Các đồng nghe không?

Hàng loạt lên như sấm rền:

- !

Chị Trang lại nói:

- Chừ còn số là tới nơi, tôi cho các đồng chí ngồi nghỉ mệt năm phút, sau phút ta đi tiếp.

khi có nghỉ mệt từ tiểu , mọi người giờ dám thở phào nhẹ , ai đều và súng , ngồi bệt ra giữa mà hồng hộc. thanh cái đông đựng nước vang lên lách cách, tiếng nói xao của các chị em khác đã góp phần đoạn đường này nên nhộn nhịp hơn hẳn.

Nhung ở đó, không thèm bắt chị em, em ra thửa ruộng ươm chói lóa như ánh trời, ngửa hưởng cơn lướt qua da mặt. Nhung hít hà một hơi sâu, có sự thanh khiết của đất trời, em đều hít tràn căng phổi, bù khoảng thời gian năm ròng rã mìn ở mặt trận. Đó, giây phút yên bình hiếm hoi của Nhung, được phân công làm nhiệm vụ truyền. Nhung nghĩ, không bằng tuyên truyền. được dân cơm cho ăn, vừa được ra nhìn ruộng vườn bát ngát. Nhung ngồi ôm lấy ba lô, cằm vô báng , đôi mắt tròn của chăm nhìn thửa ấy như nhìn một kỳ quan rực .

nhìn ruộng, nhìn dân , vác cuốc đi , tự dưng, mạ trong lòng Nhung dâng hơn bao giờ hết. Nhung nhớ, hồi còn , mạ Nhung mỗi buổi trưa đều sẽ ra đồng giống thế này, rồi Nhung sau , làm, vừa hát bài ru nghe thật êm tai. là mạ chết rồi, bây giờ Nhung nghe , cũng không tài được. Đúng thật là, đồng thanh độ khiến con người ta gợi nhớ về kỉ thời ấu thơ. Nhung nhớ thế, Nhung lặng để nhớ. cho khi bạn cạnh vỗ một vai, mới giật tỉnh người. Em ngơ ngác người , phát ra đương đưa cho em một nắm cơm trong sen. Lá hơi héo, nắm cơm tinh với muối mè bên dấy lên mùi thoảng, khiến bụng Nhung sôi cồn cào vì đói. Em trân , lấm lét đội trưởng đứng đầu hàng, đó quay sang hỏi họ rằng:

- rứa?

- nắm mè chớ chi nữa. ăn cho đỡ đói.

- lát nữa làng, cũng ăn .

- mà đợi được lúc . nghĩ, vô làng một cái là được ngồi ăn ngay ?

Nhung ngây thơ gật đầu, nọ cốc vào trán một cái.

- Vô làng rồi còn đợi tiểu trưởng thông báo xong thì mới được . Tới ngang nớ là tới chiều rồi. Mi chịu đói không?

nắm cơm nguội ngắt cục, tỏa một sức đó mê hoặc khiến Nhung nhịn nổi nữa. Thế , em lắc đầu nắm cơm ấy từ mình, ăn nghiến kẻ bị bỏ lâu ngày. Người nọ em ăn cơm ngon miệng thế , thì phì cười. cái bi đông đã mở nắp cho em, họ khẽ dặn:

- Ăn nhanh rứa, nghẹn là cứu được .

Nhung tỉm cười, hạt cơm vẫn còn dính môi. Em đông lên, tu ừng ực một hơi nắm cơm trôi tuột xuống cổ họng. khi cơn đói chữa tạm thời, thì cũng là ra lệnh cho mọi người tục hành quân về . bật đó như con , hào chờ phía trước.

còn đúng năm cây số , về được Vĩnh Hoá, khỏi nói, Nhung sao xiết. Bởi, làng Vĩnh Hoá quê nội của , em từng sống từ chí , rồi sau này chuyển về Phong cưới mạ và sinh ra . Tuy số lần về làng không thường xuyên cha tình viên cho ta, mọi thông tin kể cả quê , lộ đi đâu, làm đều phải được giữ kín, không tiện khu vực đương sinh sống để quân địch phát hiện. Kể khi bị giặc Mỹ giết, mạ bị bắt tra khảo, thì chẳng còn cơ hội để về thăm quê nữa.

Trong nhớ non nớt của em, Vĩnh một nghèo, mọi thứ trong làng đều đã cũ mục và lỗi thời cả, ngay tới những già vẫn còn giữ hoài những quan niệm thời . làng, người ta vẫn còn sử chữ Nôm rất nhiều, người biết ngữ còn ít, ít tới đáng thương. Chỉ người nào đi học từ ngoài về, biết chữ quốc ngữ thế , đọc ra làm sao. Đó những điều hoi Nhung làng mười năm về , chứ bây làng đổi khác thế nào, triển đâu, em cũng khó lòng biết .

Vừa vừa nghĩ như thế, tức thì, con bay lượn trên bả . Nhung kỳ sang. Con sỡ ấy đương vỗ cái đó của mình, như hãy ý nó. Tính Nhung ham vui, thấy bướm , em liền ngừng bước và khẽ tay chạm . Bướm chuyển từ đậu sang ngón em. giơ con bướm ngang tầm mắt, bỗng nó lại vỗ cánh bay đi, không để em ngắm nhìn giây phút nào. cũng ngắm bướm như thế, mà em đã tụt lại phía sau hồi nào biết. Tới khi phát hiện ra , chạy bám mọi người. Cũng may em đứng hàng, chứ đứng giữa hay đầu mà chểnh mảng , thể nào cũng đội trưởng mắng té tát cho .

- Tau nghe , quê làng ?

Nhung gật đầu:

- Phải. Lâu rồi tau về làng, không tau còn hay giặc đốt rồi. mà đốt được. nó chỉ mấy chỗ , chớ làng thì tụi nó thèm mô. ra, nghèo cũng cái giá của quê nghèo quá chớ, mi ? Nghèo như rứa phải quan tâm tới bom đạn.

phương môi:

- Cái nớ may ra chỉ còn chống Pháp . Chớ tụi ni, là tụi , cho bằng hết. Ở mô có người ta len tới, tụi hắn tha cho mô. Mả cha tụi giặc ác ôn thiệt .

Ngưng lại để cho mệt tạm lắng , người bạn kia tục Nhung:

- Chớ mi còn về làng nữa ? Lát tới nơi, dẫn tau đi tham .

- Về hồi , răng mà , . Tau chỉ mỗi lần về, mạ hay tau ra quán chè o làng thôi. Mi có muốn ăn, thì chiều sau khi tuyên xong, đưa mi đi ăn.

mặt đối phương hiện rõ nét rạng rỡ, họ hào hứng vỗ tay bốp, như thể rằng mình vô cùng trông được ăn nhắc tới.

Cuộc nói chuyện phiếm ngắn ngủn gợi về làng dường như đã hun cho một sức mãnh liệt, để chân em bước mỗi nhanh hơn. chỉ trong hai mươi phút, cả tiểu đã tới làng Vĩnh Hoá.

Từ ngoài , ngôi làng trông thật nghèo nàn con đường đầy rẫy sỏi đá, ngôi nhà tranh đất bị nứt vô số , bám đầy mạng và vẹo như chỉ trận bão thôi, cũng đủ khiến cho dãy ập xuống như hàng cây bị . Cổng làng được tre thô sơ, không được , đất, hay có ngói như những ở các nơi khác. Tuy , cổng làng Vĩnh lại mang một lẫy mà hiếm làng nào có được, ấy là nhờ vào tấm chiến " với , như cá nước" được treo vô cùng trịnh trọng trên . Chính nó là khiến cho tiểu đội đều phải trầm trồ nhìn. chí, cả Trang phải rơm nước , vì không ngờ rằng tiểu lại được con nghênh đón một long như thế.

Tiểu đội tới nơi, tiếng vỗ tay của bà dân làng lên tựa nổ. già , gái gì đều đã mặt đầy . Đợi khi đội trưởng đại diện tiểu đội bắt tay cảm làng, thì già nhất làng, cũng là trưởng làng bèn đứng lên chất lởi thân :

- ni cả làng , vì được các đội tới và tuyên . Thay mặt dân trong , tôi thành cảm ơn , các cô, các cháu chiến sĩ. Còn cái biển , nhờ mấy biết chữ ngữ . Chớ người già , có chữ mô mà . cũng biết nó đúng hay không. Chừ mà sai, cô nhở giùm nghe.

quay sang các o đương đứng thò ở tít đằng kia, nói:

- chuẩn cơm nước ? rồi thì chuẩn dọn ra, cho các cô ăn cho vui. chừ chuẩn bị đó đủ rồi.

Chị Trang nghe tới tiểu được làng ăn, chị vội ngăn trưởng lại.

- cháu vẫn chưa được mô, phải tuyên truyền xong đã.

Trưởng làng tay, đáp:

- Ui chao! thực vực . Không ăn, răng mô mà tuyên truyền.

Nói đoạn, tay ra hiệu một còn lại chóng vào . Lần này không cần nghe tiểu đội , thơm từ món bò và trắng đã khiến cho cái của các chiến sĩ lên như tiếng tập . Chị Trang đứng tần ra đó nhìn những chiến mình ngang nhiên vào mà không cần đợi lệnh thế này, nhất thời ngơ ngác biết làm . Một thấy chưa , bèn kéo lôi chị đi cùng với mọi . Ngoài cổng làng không một ai, chỉ còn những tiếng hò reo của mấy đứa con chạy búa xua xung quanh, cầm những lon thiếc rỗng gõ choang choang vô nhau. Vừa gõ, chúng thích thú to:

- Bộ đội về làng rồi anh ! Bộ đội về làng rồi anh em !

Một đứa mặt mày có lém lỉnh hùa theo:

- phải chú bộ đội mô. Cô bộ đội đó! cô đẹp rứa.

một rừng người, các cô chiến khỏi đỏ mặt. Trong số bọn họ, có bảy người là lần đầu đi , không thể tránh khỏi việc ngại ngùng phải xúc với nhiều lạ thế này. Những người nào mà đi tuyên nhiều rồi, nhiên sẽ những ấy thật thường, và họ sẽ tự nhiên chào hỏi lại . Nhưng Nhung, người cũng liệt vào hàng lần đầu đi, thay mang bộ rè nói như những chị em khác, lại tự tin nói , trông chẳng khác gì một sỏi nghề. Bởi lẽ, đó chính là quê nội của Nhung. Dù về ít hay về nhiều, thì đó nơi nhau cắt rốn của Nhung, Nhung, vậy nên, Nhung không phải việc chi mà ngại ngùng nữa hết.

Tuy người làng nhớ, vì cuối cùng em đã là hơn năm về trước rồi. Nhưng bên đó, có một số mang máng nhớ Nhung là con anh Nhiều tình báo mặt trận Việt chiến chống Pháp. Những o đã ngoài bốn , ấy thế mà trí vẫn nhớ rất tốt. Khi một cô chiến đi cuối hàng lướt ngang, gương mặt xoan hiền hậu cô đó trong lòng o một sự thân quên được. Một số ấy rẽ hàng ra, đứng cách xa tiểu đội chừng một và í ới gọi:

- ! Nhung con anh Nhiều phải ?

Vừa có người nhắc tên và , ngỡ ngàng lập tức . O ấy mặt mày cười rỡ, tiến gần Nhung tay bắt mặt mừng, o nói trong động:

- Răng mi mà không cho o một tiếng? Trinh đó, không?

lúc không biết trả lời thế , thì tiếp hướng về phía nơi mà bà con tập trung đông nhất, lớn tiếng hỏi:

- Các , các , các bác có nhớ con Nhung ni ? Hắn là con của Hai Nhiều, của ông Ba đó.

Một lặng chừng vài hiện, rồi tiếng xì bàn tán rộ lên ngay khắc. Có một o khác giơ tay và tách hẳn ra khỏi đám đông, :

- A! là con anh Hai Nhiều. mà tôi thấy quen. Nhìn hắn khác với còn nhỏ quá.

Ngay ấy nói xong, bà đều loạt nhận và nhớ Nhung. Nhưng nếu tới Nhung, hầu hết mọi người còn hồ . phải lúc nào về làng, cha cũng đưa Nhung nhà mặt mọi . Hoá có hàng gia đình, làm sao mà biết nhau xuể.

- Chừ mi đội ? Làm bộ giống cha à? đội chưa? Lên khu lâu chưa?

đứng đối diện vỗ bồm cánh khẳng khiu que củi Nhung, không được niềm tự hào vui sướng.

- Dạ, lên khu cũng được nửa rồi.

- khu mô? Ở Nam Đông, hay Hương Thuỷ?

- , con ở Hòa, Hương Thuỷ.

vừa , lại oà lên. mắt một mở to tròn biểu lộ sự độ. nhanh sau, o lấy từ trong túi ra một bức hình trắng đen nhàu nát, đưa cho . Người trong bức là một chàng thanh mươi , gương mặt góc cực tính, cùng mắt mí chẳng khác gì o là . O dí bức vào Nhung, mà giọng cứ run run:

- … mi có ? Hắn là o, hắn ở cùng chiến với . năm ni o chi về .

Nhung nhìn thật vào bức nọ, cũng đầu bảo . Rồi xin phép o cho mình bức và đưa nó sang cho người bạn đi cùng mình, bạn ấy chiến khoảng thời gian khá , nên Nhung nghĩ họ ít nhiều gì cũng sẽ biết về tung tích của con o ấy.

- biết người ni không? Có biết, thì nói o hay.

Vừa nhìn thấy bức , bạn đột nhiên rỡ. giành hình từ tay Nhung, hốc mắt chẳng mà hoe trực khóc.

- Tau biết. Đó là anh Trung, thuộc tiểu 6. Trước tê anh ở chiến khu với mình, hồi bốn năm lên Khe Tre rồi.

- Chừ mi còn biết chi về anh ta ?

Người bạn này lắc . hiểu ý, em cũng không hỏi . Gửi lại bức hình o, khẽ nói:

- Con không biết anh , mà con thì biết. Có chỉ và khu anh nớ công tác thôi o ạ.

- Rứa hắn không còn ở Dương Hoà nữa ?

- Dạ không. Bạn nói, anh nớ được điều công Khe Tre bốn .

Cảm tin tức về đứa con trai cùng ít ỏi, o nén nổi mà bật khóc thành tiếng. Nhung và thấy cảnh o khóc, tất nhiên chẳng đành nổi. tiến lại vỗ vai an ủi , hứa sau trở về, dịp thì nhất sẽ dò la thông tin về người trai ấy hay. khóc của o Trinh đã thành công thu hút chú ý tất mọi người có mặt, và tất nhiên, nó chị Trang tiểu trưởng chú ý. nhanh gần hỏi thăm tình . Khi thấy một o đương Nhung khóc nở, lông chau thật , chị trầm giọng hỏi:

- Chuyện chi rứa? o lại khóc?

Nhung thở dài sượt thuật lại đầu đuôi việc cho nghe. Nghe xong, chị có như hơi quạu, vàng ủi o câu rồi chị kéo đằng xa chuyện. Nhung muốn gì với mình, em biết, sắc chị dần đỏ như trái chín. Mà khi đỏ như , thì có nghĩa chị Trang đương giận. Em ngờ nghệch không hiểu, tại sao chị Trang giận?

- Đồng chí tôi đi ?

Chị Trang mặt bé nhỏ trước mình. Kỳ thực, chị đè em trận cho , cho chừa cái tội làm dân . Nhưng người quá, làm sao . Vả lại, chị Trang là đội , chứ phải phường du côn đâu có tự tiện đánh đồng của mình như thế. giận lồng , cố gắng làm sao cho không phải buông mắng Nhung. Chị thở sâu một , đè vai xuống, chị nói:

- Trước khi tới tôi có , tuyệt không làm dân khóc. Răng chí lời ?

đè , đau nhăn mặt . Sức lực của chị tiểu trưởng hơn em , đã vậy, chị khỏe khoắn thế kia, dùng chút lực thôi cũng đủ khiến phải vật, chẳng khác gì chuột bị con ngoạm chặt đuôi.

- không có làm nớ khóc. tự .

Trang càng hơn nữa. run sợ, đó là lần đầu tiên, em sợ tiểu đội mình. mắt bồ câu của chị Trang mở trừng trừng, môi chị mím chặt , và khoảnh khắc ra vụt như , Nhung chợt thấy mếu. Em người, tự hỏi sao mà chị lại một biểu kì lạ thế. không kịp để hiểu, Trang đã ngắt ngang dòng suy của em, một nói sự nghiêm :

- sau, nếu có ai tung tích của con họ, đồng chí lời là không biết tôi. Đồng chí nghe không?

Tuy Nhung muốn hỏi chị Trang, vì mà chị lại thế, nhưng thân em là cấp dưới, chỉ huy nói , thì cấp dưới sẽ không . chỉ còn biết vô bụng, miễn gật . Song, khi gật , chị Trang lại tự đi với em rằng:

- Nếu đồng nói mình biết con của o, thì o cho tới cùng, rằng người còn sống hay đã chết. nói còn sống, người mạ o nớ yên tâm, con biết nhiêu. Còn nếu nói là , thì đồng chí rứa mô rồi đó. Tôi không muốn đồng chí ra, vì rứa.