- Cô Dần chú Dần ? Ra bảo! Có tin này hay lắm chú nhất định phải biết !

Cái giọng chua đã khó nghe thêm cố gân cổ cho to cho vang. chao ôi! Cứ phải gọi là như khoét tai, chối không sao tả !

Đào vừa liền nhận ra là của mụ hàng xóm tọc mạch chuyên lê mách chuyện nhà người khác. đã vốn ưa gì ta rồi mà sao cứ vác xác sang thế không biết?

Đành dở đang làm, Đào bước vội ra thử thì thấy hàng đã chễm chệ trên cái tre ở hiên từ đời rồi. Quái kìa? đâu ra chủ nhà chưa mà nhảy vào ? là cái phường vô duyên. Tuy trong vậy Đào vẫn cười, bước xuống rót cho mụ nước đặc, thị hỏi.

- Có việc mà chị cứ như cháy nhà không thế? - Đào cười nhạt, thong tiếp. - Em đây quẩn lại mỗi cái ao mảnh ruộng nên chỉ thích nghe chuyện mớ ngoài chợ ra sao thôi, chứ nhà khác em không muốn đâu.

Mụ hàng xóm như hiểu của thị, mụ vẫn dung nhấp ngụm , híp Đào - ánh không ý tốt. Mụ nói bằng khinh khỉnh.

- Tôi chứ, cô cứ suốt ruộng vườn ba đồng tiền chết đói quên sao thằng nhà lại chẳng cái gì.

mụ nói vậy mặt Đào sa sầm xuống. Tuy thị là người quen sống một điều chín điều lành chẳng khi đôi co với người , nhưng cái chuyện đang lành có kẻ đến thị mà thị lại ? Đào quắc mắt mụ, gằn giọng lên.

- Này nhé chị cho hẳn hoi, tôi làm gì nhà chị chị lại nói nó như hả?

- Ối giời đất , con cô như thế nào có thèm động đến , động động nhà Tri huyện (1) kia kìa.

mụ nhắc ông Tri huyện lòng Đào chợt sinh ra bất . Người vùng này không không đến lão, bởi lão không là quan Chánh lục mà có, nhà vườn của bằng mấy hộ vào, cứ gọi là nứt đố vách!

Kẻ quyền lại có tiền thế chỉ trừ phường tai to ra còn đen ai nấy đều e sợ. lần thấy lão đều phải điều ông Tri hai điều ông lớn, không ai dám đem huý lão ra cả. hiểu lão có vẻ không cái tên chỉ biết mà lỡ miệng gọi chết lão ngay chứ chẳng , nữa chức lão ra đen gọi tên cơm của quan?

hàng xóm thấy thấp thỏm không thì ra chiều hả hê . Xưa nay mụ ghen ghét nhà Đào hay đúng hơn là thằng con thị. con thị và con mụ được vào trong cùng một phủ đệ, nhưng con thị chó ngáp theo hầu quý , nào tiền thưởng nặng túi lại còn chữ , trong con chỉ là chăn bò dọn ngựa, khổ cực còn chẳng được mấy đồng tiền . láng giềng hễ đến Thiên thì ngợi lời, còn mang đứa con của mụ ra sánh bai nó mới chứ. Giá mà không thằng ranh đó thì theo quý là thằng con mụ, người được ca ngợi là thằng . phải là của trai mới phải. Trời , càng nghĩ càng tiết. may thay có , cùng cũng có ngày mụ xả cơn giận rồi!

- Thằng con cô theo hầu cả ông lớn nhỉ?

Cậu cả mà mụ hàng nhắc tới là mụn duy của lão Thường. Phải gù rằng đặt tên thật, được cái tên Hạc y như cốt cách con người cậu .

Dù ra quý là đứa nối dõi tông đường được lão thương yêu hết , song Hạc hề có tính xấu của phường quen cậy của mà khinh thường người khác. Gặp người sang kẻ hèn đều cư xử hoà lễ nghĩa đâu ra đấy, chẳng có chỗ trách ngoài việc gần quá .

Chỉ là thay từ sinh ra cậu tật liên , uống cứ phải gọi là thay cơm. Người ta nhau rằng đời cha mặn thì khát . Đúng là thay, người thì đấy nhưng ai bảo xui xẻo thai cái nhà . Có muốn trách cũng có trách duyên, , trách ông trời mà thôi.

- Đúng rồi, thằng Thiên theo hầu cả cũng ngót hai ba năm gì đấy. - đáp, chần chừ giây lát thị . - Mà chị hỏi làm gì?

Mụ xóm thở dài vẻ mặt thương lắm nhưng ánh mắt mụ không giấu được , mụ ghé sát thấp nói.

- con cô ấy à, bị người ta phát hiện ăn nằm với cậu ông lớn đang sai người đánh cho tuốt xác kìa. Ông sợ mất mặt không làm to chuyện chỉ cửa trong phủ, lại đám tớ không hé răng bàn tán lung tung nên người nào ai biết đâu. mà thằng con làm trong phủ mới nghe ngóng được đấy.

như vừa vang lên không phải giọng của mà sét mới phải, sao Đào lại thấy đầu óc tê dại thế này? Thị vô đầu, ngực bị khiến thị không thở được, cứ run lên bật, song thị cố dồn sức nói, nói mà như quát.

- Làm sao... làm sao mà có chuyện được? Chị đừng có ăn nói liên !!!

Mụ hàng mình suýt chén nước , ngờ Đào phản ứng dữ dội vậy. Nhưng bộ dạng này khiến mụ lắm, giá mà đến phát điên lên thì đúng là chuyện càng thêm vui, mà nhìn thị bây giờ có vẻ gì sắp điên cả. Tiếc gớm!

- Tôi đây nể hàng xóm láng nhiều lại có tốt mới sang nhắc , chuyện rành rành đấy cô tin hay không . À, cái bép xép tinh lớn biết là cả lũ nghe chưa? Mà này, tôi thấy cô nhanh sang lạy lụp van ông lớn cho Thiên một mạng đi, cô ông lớn có "nghiêm khắc" thế nào rồi đấy, không nhanh là chỉ còn nước nhặt xác về chôn thôi đấy.

Rồi chép miệng đứng dậy, đỏng đảnh lắc hông mỡ .

ra à, bảo chồng thị đi lão do mụ tốt bụng , mà mụ biết thừa cái dân đen xin xỏ lão rước nhục chứ được trò trống quái gì. Cơ hả vừa có tiếng tốt là hàng xóm gì mà mụ làm? càng thấy hả , mụ tủm cười, trong lòng vui sướng cả nhặt được .

Mụ xóm đã về từ nhưng Đào vẫn ngồi chết trân chõng không nhúc . lời cay nghiệt mụ hàng xóm vừa nói như rắn rết ùa đến cắn xé trí Đào, đôi mắt , cùng thị mặt, cổ họng tiếng khóc nở, máy câu.

- Con là con, sao con lại làm cái việc bẩn thỉu bôi tro trát trấu bố mẹ này hả con?

* * *

Đã giờ (2) từ lâu nhưng Thường đèn đuốc vẫn rực, đám tôi tớ vã tới chạy lui có điều nấy đều im thin không dám lén lút nói chuyện với mọi . Các chủ trong phủ nay mỗi mang tâm nhau, có u , có hãi, có mặc nhưng tất cả đều vui vẻ gì cho can. Phận làm tôi tớ vốn hay trách phạt, nhỡ không may nói dài nói dai lại thành nói dại họ tức giận khi bị chết chẳng chơi, bởi thế tôi tớ đều nơm nớp sợ mà giữ im .

nguồn của tất cả những việc là do chuyện của chàng tôi tớ Thiên Hạc gây ra.

hai - mẹ của Hạc khi vừa nghe tin đã ngất lịm nay vẫn chưa tỉnh, người nói là do tức giận , có người bà sợ lão Thường giận cá thớt trách tội cả nên giả vờ giả ngất thôi chẳng . Mà kể ra này cũng có lý vì lão giận ghê lắm, ngay cả bà bị lão cho một tai nói . Ấy thế mà bố mẹ tôi kia điếc không sợ súng chạy đến lạy lụp xin lão con của họ, cùng cả hai bị lão sai người đuổi thẳng cổ. Nhưng làm vậy dễ thôi, có cha mẹ nào không thương không xót đứa con mình rứt ruột ?

Lúa - tôi theo hầu Hạc vừa đi vừa nghĩ lại mọi chuyện, khi mình nhớ việc được sai gã đến phòng chứa củi từ nào. Gã ngó ngó dọc thấy không có ai mới lút chìa khoá mở khoá phòng củi.

Vừa mở mùi bụi mốc trộn mùi của phả mặt khiến gã cau mày bịt mũi.

đĩa đèn và cặp lồng xuống bàn gỗ đầy bụi bên , gã người co ro động dưới sàn nhà. Bộ quần áo vải trên người chàng đã rách nhở lộ da thịt sưng tím lẫn những vết rách còn máu . Lúa rùng mình, nếu là gã như vậy chắc về đoàn với ông bà tiên rồi chẳng đùa.

- Thiên ơi dậy đi! Mà có dậy được không đấy? Hay đỡ lên?

Lúa ngồi xổm bên cạnh giọng Thiên, nhưng người nằm dưới đáp cũng không động gì, rõ do đau đến mức không nói nổi hay là muốn lại đây. như gã tội nghiệp ghê gớm, dù cho đi chăng nữa chàng ì ra không cơm thang sống làm ? Chưa là việc được giao thì phải cho đến nơi đến trốn chứ không qua loa cho có.

Gã nói tiếp.

- cả sai tao mang cơm thuốc cho mày đây này. nhanh nhanh lên không ông lớn hiện chết lũ.

vừa nhắc dưới sàn đột nhiên người, khó khăn tay ngồi .

Ánh nến vàng ủ ê lên gương mặt , là một gương bình thường được cái trông hiền chất phác không quá đẹp, nhìn xong quay là có ngay. giờ đây gương mặt khiến người ta chẳng thể nào , khắp mặt chàng vết bầm tím với máu khô, đôi môi bệch khô trong khi hai mắt lại nổi đầy máu. Trông đến là !

- ... - ngừng lại, cố nén cơn hỏi tiếp. - thế rồi?

Lúa mắt chửi tục một câu.

- Tiên cha nhà , giờ cái thân còn lo mở mồm cậu cả làm gì? - Miệng song , ánh mắt hẳn đi. - Chú không ở đây, từ chiều đến giờ phải mấy thầy đến bệnh lại kê thứ thuốc mà chỉ vừa mới tỉnh thôi. Nhưng cậu còn lắm, nằm liệt giường chứ chưa được.

không đáp, lặng chặt đến mức cũng nổi lên. Chàng biết sao Hạc nông nỗi ấy, còn biết rõ khác.

gọn mọi việc thì vỏn vọn trong một câu Thường đã biết ở bên nhau. Nhưng với mà thì là dài tựa cả kiếp sống.

Thiên , từng như đèn kéo quân lũ lượt quay vòng vây hãm tâm chàng. Từ khẽ run rẩy của , mắt long sòng sọc vì dữ của lão , đám tôi tớ mất hồn vía, Thường giáng xuống mặt Hạc, đến cả vết máu chảy xuống khoé cậu chàng chưa kịp đi.

trước mơ đèn quân mà chuyện lại tựa xẻo da cắt thịt.

Khi Thiên bị đám gia vai u thịt bắp lại ở sân chịu phạt đánh trượng. Mà cách đó không xa Hạc quỳ xuống trước lão Thường, chẳng được cậu gì mà càng lúc lão đỏ xung . Vào khắc Thiên thấy lão Thường sẽ lại đánh Hạc, mà thậm chí đánh ngay không , chẳng thể Hạc nôn ra ngụm , sống lưng thẳng tắp rốt cuộc không chống đỡ mà đổ gục xuống, ngất lịm.

Đằng ấy tức thì láo loạn cả . Ngay cả lão cũng sửng sốt trước cố , lão dại rồi sợ hãi ập đến chiếm cứ mặt hãy còn đỏ vì giận. lao đến đỡ lấy , miệng quát ầm lên, đám ba chân bốn tới đưa cậu phòng.

Thiên cắn chặt răng, cố giữ chút tỉnh táo ít ỏi kiếm tìm bóng lưng Hạc giữa người nháo nhác chạy tới chạy lui. Nhưng cuối chàng thấy chỉ là vô số người dần tan vào tối.

- sao tao với mày cũng quen biết nhiều năm, tao thật, mày đừng tơ tưởng cậu . Nếu lớn nhân từ tha cho mày sống sống cho tử tế, thiếu con gái đâu, kiếm một đứa hiền đảm đang hỏi đàng hoàng rồi con dưỡng cái. Mày xem, thế chẳng phải tốt hơn cái chuyện luân thường đạo kia à?

cho việc Thiên với khiến , gã cũng trách Thiên khiến Hạc bị liên luỵ dù tình bạn bè bao năm vẫn còn , gã đành lòng Thiên tự làm khổ bản thân thế, lần này bị đánh bầm dập cả người biết được sau thế nào đâu. Về phía , gã chỉ là tôi hầu nào có dám lắm miệng chen vào của chủ, gã đành quay ra đi khuyên Thiên, hi nghe khuyên sẽ tỉnh ra mà đi đường.

Ngoài dự liệu của Lúa, nghe xong chẳng đầu cũng chẳng đồng tình, trái lại lắc đầu, giọng cứng rắn lạ thường.

- rồi, chuyện tao và Hạc không phải dơ bẩn hay trái đạo gì cả. Thứ cảm này là điều quý nhất mới phải, tao có ông trời ưu ân mới có thứ đẹp vậy. - Thiên , tiếng cười chua chát thê lương. - gì là cái là ? Cưới một người mới gặp mặt được ba lần, chẳng tính tình người thậm mặt mũi chưa kịp là đúng sao? Còn đôi bên lòng thật dạ cùng bồi đắp nhiều là sai? Nếu vậy nguyện cái lòng này dâng lên cái sai, đời này tao theo cái sai trong miệng mới đúng, đi theo cái đúng của bọn họ tao sẽ sai, đến mức đánh con người tao.

—-

thích:

(1) Tri : theo Từ điển chức Việt "Trưởng quan cấp huyện Nguyễn."

Theo sách Nam sử "Chánh lục phẩm: Hàn lâm , chủ , đồng tri phủ, huyện, tri , y tả , chánh. , vệ, cẩm y hiệu úy, chánh đội trưởng đội, thổ binh đội, lang."

(2) Giờ Tý: từ 23 giờ đến 1 giờ sáng.