Chương 19. Nắng cũ qua khung cửa

Mùa đến, không còn là một thứ gì đó phải đợi. tràn vào hở của ngôi nhà, đậu trên từng khế, qua từng cửa, và nằm yên nền đỏ như thứ gì đó đã từng từ rất lâu. Có những buổi sáng, khi mắt ra, ta đã thấy nắng nằm sẵn chiếc chăn mỏng, ấm và dịu dàng, thể nó chẳng bao giờ rời khỏi nơi này.

Nhưng nay, nắng có một điều khác. Nó không còn non mùa. Không còn vàng tươi như ngày hạ đầu tiên. Nó đã già đi một , đi một , trái khế đang dần màu cành. gọi là nắng muộn. Có người chỉ lặng nhận ra rằng mùa đã được , những ngày dài nhất đã , và rằng ngày tới đều ngắn so ngày hôm trước.

Nắng . Nó đi qua khung cửa như một người khách quen, không gõ cửa, xin phép. Nó biết góc , từng viên gạch lồi , vết nứt . nhà này đổi , một, từ mái còn mới cho khi những mảng rêu bắt đầu bò . Nó đã thấy những đứa lên, thấy người cha bạc dần, thấy người mẹ chậm lại trong từng đi. Và vẫn cứ qua, mỗi ngày, không vội, không chậm, không một lời nào.

, Lam thức dậy trên khế. rũ đôi cánh xanh, vài sợi nhỏ bay trong nắng, lấp như hạt phù . không bay ngay hôm. đứng yên, khung cửa sổ phía đông. Nắng trườn cửa, và chậm, một đang cẩn thận vuốt ve gỗ. Một vệt sáng dài nằm ngang nền gạch, rồi từ bò lên chân bàn, lên , bức tường vôi đã ngả màu.

không hiểu thế nào là thời gian. Nhưng chú biết, nắng hôm khác với hôm qua. già . . có một chút đó đang lưu luyến.

Dưới hiên, tiếng chổi tre quét mặt . đã thức từ rất , khi. Bà từng lượt rãi, không để sót một chiếc lá nào. hôi thấm , dưới sớm bắt đầu gay gắt. chiếc lá được gom thành một đống cạnh gốc cây, nơi đang tới lui, biết lá khô có cho đất.

Mẹ đứng thẳng người, đưa lau vội . Nhìn lên tán , bà khẽ mỉm cười. Từng quả đã bắt đầu , đã chín tới, căng nắng. Một vài quả già rụng xuống đất, lăn chân cây.

"Khế chín ." Bà nói , như chính mình, như cũng đó.

Lam bay xuống, đáp vai . Chú cọ đầu mái tóc bạc của . Mẹ đưa tay vuốt nhẹ bộ :

"Lam cũng thấy đang phải không?"

Chú khẽ kêu. Một tiếng "Laaam..." rất nhỏ, đồng , như đang dài.

Nắng đã lên cao hơn. hè không còn dịu như buổi . gắt , rát , muốn đốt . Nhưng khế đứng đó, rộng tán , che bóng cho cả khoảng sân. Tiếng ve ngõ vọng tới, rộn ràng và không dứt, một bài ca bất tận của ngày hạ.

Ngoài cổng, tiếng xe vang . Đốm trở sau buổi học sớm. mặc áo mi trắng đã ngả nắng, xắn cao, vành nón vẫn chưa kịp cởi. Cậu dựng xe vào góc , vừa đi vào nón, tấm trên má.

"Mẹ ơi, sao hè. Hôm trời lửa rứa."

cười, giọng hiền: "Ừ, vào uống nước. để sẵn bình trà mát rồi."

nhà, vội hai ngụm rồi lại ra. Cậu dưới tán , ngước nhìn những chùm quả đang dần chín: " hè mẹ."

"Ừ. Mấy bữa hái vài , mình mang lên bàn ngoại nghen. Với hái thêm biếu Tám."

Đốm gật đầu. đưa tay với lên một thấp, khẽ . Một trái khế óng rơi xuống, nằm gọn trong lòng bàn tay. ngắm nó một , rồi ngước nhìn mẹ:

"Mẹ có mùa hè hồi con còn nhỏ không? ni khế sai trái , với Cỏ hái cả giỏ, mãi hổng ."

Mẹ cười, đôi xa một chút: "Ừ. Hồi con còn , leo trèo cành thấp. Bây giờ với tay là được rồi."

nhìn bàn tay . Những tay đã ra, đã cứng cáp . khẽ nắm lại, rồi lại mở , như nắm bắt một điều đó vô hình:

"Thời qua nhanh thiệt mẹ ."

ngay. Bà lặng lẽ nhìn , đã cao cả mình, nhìn mái tóc đã đầu nếp nghĩ. Rồi khẽ nói:

"Qua nhanh tốt. người lớn mãi mà hổng thấy lớn, mới buồn."

Đốm , nhưng nụ cười ấy có chút xuống. đặt lên bậu , rồi ra sân đang ngập nắng. trưa đã đầu đổ lửa. Mọi thứ đang yên dưới cái nóng tháng sáu. Chỉ có tiếng là không ngừng.

Cỏ từ trong nhà ra, mái tóc còn hơi rối giấc ngủ. Con bé mặc chiếc váy hoa đã ngả màu, đứng chớp mắt trước nắng chang:

"Mẹ , nóng quá ."

" nhà con."

"Hổng ở trong . con ra hiên ngồi nghen."

Mẹ nhìn con gái, rồi khẽ cười:

", nhưng đội nón vào."

Cỏ chạy đội chiếc nón lá cũ mẹ, chạy ra hiên, xuống bậc cửa. Hai chân bé đung đưa, mắt những trắng trôi chậm nền trời xanh . bay xuống, cạnh, cùng nhìn lên trời. Những đám trời mùa thường rất cao, , như thể thuộc về một nơi khác, nơi mà cái nắng không thể đến.

"Mây nay đẹp Lam." nói khẽ.

Lam không , chỉ con bé lên. thấy mắt phản chiếu bầu trời, đám mây trắng, cả một hè trôi qua rất chậm.

Mặt trời đứng . Bóng cây khế thu lại dưới gốc, nhỏ và tròn. Cỏ vẫn ngồi bên , mải mê mây. Mẹ đi , mang theo một đĩa khế vừa . Những vàng ươm được bà nhỏ, xếp thành hoa trên trắng. Mẹ đặt xuống cạnh Cỏ:

"Ăn thử con. Trái ni rục ."

Cỏ cầm một miếng, đưa lên . chua thanh cùng vị dịu lan trên đầu lưỡi. bé mỉm , lên:

"Ngon dữ mẹ ơi."

Mẹ cười, ngồi xuống bên cạnh con. không , con gái, rồi nhìn lên tán , nơi lấp lánh nắng:

"Cây cũng chục tuổi rồi. Hồi mẹ mới về , nhỏ , chỉ cao đầu mẹ. Còn bây che cho sân."

Cỏ ngừng , quay sang mẹ: "Rứa đó mẹ hái khế ăn ?"

"Có chớ. Hồi đó cha mẹ bằng nhánh nhỏ nhà bà ngoại mang qua. đầu tưởng hổng sống nổi, đất đây khác đất nhà . Nhưng , nó còn sống dai hơn mình ."

Câu của mẹ gió, vào trưa tĩnh. nhìn cây khế, những trái vàng đang đưa, rồi . Chú thấy cây khế này cũng giống như một thành viên khác nhà. đã ở , lặng lẽ, chẳng năng gì, nhưng nó đã chứng kiến bao hè trôi . Nó cha và trẻ hơn, đã Đốm và lớn , thấy ông bà ngoại, qua, từng ngồi dưới tán cây, rồi xa. Bây giờ người chỉ lại trong ức, trong mấy tấm cũ, nén bàn thờ và những câu chuyện được lại mỗi khi mùa khế tới. vẫn đó, cho trái , như để người có xa, nhưng những họ từng để lại vẫn có thể lại.

Buổi trôi qua rất chậm. Trong , chiếc quay đều, đi cái nóng không đi được sự yên . Đốm ngồi đọc sách bàn. Cỏ vẫn ngoài , giờ nằm nệm nhỏ mẹ trải ra, mắt lim dim mây. trên ghế, tay đan , nhìn sân. Cha đã đi từ chưa về. Lam trên giăng, đôi mắt khép hờ, tai nghe tất cả thanh của căn nhà: tiếng quạt, tiếng ve, thở đều Cỏ, và kim chạm vào rất khẽ.

khẽ ngừng tay. Bà nhìn khung cửa, nơi đang nghiêng dần. Cái đầu giờ chiều đã bớt gắt hơn một chút, nhưng vẫn . Nó đổ dài trên , kéo theo bóng cây dài ngoẵng. Mẹ nhìn lát, Lam, như nói với mình:

"Nắng ni giống như ngày mình còn nhỏ. Cũng vàng như vậy, cũng chói như . Nhưng đó mình chê nóng, bây mát."

Lam mắt, nhìn bà. Chú không , nhưng chú hiểu mẹ đang về một thời rất xa. Một thời bà nhỏ, còn bên bà ngoại, còn có thể phụng phịu vì nắng. Bây giờ bà đã là người lớn, đã người mẹ, đã phải lắng cho một nhà. nắng ấy, vàng như , nhưng đã còn bé để chê nó .

Có những điều thay đổi tháng: màu của nắng, mùi của cỏ, tiếng của . có người thì thay đổi hết, từ trong ra . Và thay đổi , có khi, được nhận ra trong những khoảnh yên tĩnh như thế - ta ngồi nhìn nắng đang đi qua , ra mình đã qua bao mùa hè từ lần đầu tiên nhìn nó.

Bỗng từ ngoài có tiếng gọi. Tám - của người . O đạp vào, trên một bó rau sạch vừa nhổ.

"Nga ơi, vừa nhổ rau ở vườn, qua ít nì."

Mẹ đứng dậy ra mở cổng: "O lại mà ăn. Nhà em còn ."

" nhà còn nhiều lắm, em lấy đi ăn. ni non, luộc sơ là ."

người đàn bà ngồi bậc , vừa nhặt rau vừa nói chuyện. O hỏi thăm cha mẹ, hai đứa , hỏi cây đã chín . câu hỏi không có quan , chúng nối đời thành những sợi mỏng manh. Lam nhìn hai người đàn ngồi trước hiên, chú thấy trong Tám ngồi, bà vuốt rau, có một sự dịu dàng rất giống mẹ. lẽ người trong cùng một gia đình đều có những giống nhau, dù họ không cùng nhà.

Rau , o đứng dậy:

"Thôi chị về. Mấy ni nắng quá, em nhớ uống nhiều nước nghe."

"Dạ, về thận nghen."

Tám xe ra cổng, khi đi, bà lại : " năm sai dữ hè. Mấy ni mà mưa chút chín rục."

", bữa ni hái o một ít."

"Để nào chín hãy hái, ăn mới ngon."

rồi, xe khuất sau hàng tre. lặng. Mẹ ngồi , nhìn những cọng rau đã được nhặt sạch, nằm trong . Bà không vội đứng lên. Bà ngồi đó, ra khoảng sân đầy , nhìn cây khế đang chín, nhìn bầu đang dần ngả chiều. bay đậu lên đầu gối bà. Chú không , lẽ nằm đó, như người khi cần .

Chiều dần xuống. Cái nắng bắt vàng hơn, không còn trưa. Nó trở mại, như mật được đổ từ mái , từng cây, cả con đường làng đang dần trong hôn. đám mây chiều không còn trắng nữa, chúng ngả màu hồng nhạt, màu cam màu tím, một bảng màu đang được ai đó dịu dàng pha trộn.

Lam đứng khế, nhìn trời từ từ khuất lũy tre. Chú thấy bóng cây trải khắp sân, chạm tới cả cổng. Chú thấy mẹ hiên, tay lẽ đan khăn, thấy Đốm ra đứng bên cạnh , đã thức đang chạy đuổi mấy chú bướm trắng bay lờn . Và một cùng đang rời khỏi khung cửa sổ , rãi như lời tạm biệt.

Đêm , đèn vàng thắp . Cả nhà quây quần bên mâm cơm. Cha , trên tay ôm trái to. reo sung sướng. Đốm cười, đưa tay dưa miếng đỏ tươi. Mẹ cả nhà, đôi mắt áp hơn cả ánh đèn. Lam trên thành , , chú một bức tranh gia đình đã được vẽ đi vẽ lại nhiều lần, mỗi đều . Mỗi lần đều có cái gì mới, vẫn những cũ. Có lẽ, nhà là như : cần những đổi thay lớn, chỉ cần mỗi ngày có thêm một ký ức nhỏ, ký ức chồng lên , thành một thứ gì đó rất nặng - tuổi thơ, đình, gọi là yêu thương.

Trong lúc ăn, bỗng hỏi: " , mình có khế cho ngoại chưa?"

Mẹ ngừng đũa, con gái. im lặng qua: "Chưa . bữa chín rục, rồi mình mang lên thăm bà ngoại."

"Bà có thích ăn khế mẹ?"

"Có chớ. Hồi đó hay kể nhà bà có cây khế ngọt. Mỗi mùa chín, trẻ con trong xóm đứng chờ bà hái . Bà bảo, ngọt làm người ta nhớ. Bà đi lâu rồi, cây khế nhà bà còn . Nhưng lần thấy khế , mẹ vẫn bà."

Cỏ một lúc. Con bé đĩa khế, rồi nhìn mẹ:

"Vậy mình mang khế mẹ. Bà hổng ăn được nữa thì mình bàn thờ. Hoặc khi đi thăm mộ bà, mang theo cũng được. bà biết con vẫn nhớ bà."

Người mẹ nhìn con, không nói ngay. Chỉ đưa tay vuốt Cỏ. Đôi , dưới ánh đèn , nhưng rồi lại .

". mang lên bà. Người mất rồi hổng ăn được , nhưng mình vẫn nhớ. Có khi chỉ cần khế, một nén nhang, hay câu chuyện cũ đủ người mình thương ở trong ."

ngồi , gắp một miếng vào bát Cỏ. Đốm cũng lên, im nghe. Lam đậu trên , chú thấy cả căn nhà đang giữ điều gì đó nhẹ, rất mỏng, như hơi thở cuối .

Có những người đã đi xa khỏi căn nhà này từ lâu, nhưng họ chưa bao giờ thật sự biến mất. Họ còn khế chín, nắng qua , có ngồi, trong những câu chuyện được đi kể lại. Có lẽ ký cách để đã mất tiếp tục sống - phải ở đâu đó kia, mà ở ngay trong những người lại.

biết, ngày sắp tới sẽ ngày . Nhưng quan trọng nhất, giữ nhà này đứng yên bao mùa nắng, thì vẫn ở lại. Nó ở trong từng miếng khế chín, từng vệt cũ qua khung cửa, và trong từng ánh mắt của những người quen yêu bằng những điều rất .

------

hôm nay già hôm
Vàng hơn, hơn, như trái khế cuối .
Nó đi cửa
Như một người đã từ .

Mẹ nhìn nắng, nhìn cây
Nhìn con đã lớn, đã qua.
Có điều không cần nói
Vẫn nằm trong một vệt nắng nhạt .

Khế chín dưới gốc cây
Ve kêu , hè tàn.
mùa đi xa
Mà trong nhà vẫn chưa gọi tên.

Bà đã đi rồi
mỗi mùa khế lại về.
Con hái ngon
Mang thăm bà, xa.

nắng cũ một cách
Để lại, đã đi .
nằm trong mắt người
, trong nụ cười .

ngày , khi cả đã xa
Khung cửa ni vẫn mở.
Đón một vệt khác về
Là nắng , đã từng ở từ lâu.

19