Chương 17. đèn chờ , ngày cơn gió đổi chiều

chiều ni chậm hơn mọi . Hổng phải vì trời quên đi quãng . Mà là lại dai hơn trên nền trời.

sau bữa cơm , như được trải một sáng rất mỏng. Ánh chẳng đổ xuống từng vàng trên gạch nữa, tán đều trong không khí, mát rượi đến nỗi bóng cây khế cũng dịu lại. Mấy chiếc non không còn xanh trong như đầu hạ. khoác một xanh hơn, như vừa được hơi nước của một cơn chưa tới.

Gió vẫn , nhưng gió hổng đi theo cũ. Mấy hôm , gió thường luồn qua hàng tre, ghé xuống rồi mới quẹo về mái hiên. Chiều ni, nó tới từ phía đồng, mang theo mùi đất mới cày, mùi cỏ vừa cắt , cả hơi nước mát lạnh pha mùi nắng màu dần.

Lam trên cành khế . Mắt chú mấy chiếc đang ngả về cùng . hổng phân hướng với hướng tây. Nhưng nhận ra gió đổi dòng. Một chiếc lá vàng rời cành. hổng tít mọi lần. Cơn gió đỡ nó, nó , rồi nhẹ nhàng xuống gần bậc cửa. khẽ. đã từ lâu lắm.

ra . Bà cúi xuống nhặt chiếc lá ấy. Đầu ngón chạm vào đường gân khô, mỏng như ai đó cần thêu lên. Bà nó thêm lát. chiếc lá lên . Hổng . Cũng giữ lại. Chỉ để đó, còn có thấy. Có đôi người ta vào ngăn tủ. Mà để nó lại đúng nơi nó từng thuộc , rứa đúng.

Trong bếp, nồi bắt ngân những tiếng . Nước chưa sôi hẳn bao giờ cũng âm thanh khác. vội. Hổng gấp. Giống như ai đang thầm với lửa. bếp bay , thẳng như buổi . ngả về phía hàng rào, loãng cau. Mẹ ngước nhìn theo khói, nói như mình:

"Hôm ni gió dữ nhè."

Hổng có đáp . Chỉ có Lam khẽ đầu.

"Laaam..."

Mẹ cười nhẹ: "Ừ, Lam cũng vậy."

Nụ mỏng như ánh sáng còn trên vành . Nếu hổng nhìn kỹ, người sẽ nó từng xuất hiện.

Cuối vườn, chuối khẽ đung đưa. Từng tàu lá cọ vào nhau xào xạc, nghe tựa trang giấy cũ được lật sang một mặt . Thời cũng thường lật ngang đời người như thế. ồn ào. báo . khi ngoảnh , mới biết mình đã bước sang một mùa mới.

Lam . Chú vòng rất thấp quanh sân. Cánh xanh giếng. chạm vào làn nước rồi ra thành những gợn sóng nhỏ. Mặt giếng tĩnh. Chỉ một chạm rất nhẹ cũng đủ làm bầu trời trong đó rung lên. Có những điều ngoài đời đổi thay bao . , chỉ một cái chạm nhẹ cũng khiến mọi thứ khác .

Buổi chiều . làng vẫn còn vắng. Thỉnh thoảng mới có xe đạp lướt qua, để lại tiếng lốp xe trên nền đất khô khẽ.

Chuông gió dưới mái hiên bỗng lên một tiếng. Không dài. . Mẹ ngoảnh mặt nhìn. Chuông vẫn đung đưa. Nhưng gió đã mất. Bà bước , giữ . tre nhỏ va vào nhau. Khoảng sân bỗng lặng . Có âm thanh mất đi mới hay chúng vốn dĩ vẫn luôn ở .

Tay mẹ vẫn để sợi dây. Một hồi lâu. Mắt nơi cổng mở. Đường mặt trống. Nhưng cổng lại. vẫn mở vừa . Như mọi ngày. buổi chiều. thể cái nhà chưa từng biết đóng trước giờ người thân về.

đậu xuống mép cổng. Chú nhìn phía cuối đường. tre nối nhau lư. là khúc khuất sau bụi trâm bầu. Mỗi chiều, nhà hiện ra từ khúc quanh . Chẳng sớm. muộn. nỗi Lam đã thuộc lòng bằng chính đôi mắt mình. Chú hổng biết coi đồng hồ. Chỉ biết khi bóng cây chạm đến viên gạch ba trước là Đốm về. Khi chỉ trên nửa cánh là Cỏ hiện với chiếc ôm ngực. Có loài vật đo thời bằng kim đồng hồ. Có thời gian sự trở về. Khác rứa .

thổi. Lần ni hơn tí. Chiếc khăn xanh để ghế trượt một góc. Đầu chạm . Lam liền bay xuống. dùng mỏ kéo . sức nâng lên. Chỉ đủ để khăn khỏi bị gió đi hơn.

lúc mẹ . cúi , nhẹ nhàng nhấc lên:

"May có Lam."

Chú vẹt cọ đầu cổ tay bà. Bộ xanh mềm mại làn còn vương mùi bột gạo và bếp. đưa vuốt chú. Hổng thêm lời . Có những lời ơn hổng thành tiếng. ở lại trong một cái ve, một , hay một lặng .

Cuối đường, một cơn khác đang lặng lẽ tiến tới. Nó hổng hơn. hổng hơn. mang theo một mùi hương chưa có những trước. đầu. Mắt xanh hướng về hàng tre đang ngả theo chiều .

Khoảng sân vẫn yên bình. Đèn trong chưa sáng. Ghế gỗ y nguyên. Hổng biết có đổi thay bắt đầu một biến cố. Chúng bắt đầu việc gió theo cũ nó đã quen suốt bao năm. Và đôi khi, chính gió đổi ấy sẽ thầm theo mùa mới , trước cả khi ai kịp tên nó.

Rồi xe đạp lên cuối đường. Nhỏ đến nếu gió thổi hơn một tí, ắt mất. Nhưng nghe thấy trước. Cánh khẽ xòe. Chú nghiêng đầu về khúc quanh .

Chưa vài giây, bóng chiếc hiện ra hàng . Là . Cặp vẫn đeo lưng. Ống quần vương chút bụi đỏ. rối hơn buổi sáng .

Chú chưa thì tới. Đốm cười: "Tau biết mà. Hôm ni mi đợi sớm hè."

Lam khẽ cọ mỏ vào ghi : "Laaam..."

Mẹ cười: "Về con?"

"Dạ."

Đốm xe dưới khế. đảo qua một vòng. Ghế gỗ. Cuộn len . Chổi tre cạnh . Nồi cơm trong bếp tỏa khói. thứ ấy nhỏ đến nỗi ai tới. Nhưng chúng lại thành hình của một chữ "về". Có nhà giờ được nhận ra bằng ngói với tường. Người ra bằng những thứ vẫn còn sau lại.

Chốc lát, thêm một chuông . Lần nhanh . Cỏ vừa xuống xe ôm thẳng sân. dừng dưới gốc , ngẩng nhìn mấy chùm quả còn xanh:

"Hình khế sắp chín rồi ."

Đốm lên: "Ừ. vài trái bắt đầu ."

Cỏ cười tủm : " lúc mình hái ít cho bà ngoại ."

Mẹ đang sắp lại rổ rau. bà chỉ trong một chớp mắt. đến ngay Đốm cũng thấy. Rồi bà tiếp tục việc như chưa có gì: "Ừ . , mẹ sẽ chọn trái ."

Lam đầu. nhỏ theo mặt mẹ. Chú hiểu răng nói vẫn dàng như bữa. trong cúi , hình có một khoảng rất xa vừa ngang qua.

lại đổi thêm một lần nữa. Hổng còn mang . là hơi nước. Nơi trời, mây dầy hơn chiều. Chúng hổng tối hẳn, chỉ lên nhau thành lớp , ai đó lặng lẽ gấp chăn trên .

đàn chim sẻ bỗng đổi hướng. Chúng hổng về cánh đồng như mọi bữa. Mà vòng qua tre, mất hút rặng bạch đàn cuối làng. Đốm ngước theo: " mưa sắp tới."

Cha chưa về. Đường trước vẫn còn trống một khoảng. ngày từ khỏi bậc . Đèn trong vẫn thắp. Nhưng dường đã biết chỉ thêm một tí nữa thôi. Một người sẽ . bữa cơm chiều sẽ lại bắt đầu như bao chiều . có cơn gió, vẫn lặng lẽ đi theo hướng mới.

rồi khép lại bằng bữa đông đủ. Sau cha về, nhỏ đầy lên những âm thanh quen : chảy nơi bồn , bát đĩa khẽ chạm nhau, chiếc trần quay mái. cả lắng đêm kín sân và đèn sau ô cửa lại dịu .

Đêm hổng mang . Chỉ lại lớp mỏng trên những viên gạch .

Sáng sau, thức sau lớp mây chưa tan hết. Ánh hổng tràn xuống sân những nắng gắt, mà qua từng kẽ lá, từng nhành tre, còn đọng sương. Mỗi hạt sương chiếu mảnh rất nhỏ. Chúng rung gió rồi chậm rãi xuống gạch, để lại vòng tròn tối rồi nhanh chóng tan biến.

vừa thức. Hổng có tiếng gọi lớn. mấy thanh quen bắt trở : chổi tre nhẹ trên mặt sân, nắp nồi khẽ mở, củi bén , sôi lăn tăn trong ấm. Mấy âm thanh ấy hổng đánh thức ngôi nhà. Bởi ngôi nhà ngủ say giờ. Nó chỉ đổi nhịp thở giữa ngày .

thành sổ. Chân nhỏ bám vào lớp nhẵn bóng. Dưới , bàn ăn còn bình trà . Trong lòng thủy tinh, vài cánh khô nở hổ phách nhạt. Ánh sáng chạm vào mặt , làm hiện lên hạt li ti như bụi vàng.

bước ngang. Tà áo khẽ lay. mở cánh . làn gió ùa vào, hổng còn mùi đất qua. Thay vào đó là mùi non từ cánh đồng xa, cau đầu ngõ, và thoang thoảng hương hoa dại vừa nở hàng . Có mùi hương rất lạ. Nhưng cần đi lần là sẽ người ta nhớ hoài.

Mẹ tán . Vài chiếc vàng vẫn còn mấy cành non. Chúng chưa rụng. Chỉ chờ một gió đủ dịu buông . Bà khẽ cười. Hổng phải vì chưa rụng. Mà vì vẫn còn nhiều lá xanh. Người hay buồn vì điều sắp . Ít khi nhớ rằng điều lại luôn nhiều hơn tưởng.

Sau nhà, cha đã bắt đầu chiếc ghế gỗ cũ. Ông kê , trải chiếc khăn lau màu xám lên mặt ghế rãi kéo từng . Lớp mịn theo đó bay lên trong nắng, như phấn hoa. Ông chẳng nói gì. Chỉ dùng giấy nhám mài lại góc chân hơi . Tiếng giấy nhám chạm gỗ đều , rất . Nhưng đủ để biết có người đang chăm thứ đã cũ.

Lam xuống thành ghế. đầu nhìn bàn tay cha. Những tay ấy mang nâu của gỗ, mấy vết chai nơi tay vẫn nắng . Tay lướt mặt , cẩn thận như đang vuốt lại ký ức đã góc. Có chẳng giỏi lời thương. lẽ lại chiếc ghế đã lung , thêm cây , thay thanh gỗ mới, để người khác có thể ngồi yên.

Cha khẽ phủi trên . Đúng ấy Cỏ từ trong nhà chạy ra. đứng cạnh ghế, mắt chú tác : " sửa ghế cha?"

Cha gật đầu: "Ừ. ghế rồi."

Cỏ xuống nhẹ góc ghế: "Con nó chắc."

Cha cười nhẹ: " mấy thứ nhìn vậy chớ, đã ."

Câu nói ấy theo gió bay qua sân. Rồi lặng lẽ tan vào lá khế xào xạc. Đốm vừa dắt chuẩn đi học. đứng lại nghe nói. Mắt nhìn sang ghế, rồi nhìn cha. Hổng ai lời nào. Nhưng hình người đều giữ câu nói ấy theo cách khác .

Lam khẽ tiếng: "Laaam..."

Cỏ cười, quay sang vẹt: "Lam cũng đồng phải hông?"

đầu, mắt phản gương mặt bé. ta nghĩ vật hổng chuyện con người. Có đúng, nhưng luôn nhận ra điều gì được tim.

tiếp tục dịch chuyển. Bóng cây khế ngắn dần. sáng qua kẽ lá, rọi xuống vai cha, lên tóc , lên áo mẹ và đôi bàn chân lem Cỏ. ai đứng trọn dưới nắng. Cũng ai đứng trọn trong bóng râm. như thương một : nó ít khi được đặt giữa lời lớn. Mà trong những khoảng sáng vừa đủ: đủ , đủ người ta nhận ra, nhưng bao chói mắt.

Đốm cổng. Mẹ đưa cậu chiếc khăn được sạch tối qua. Bà chỉ nói : "Nhớ mang theo."

Đốm nhận lấy: "Dạ."

Không thêm lời dặn . Chẳng có ôm nào. Nhưng cẩn gấp chiếc khăn lại, để vào túi ngực. gần trái .

nhìn theo đến khi chiếc xe khuất sau hàng tre. Rồi bà quay vô nhà như bao . Mọi trôi qua bình thường đến nỗi chẳng ai nghĩ là một khắc đáng . nhiều năm sau, có thể Đốm sẽ quên mình áo màu hôm đó. có bao nhiêu mây. cả chim đã hót thế nào. Chỉ còn nhớ rõ khăn tay gấp vuông vức trong túi áo, và tay mẹ đã khẽ vuốt một góc vải trước khi đưa cho mình.

những yêu thương không cần tên. Chúng trong những lời . nằm trong mấy câu "cha thương con, mẹ thương con". Chúng lẽ lại trong một chiếc khăn . Một ghế được sửa. bữa cơm thêm chén nước. Một sáng chiều buông. Và trong những điều rất nhỏ ấy, mái nhà thế lớn lên bình yên năm tháng.

đã theo Đốm . Đường làng về với điệu vốn có. lặng . xe tan vào xa. Chỉ mấy mỏng nằm trên lối đi, thể buổi vẫn còn lưu luyến chưa muốn hẳn sang ngày .

Mẹ cánh . Không đóng kín. Chỉ đẩy nhẹ đủ gió đi qua. căn nhà ni, cánh cổng hiếm khi khóa giữa . Nó luôn để một hở rất nhỏ. một thói quen. Hay là một đợi.

Lam vẫn đậu trên gỗ phía trên. Mắt dõi tay khi bà phủi mấy hạt bụi còn bám tà áo. Động ấy , tự nhiên đến nỗi như lặp đi lặp lại suốt bao năm. Người ta thường nhớ mình gì mỗi ngày. Nhưng điều lặp đi lại ấy nên hài đời.

Gió khẽ lùa qua sân. Chiếc khăn lau ghế xong xê dịch. cầm ghế lên, xoay , đặt bốn xuống . Ghế vững. Hổng còn chòng chành mấy hôm trước. Ông chẳng nói mình hài lòng. lặng lẽ dùng lòng bàn ấn thêm một lần lên mặt ghế. muốn chắc chắn rằng người này sẽ không lo nó bất ngờ nghiêng . việc xong rồi, hổng ai , hổng ai . Nhưng cẩn thận một lần. Vì điều họ nghĩ đến chưa bao giờ là mình.

Mẹ . nhìn chiếc ghế. dừng lại trên góc chân vừa được thanh gỗ mới: "Mịn hơn hôm rồi ."

Cha nhẹ: "Sửa . Để vài ."

Bà tay vuốt lên thành . Đầu ngón tay chạm đúng chỗ mới hơn mấy phần : " là tốt."

Không ai nói . chuyện khép lại một . Nhưng lặng dang dở. giống hai người quen nhau từ lâu, đến nỗi nhiều hổng cần nói .

nghiêng đầu họ. hiểu của những nói ngắn ấy. Chỉ mắt dịu hơn lúc nãy. Còn cha, khi quay lưng cất hộp dụng cụ, chân cũng chậm hơn. Có niềm lớn rất . Nhỏ như việc chiếc ghế hổng còn lay. Hay cánh đã két.

Buổi dần tới. nắng chuyển sang màu vàng . Tán đổ tròn dưới . chùm quả xanh lấp ló sau tầng lá, vỏ phủ một lớp mỏng, nắng thành sáng tấm.

Một con bướm trắng bay . lên chiếc lá rất non. Chiếc nghiêng , rồi từ nâng mình lên khi bướm cánh. Có những điều rất nhẹ, đủ một nhành đổi hướng.

Sau bếp, mùi canh rau vừa bắt lan ra. Mùi cá kho, mùi , cơm . mùi thơm chẳng đi xa. Chúng chỉ quanh trong sân, quấn lấy thân , len qua cửa sổ, nán lại dưới hiên. Có ngôi có một hương . Đó mùi của thức ăn. Mà là mùi những người đang nhau sống.

Lam bay xuống thành cửa . Chú nhìn mẹ xới cơm. Chiếc muôi gỗ chạm vào thành nồi nghe rất khẽ. múc từng vá cơm, rồi lại, một nhỏ nữa. ai bảo bà phải . chắc bữa ni mọi người nhiều hơn. Thế mà cơm của mẹ lúc cũng dư một ít. Ít đến nỗi không lãng phí. Nhưng đủ nếu có ai , vẫn còn một . Lam rất lâu. đã thấy điều ấy nhiều lần. Đến ngỡ mọi đều như .

Ngoài hiên, cha đặt chiếc ghế cũ chỗ quen. Ngay cửa sổ, nơi cơn gió đầu . Ông lui lại vài bước, nghía, chỉnh ghế lệch trong một chút. một chút thôi. Để ngồi sẽ bị nắng rọi thẳng mặt. Động tác ấy nhanh. Hổng ai để ý. ông cũng có lẽ chẳng vừa . Lam thấy. Mắt nhỏ của lẽ giữ lấy khoảnh khắc ấy. Có những yêu thương trong điều ta tình làm. nằm trong điều làm đến nỗi mình đang thương.

Buổi phủ xuống căn một màu dịu. Gió tạm nghỉ dưới tán khế. Chuông gió cũng thôi ngân. Mọi thứ lặng đến nỗi được lá non vào nhau.

Cuối , một đám mây trắng lững trôi . lướt qua , qua tre, qua đường , chậm rãi ngang mái ngói cũ. Khoảng bỗng dịu đi . nhạt xuống, rồi sáng mây trôi . gian cũng như . khi chỉ cần bóng mây rất nhỏ cũng đủ để một ngày mang hình dáng khác. phải ngày biệt. Mà ni, khi nhớ lại, rằng điều khiến thấy bình yên chưa bao lời yêu thương thốt ra. Mà chiếc ghế luôn được đặt , nồi phần, cánh cổng luôn . Và mái nơi lẽ cách người được yêu , dù từng tên điều .

------

xuống đèn kịp sáng,
đã rẽ sang đường khác .
Một mùa đi hiên vắng,
Một mùa bên đồi.

Có những điều không gọi tên,
Vẫn ở trong từng mối .
ghế chặt,
Để ngồi vững những ngày .

Một chiếc khăn mẹ tay,
Vuốt phẳng trước ngày con bước.
thương cần thành ,
Chỉ cần còn ngọn .

Và khi gió đổi chiều rồi,
những người dần ,
Ánh bên hiên vẫn thế,
Chờ về giữa chiều .

chương 17