Sau Đinh Quốc công tạm rời khỏi trường, lại một lần nữa đem chính nữ quan ra nghị . Phe thần chỉ còn Triết có thể can thiệp quyết nhà , tuy nhiên mỗi lão thì lại Hồ Ngọc Thành đáp trả. ngày nay trong Viện Cơ mật cũng xảy ra xung đột giữa hai vị Đại học , khí thì nặng nề như mây mù, ồn .

buổi tháng chín, cuộc tranh vị Đại lên đến điểm. Lê mạnh cây ba toong xuống nền Thanh. Thanh âm lên, các quan viên Tam tòa đều ánh về phía hai vị đại thần.

“ cử không dành cho !” Triết gắt nói : “ nay nước ta luôn sử dụng Nho biểu đạt ý niệm. Trong Nho học đạo trung , có phép ngũ thường, ấy là những thứ mà cánh đàn bà con sẽ không hiểu được!”

“ Triết, này có bận bịu kết bè hồ rồi ?” Hồ Ngọc Thành thẳng chế .

“Thời Mạc danh trai đi thi, hai mươi tuổi đã đỗ đầu . Bây Phượng đất sẽ cổ tháp phụng Bà Sao Sa (1) kia đấy!”

râu dài của Lê Đại học giật giật. nhăn mày, tiếng đáp trả thì phía ngoài có Nội quan tâu đức thánh thượng đến. thần trong Cơ mật lần lượt hành với ngài , chợt nghe lên mấy câu thơ .

“Kém gì chút điên,

So le Bạc Thị vốn Hán .

Nữ dù có lề

Ắt thiếp trạng nguyên.” (2)

Thấy đức thượng bước , Lê Triết lại câu mắng chửi. Vĩnh An hướng về phía , cười nói:

“Lúc bấy giờ thời thế loạn , văn thơ của nữ sĩ Diệu có thể bị mất hết, song công đức bà vĩnh lưu danh ngàn thu.”

Chàng nghĩ đôi , sau đó đồng : “ nhiên Minh điện cũng ý đúng. Lấy để biểu ý niệm thì không bằng cho các vị nữ .”

Có mấy quan trẻ đứng một , cố nín cười. Tài cắt chữ nghĩa, chuyển ý tứ lời của thánh thượng thực sự khiến người ta phải . Trông kìa, Lê sĩ đỏ mặt tía tai luôn rồi.

“Bệ hạ, ý vốn không thế…!”

Chưa lão kịp sửa lời, Vĩnh An đã ôn tồn nói :

“Vì vậy ta cho rằng ta cần phải canh tân .”

Ngọc Thành nhìn như ngâm lão già họ Lê, cảm thán đã lên tiếng đám cựu chắc đều muốn kéo nhau về nhà an dưỡng tuổi già. Mấy lời còn choáng váng cả sấm đánh bên tai.

“ hạ, thực sự mức tùy tiện!” Lê Triết phẫn nộ lớn: “Hệ thống khoa cử đã tại cả năm, không phải là đổi được!”

“Vua Hồ đã đổi, Tây Sơn Thái tổ đổi, tại sao ta lại thể thay đổi?”

“Bệ hạ, vị đó…”

“ Đại học sĩ.”

Vĩnh lạnh lùng lão: “Chúng không có những tường thành vạn , cũng không có kênh đào khổng lồ như Vận Hà, nhưng ngàn chúng vẫn nhiều lần những đội quân phương Bắc hùng mạnh. Khanh nghĩ là sao?”

Đôi mắt chàng vẫn hiền hòa như nước. Nhưng đôi lúc nước có thể nên dữ không ngờ. quân chủ nghị nhìn thẳng khuôn già của lão , tự mình trả lời câu kia.

“Bởi vì chúng không tòng tân. Nhớ năm xưa mạnh, các tiền nhân nhà phải dùng hoàng thành dụ địch. Song, cung điện bị đập nát, văn thư bị đốt , chúng ta thể vực dậy từ đống tàn và làm lại từ đầu. Cung mới, triều đại có thể thay đổi, vậy tại sao khoa cử lại thể cải cách, luân lý thể ?”

viên trong Tam tòa thinh lặng nghe chàng kể lại chuyện mà không bồi hồi. Ai cũng những huy hoàng, nhưng có lúc sự hoang tàn lại khiến người ta dễ sinh lòng đồng cảm. An nhận thấy bầu khí trong điện bắt đầu bèn mỉm .

“Các khanh, luân lý vốn sinh ra con người. người đổi, luân lý thay đổi.”

Gốc rễ của vấn đề khoa sách nữ quan đều xuất phát từ quan niệm cố . Thứ kìm hãm bước nữ nhi nào những con chữ trong sách thánh hiền mà chính là tưởng con . Muốn canh tân luân thì trước tiên phải canh của mọi .

Hoán cựu tòng tân - chữ này luôn trong tâm thức Vĩnh An kể từ khi chàng đăng . mà , chàng chẳng quan sử sách sẽ ghi chép , dân chúng luận ra sao. Chàng chỉ làm những thứ bản cho là , là phải.

Thuở nhỏ chàng từng một , để chuyện theo ý trời, không màng , không màng lợi ích. Nhưng vào hôm ấy, ngày lửa đỏ cháy rực cổng Môn, người có đôi mắt như gương sáng đã kéo chàng khỏi nước kia, chỉ chàng sự nghiệt ngã.

“Cậu , dù muốn thì đầu ngài đã ở trong rồi. có lựa : cưỡi lên gió lớn, hoặc bị cuốn .”

Có những sinh một đời liền với cấm và tía, xích và , với tranh đấu mưu toan. Trong toà thành ấy, có từng kinh qua chiến , lại có người lên trong ; có kẻ gan, yếu đuối, có kẻ lạnh , tàn bạo. Mỗi người một , tuyệt chẳng là người thiên (3). Bởi vì những thiên lương đều chết cả rồi.

chàng cũng đã chết họ Mạc, chết biến, chết miền Đông.

nhìn chiều phủ lên bàn tay sắc đỏ tía. , màu của lầu tía. Thứ màu uất như đôi niên, mịch như ngai vàng trong điện lớn. Chàng từng tránh thứ ấy như chim sợ cành , nhưng cùng bàn tay ngập trong đó.

này bước vào bão.

Vĩnh An , lắng nghe tiếng gió xào xạc bên ngoài. này, có Nội quan vào nhắc vua nhớ đến cung Bội Lan bữa hoàng . Chàng quét mắt một lượt khắp điện, trên khuôn mặt trưng nụ hòa ái thường ngày.

“Ta rất tâm giao việc canh tân khoa cử cho các ái khanh, có rắc rối gì cứ trực tiếp báo trong buổi chầu tiếp .”

Quan thần trong Viện Cơ mật cúi người tiễn thánh thượng rời , lòng thấy nhà vua mỉm cười nhẹ thì lời nói thốt còn đáng sợ hơn chàng tức giận. mấy lão thần thì đen giăng đầy đầu.

An xong thì hài lòng rời khỏi tòa, hướng về phía cung Bội Lan. thành có thu không điểm mấy , cổng thành bề thế nặng nề bắt đầu khép lại. Cánh ngói hoàng lưu ly, nghiêng nhìn bức tượng kỳ .

Cung Bội là nơi ở của hoàng hậu Huệ . Vua An chỉ có một vị hậu phi nhất, hoàng hậu lại kín tiếng, thế ngoại trừ những lễ Tết, rất ít được trực tiếp diện kiến vị hoàng hậu ngoại quốc . Bội Lan bao hoa , một trồng hoa huệ, nửa còn lại là rừng , xuân sẽ nở trắng muốt.

Băng qua trường lang son, Vĩnh An trông thấy phía đình có hoàng rực . Dù là ngày hay đêm, mái tóc râu ngô vẫn luôn thu hút ánh nhìn. Những sợi tóc mỏng và sáng như tơ vấn lên sau gáy, loang loáng phản chiếu ánh chiều. thềm vọng đình cung canh gác, nhác chàng liền đồng xuống.

“Bái kiến ngài ngự!”

Nghe hô, con gái rời giấy quyến , về chàng.

===

cựu tân: cũ thay mới, nghi với thời .

(1) Bà Chúa Sao Sa là tên dân gian bà Nguyễn Thị Duệ, nữ danh cuối thế XVI đầu thế XVII.

(2) Theo Công dư của Đề : “ thơ của bà (Nguyễn Thị Duệ) nhiều, nhưng không còn bài . Bà bài Gia ký lại các việc và tự ví như Bạc Thị.”

(3) Thiên : đẹp có sẵn của người ban cho.